Vreugdeschoten luiden onzekere tijd in voor Gaza en Israël

Het luchtalarm in Zuidwest-Israël schalt sinds een paar dagen niet meer. Even verderop in Gaza is het geluid van vreugdeschoten verstomd. 

Sinds Israël en Hamas dinsdagavond een staakt-het-vuren overeenkwamen, heerst er rust in de strook land aan de Middellandse Zee. Betrekkelijke rust, want het is de vraag hoelang beide partijen het bestand respecteren.

Zowel Israël als Hamas noemen het akkoord een overwinning. Toch durfde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu het niet in stemming te brengen in zijn veiligheidsraad, uit angst voor de reactie van enkele generaals. Voor Hamas lijkt het vooralsnog een pyrrusoverwinning.

De beweging verloor honderden strijders en een groot deel van haar zware raketten. Door de vernietiging van de smokkeltunnels en de strenge grenscontroles van Israël en Egypte, wordt het een hele opgave voor Hamas om de wapenvoorraad aan te vullen.

Maar dat is niet het enige probleem voor de beweging, die door het Westen als een terroristische organisatie wordt gezien. Op de Westelijke Jordaanoever worden Hamasleden opgepakt door de Palestijnse Autoriteit van president Mahmoud Abbas, ondanks de recente vorming van een Palestijnse eenheidsregering van de twee partijen.

Bovendien zullen vele bewoners van de door de Hamas bestuurde Gazastrook vraagtekens stellen bij twee beslissingen van hun leiders, stelt BBC News-correspondent Kevin Connolly.

Een daarvan is het besluit om anderhalve maand van hevige strijd te laten eindigen met een bestand dat weinig meer omhelst dan de terugkeer naar de vertrouwde patstelling, afgezien van Israëlische toezeggingen om over een maand verder te praten.

Daarnaast is niet ieder bewoner van de Gaza overtuigd van de Hamastactiek om eerst geruchtmakende eisen te stellen, zoals de bouw van een zeehaven, om uiteindelijk in te stemmen met slechts een staakt-het-vuren en een volgende onderhandelingsronde. Deze instelling van Hamas verklaart wellicht waarom het zo lang duurde voordat beide partijen tot een akkoord kwamen, aldus Connolly.  

Haviken

Ook Israël toonde zich niet altijd inschikkelijk in de onderhandelingen. Premier Netanyahu verklaarde meermaals om het offensief pas te stoppen zodra alle smokkeltunnels waren vernietigd.

Sommige haviken in zijn veiligheidsraad en een deel van de bevolking vonden dat niet ver genoeg gaan en zagen liever dat Israël nu voor eens en altijd af zou rekenen met aartsvijand Hamas.   

Een week na het begin van de Israëlische operatie Protective Edge op 8 juli kwam Egypte met een voorstel voor een wapenstilstand. Het duurde uiteindelijk 50 dagen voordat onderhandelaars een akkoord konden presenteren waarin zowel Hamas als Israël zich konden vinden.

Volgens Tsolin Nalbantian, als historica verbonden aan de Universiteit Leiden, is het bestand dat de strijdende partijen overeen zijn gekomen vrijwel gelijk aan het akkoord dat ze in de zomer van 2012 sloten.

Het probleem met dat bestand was dat er nogal wat aan de uitvoering schortte. Zo kwam Israël de afspraak niet na om de blokkade van de Gazastrook op te heffen, met als gevolg dat de inwoners  verstoken bleven van onder meer voedsel en medicijnen.

Om die producten toch bij de bevolking te krijgen, legde Hamas de tunnels aan, aldus Nalbantian. Esther Voet, directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI), zegt dat de grens altijd openbleef voor hulpgoederen, ook tijdens de hevigste gevechten.

Wortels

De situatie in de Gazastrook verergerde toen de democratisch gekozen president van Egypte, Mohammed Morsi, vorige zomer werd afgezet door het leger onder leiding van generaal Abdel Fattah al-Sisi. Morsi was lid van de Moslimbroederschap, een beweging die haar wortels deelt met Hamas.

Onder zijn bewind was er nog grensverkeer mogelijk tussen Gaza en Egypte. Morsi’s opvolger, oud-legerleider Sisi, sloot echter de grens tussen Egypte en de Gazastrook en liet meerdere smokkeltunnels vernietigen.

Nalbantian meent dat er pas sprake kan zijn van een langdurige vrede wanneer de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden stopt.

In het verleden deden de Verenigde Staten verschillende pogingen om de Palestijnen en Israël bij elkaar te brengen, maar de historica ziet het machtigste land ter wereld niet als de aangewezen partij om het conflict op te lossen.

Washington werkt actief samen met Israël om de stichting van een Palestijnse staat te dwarsbomen, een van de kernvoorwaarden voor vrede. Het buitenlands beleid van president Barack Obama verschilt hierin niet veel van dat van zijn voorgangers. Voet benadrukt dat een langdurig bestand afhankelijk is van Qatar, de grootste financier van Hamas.

Bemiddelen

Qatar en Turkije wilden bemiddelen tussen Hamas en Israël, maar Egypte moest niets hebben van hun inmenging. Beide landen steunen de door Sisi gehate Moslimbroederschap. Daarnaast ziet Egypte, wiens initiatieven werden gesteund door de VN Veiligheidsraad, zichzelf graag als de belangrijkste speler in de Arabische wereld.

Dat Caïro het initiatief nam tot onderhandelingen over de Gazastrook heeft ook te maken met het feit dat president Sisi Hamas als een gevaar voor de nationale veiligheid ziet en de beweging wil kunnen controleren. Niet lang na zijn verkiezing werd Hamas verboden in Egypte. Tijdens de onderhandelingen koos Caïro volgens Voet voor het eerst de zijde van Israël.

Voor de inwoners van Gaza zal nu veel afhangen van de mate waarin Israël de blokkade opheft. Voorlopig worden alleen bouwmaterialen doorgelaten. Die moeten zorgen voor een periode van wederopbouw. De Verenigde Naties spreken van zo’n 17.000 zwaar beschadigde en verwoeste woningen in het gebied.

In Israël vreest men ondertussen dat de bouwmaterialen zullen worden gebruikt voor het herstellen van de smokkeltunnels. Het proces van wederopbouw zal in ieder geval nog jaren duren, mocht het niet abrupt worden verstoord door een hervatting van de vijandelijkheden.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Relatieve rust in Gaza

Palestijnse jongeren zitten aan het strand van Gaza-Stad. Sinds Israël en Hamas dinsdagavond een staakt-het-vuren overeenkwamen, heerst er betrekkelijke rust in de strook land aan de Middellandse Zee. © ANP
Een Palestijnse familie keert terug naar huis met hun spullen, nadat Israël en Hamas een staakt-het-vuren overeenkwamen. © ANP
Militairen van Hamas poseren met hun wapens tijdens een parade in Shejaiya. Zowel Israël als Hamas noemen het akkoord een overwinning. © ANP
Hamas verloor honderden strijders en een groot deel van haar zware raketten. Niet iedere bewoner van Gaza is nog overtuigd van de techniek van Hamas om eerst geruchtmakende eisen in te stellen om vervolgens in te stemmen met een staakt-het-vuren. © ANP
Een Palestijnse man loopt langs een vuur dat is aangestoken om muggen weg te houden uit de verwoeste buurt Shejaiya, een van de zwaarst getroffen gebieden in de gevechten met Israël. © ANP
Kinderen spelen met water tussen de brokstukken in Gaza-Stad. Bouwmaterialen afkomstig uit Israël moeten zorgen voor een periode van wederopbouw. © ANP
Palestijnse kinderen kijken uit het raam van hun zwaar beschoten huis. Sinds een paar dagen schalt er geen luchtalarm meer in Zuidwest-Israël. © ANP
Trucks geladen met watertanks arriveren vanuit Israël in de Gazastrook. Voor de inwoners van Gaza zal nu veel afhangen van de mate waarin Israël de blokkade opheft. © ANP
Vissers uit Gaza-Stad profiteren van het staakt-het-vuren. Het visgebied is verlengt van zes naar twaalf zeemijl uit de kust. © ANP
In Israël vreest men ondertussen dat de bouwmaterialen zullen worden gebruikt voor het herstellen van de smokkeltunnels. Het proces van wederopbouw zal in ieder geval nog jaren duren, mocht het niet abrupt worden verstoord door een hervatting van de vijandelijkheden. © AFP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow

Gerelateerde artikelen

Columns Pieter Derks

Columns Pieter Derks
Cabaretier Pieter Derks duidt en verwerkt maandelijks het nieuws van de voorbije weken. 

Over NUweekend

Over NUweekend
Op NUweekend vindt u iedere week een selectie achtergrondverhalen, analyses of mooie interviews.
Tip de redactie