Voorverkiezingen in Amerika: een handleiding

Maandag barst het verkiezingsgeweld in Amerika echt los, met de 'caucus' in de staat Iowa. NU.nl zet een aantal zaken op een rij die handig zijn om te weten in de aanloop naar de voorverkiezingen.

Iowa is meteen erg belangrijk.

En dat is eigenlijk gek, want maar weinig mensen stemmen in de landbouwstaat, die vooral bestaat uit maïsvelden. "Bijna niemand stemt, maar iedereen maakt zich er druk om", stelt Politico. In 2012 kwam vier op de vijf stemgerechtigde Republikeinen niet opdagen.

"Winnen in Iowa heeft een belangrijke symbolische waarde", zegt Amerika-expert Charles Groenhuijsen. "Als je wint, ben je niet meteen de nieuwe president, maar het is wel een belangrijke test."

Groenhuijsen onderstreept dat de zegetocht van Obama begon na Iowa. Hij sprak meteen na de overwinning in Iowa de inmiddels beroemde woorden: "Weet je, ze zeiden dat deze dag nooit zou komen". 

Door media-aandacht worden de resultaten uitvergroot.

“De resultaten in Iowa worden door de media gehypet”
Amerika-expert Charles Groenhuijsen

Omdat met de caucus in Iowa traditioneel het verkiezingsseizoen wordt geopend, is de media-aandacht gigantisch. "De resultaten in Iowa worden door de media gehypet. Kandidaten worden neergezet als winnaars of verliezers op basis van hoe ze in Iowa hebben gepresteerd", stelt Vox

Een slechte prestatie in Iowa heeft ook negatieve gevolgen voor het donorgeld dat binnenkomt en met minder inkomsten wordt het moeilijker om campagne te voeren en in de race te blijven.

Kandidaten die het écht slecht doen in Iowa, komen meestal niet meer bovendrijven. Na Iowa verwacht Groenhuijsen bijvoorbeeld dat afscheid kan worden genomen van Jeb Bush. Hij zal nog wel in de race blijven, maar de kans dat Bush tot kandidaat wordt genomineerd acht Groenhuijsen "langzamerhand uitgesloten".

De caucus in Iowa is een vreemde aangelegenheid. 

Geregistreerde Democraten en Republikeinen trekken naar schoolgebouwen en buurthuizen in 1.681 districten om op hun favoriete kandidaat te stemmen. Bij de Republikeinen moeten kiezers na enkele toespraken de naam van hun favoriete kandidaat op een briefje schrijven en inleveren.

Bij de Democraten is de caucus een stuk chaotischer: kiezers moeten zich in een zaal in groepjes verzamelen op basis van voorkeur voor een bepaalde kandidaat. Als een kandidaat minder dan vijftien procent van de aanwezige kiezers naar zijn groepje trekt, doet hij niet meer mee in het district. Voormannen van andere kandidaten mogen de kiezers van de afgevallen kandidaat overhalen om over te stappen.

De caucus in Iowa is sinds 1972 de eerste voorverkiezing in de aanloop naar de presidentiële verkiezingen in de VS.

Video: Iowa Caucus 2008 

Chaotische taferelen bij Iowa Caucus 2008

Alle ogen zijn maandag gericht op Trump.

In de peilingen ligt hij iets voor op zijn oerconservatieve tegenstrever Ted Cruz, een gelovige senator uit Texas. "Voor Trump is Iowa echt een test", stelt Groenhuijsen. "Lukt het hem om mensen in de kou naar parochies en buurthuizen te trekken om op hem te stemmen? Hij is al vaak afgeschreven door experts, maar hij doorstond alle testen. Iowa is de grote nieuwe proef die Trump moet doorstaan."

In de aanloop naar Iowa speelt Trump een politiek spel: hij verklaarde afwezig te zijn bij het laatste grote debat dat voor de Republikeinse kandidaten door Fox News werd georganiseerd. Trump eiste dat presentatrice Megyn Kelly het debat niet zou leiden, omdat zij hem na een eerder conflict niet gelijk zou behandelen. Fox stelde niet in te kunnen gaan op de eis van Trump.

De mediagmagnaat organiseerde zelf een evement voor veteranen in Iowa, op het moment van het Fox-debat. 

Clinton en Sanders gaan gelijk op in Iowa.

Volgens Groenhuijsen is dat een teken van zwakte van Clinton: ze heeft het als politiek zwaargewicht moeilijk tegen een oudere man met voor Amerikaanse begrippen ultralinkse opvattingen.

“Clinton is, net zoals bijvoorbeeld Al Gore ooit, populair, maar niet geliefd”
Amerika-expert Charles Groenhuijsen

De populariteit van zowel Trump als Sanders, beide geen politieke zwaargewichten, toont volgens Groenhuijsen aan dat kiezers op zoek zijn naar politieke buitenstaanders. "Er is een onderstroom van weerzin tegen Washington."

Groenhuijsen: "Clinton is, net zoals bijvoorbeeld Al Gore ooit, populair, maar niet geliefd. Bill Clinton, Reagan en Obama waren wel erg geliefd. Ik kijk vaak met plezier naar Trump, ook al ben ik het met bijna alles oneens, maar kijken naar Clinton is vaak slaapverwekkend."

Op 1 maart wordt het kaf van het koren gescheiden.

Dan staat 'Super Tuesday' op het programma en wordt in elf staten tegelijk gestemd. De Republikeinen stemmen zelfs in 12 staten, omdat in Alaska alleen een Republikeinse caucus op het programma staat. Na Super Tuesday vallen doorgaans kandidaten af. Zij kondigen vervolgens aan welke overgebleven kandidaat zij zullen steunen.

Sommige kandidaten, onder wie Sanders, voeren nu al campagne voor Super Tuesday. Sanders bezocht afgelopen week Minnesota, terwijl Clinton zich richtte op Iowa en New Hampshire, waar op 9 februari de voorverkiezing op het programma staat. 

Groenhuijsen wil Nederlanders op het hart drukken te genieten van de politieke race in Amerika. "Kijk naar Trump. Duizenden mensen reizen om in de kou te staan bij zijn toespraken. Dat heeft iets moois. Geniet van de democratie; enjoy the race."

Video: De Amerikaanse Verkiezingen uitgelegd in 60 seconden

In 60 seconden: De Amerikaanse verkiezingen

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend

Lees meer over:

Experts over winst Trump

Experts over winst Trump
'Trump maakt geen schijn van kans meer op 8 november', schreef NU.nl eerder op basis van experts. Wat zeggen die experts nu?

Overzicht: Bizarre verkiezingsrace

Overzicht: Bizarre verkiezingsrace
Niet veel mensen zagen verkiezing Trump aankomen: twaalf uur eerder gold Clinton nog als favoriet. Overzicht van roerige nacht.

Dit is Trump van plan

Dit is Trump van plan
Trump is verkozen tot president. In januari betreedt hij het Witte Huis. Dit zijn de plannen van Trump.
Tip de redactie