Alleen centrumlinkse coalitie lijkt mogelijk

DEN HAAG - De kabinetsformatie wordt een ingewikkelde puzzel. Een meerderheidcoalitie van twee partijen is na de verkiezingsuitslag van woensdag (niet mogelijk, dus moet er een kabinet komen dat op drie of meer partijen steunt.

Het meest voor de hand ligt daarbij een centrumlinkse regering, bestaande uit CDA, PvdA (die samen drie zetels tekortkomen voor een meerderheid) en een derde partij. Dat zou logischerwijs de SP moeten zijn, de grote winnaar van woensdag. Maar inhoudelijk lijkt een coalitie van CDA met SP vrijwel ondenkbaar. SP-leider Jan Marijnissen heeft samenwerking met de christendemocraten trouwens voor de verkiezingen uitgesloten.

ChristenUnie

Meer in aanmerking als derde partij komen de ChristenUnie (6 zetels) of D66 (3). Samenwerking van CDA en PvdA met de ChristenUnie is op sociaal-economisch vlak geen groot probleem. De partij van André Rouvoet profileert zich op dit punt als links. Rouvoet noemde een centrumlinks kabinet met zijn partij woensdag zelfs "de enige reële optie".

Problemen met de ChristenUnie zijn er echter wel te verwachten als het om ethische onderwerpen gaat (abortus, euthanasie). Niet met het CDA, wel met de PvdA.

D66

Met D66 zouden CDA en PvdA over 76 zetels beschikken, een nipte meerderheid. Problemen op ethisch gebied zijn er dan niet, maar wellicht wel op sociaal-economisch terrein. De democraten staan hier dicht bij de VVD. Als het gaat om buitenlands beleid (Irak, Afghanistan) passeert de partij van Alexander Pechtold de PvdA echter geregeld links. Ook bij het vreemdelingenleid is D66 linkser dan CDA en PvdA. Bovendien zal CDA-leider Jan Peter Balkenende na de ervaringen van de afgelopen jaren er weinig in trek hebben opnieuw met D66 te regeren.

Rechts

Rechtse combinaties zijn op papier mogelijk: CDA, VVD, ChristenUnie en de PPV van Geert Wilders bijvoorbeeld. Maar CDA noch VVD zal trek hebben om met Wilders in zee te gaan. En Rouvoet al helemaal niet.

Cohen

Burgemeester Job Cohen (PvdA) van Amsterdam denkt dat het een hele tijd zal duren voordat de formatie rond is. "Dat is niet goed voor het land, maar als er een sociale coalitie uit voortkomt, dan moet het maar."