VVD nipt grootste bij Provinciale Statenverkiezingen

De VVD wordt de grootste partij in de Provinciale Staten en de Eerste Kamer. Inmiddels is 99,4 procent van de stemmen is geteld. 

De partij van premier Mark Rutte kreeg 15,8 procent van de stemmen, gevolgd door CDA met 14,6 procent. Omgerekend halen zij daarmee respectievelijk 13 en 12 zetels in de Eerste Kamer.

D66 eindigt met 12,3 procent van de stemmen - tien zetels - op de derde plek. PvdA is gezakt van 17,3 naar 10 procent. SP en de PVV komen uit op 9 zetels. GroenLinks haalt 4 zetels, ChristenUnie 3 zetels. 50Plus, SGP en de Partij voor de Dieren 2 zetels, de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) haalt 1 zetel.

Drie gemeenten hebben nog geen uitslag doorgegeven. Het gaat om Harderwijk (Gelderland), Uitgeest (beide Noord-Holland) en Leiderdorp (Zuid-Holland). 99,4 procent van de stemmen is geteld.

Opkomst

De opkomst staat op 47,5 procent. Bij de vorige provinciale verkiezingen ging 56 procent van de kiezers naar het stemlokaal. De opkomst was het hoogst in de provincies Friesland (53,1 procent) en Groningen (53,0 procent). In Noord-Brabant was de opkomst het laagst, 43,6 procent. 

Vier jaar geleden eindigde de VVD als grootste partij en haalde 16 zetels in de Eerste Kamer. Toen volgde de PvdA als tweede met 14 zetels. De grootste winnaar van deze verkiezingen is D66, die 5 zetels lijkt te winnen ten opzichte van 2011. 

Meerderheid

Op basis van de prognose verliest de coalitie met de vaste begrotingspartners D66, ChristenUnie en SGP (oftewel, de C3) de steun in de Eerste Kamer, aangezien geen meerderheid van 38 zetels kan worden gehaald.

Het mislopen van de steun in de Eerste Kamer zou grote gevolgen kunnen hebben voor het voortbestaan van het kabinet-Rutte 2, omdat ambitieuze plannen als een herziening van het belastingstelsel dan veel moeilijker te realiseren zijn.

Er zal extra steun gezocht moeten worden bij partijen als GroenLinks, CDA en SP. Premier Mark Rutte (VVD) zei op zoek te willen gaan naar alle "constructieve krachten" in de Tweede Kamer. Ook Diederik Samsom (PvdA) wil door met het kabinet. "We namen verantwoordelijkheid voor vier jaar. Dat blijven we nemen", aldus Samsom.

Video: VVD blijft nipt de grootste

Invloed

GroenLinks-leider Bram van Ojik liet weten best met het kabinet te willen praten, maar dat de houding niet verandert ten opzichte van afgelopen jaren. "We gaan geen C4, C5 of C1000 worden", aldus Van Ojik.

Ook Sybrand Buma (CDA) stelt niets aan de oppositiekoers te willen veranderen. "Wij zullen net als afgelopen jaren het kabinet kritisch blijven volgen. En als ze met goede plannen komen, dan steunen we ze", aldus Buma. 

Historisch

Vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) roept de SP op aan te schuiven bij de begrotingsgesprekken, nu de partij van Emile Roemer (SP) de grootste linkse partij in de Eerste Kamer lijkt te worden. 

Zo'n uitslag geeft volgens hem "verplichtingen" bij de winnaars. "Ik denk dat adel verplicht", zei Asscher. 

SP-leider Roemer sprak zelf van "een historische avond". "Als de exitpolls kloppen kunnen we daar trots op zijn. De derde verkiezingswinst op rij voor de SP hebben we binnen."

Rutte concludeerde in zijn speech dat de VVD zetels moet inleveren. "Maar als je dat vergelijkt met een jaar geleden lijken we op de weg terug en zijn we misschien weer de grootste partij van Nederland", aldus de premier, die er met een knipoog op wees dat de campagne "niet altijd volgens plan verliep".

Video: Rutte ziet steun voor kabinetsbeleid

Samsom

Samsom toonde zich tegenover zijn achterban teleurgesteld, maar ook strijdbaar. "We zijn er onvoldoende in geslaagd om het vertrouwen te herstellen. Dat doet pijn. Voor heel veel mensen gaat het nog niet goed genoeg. We moeten het beter doen", aldus Samsom.

"We hebben verloren, maar zijn niet verslagen. Onze strijd gaat door met dezelfde energie. Voor het Nederland van onze idealen."

Volgens Alexander Pechtold (D66) heeft "het eigen positieve verhaal gewonnen".

Video: Reactie Samsom

Rotterdam

PVV-leider Geert Wilders reageerde op basis van de exitpolls minder vrolijk: "Teleurstellend dat we een licht verlies lijden en dat de opkomst erg tegenvalt, waar de PVV altijd veel last van heeft." Hij houdt echter hoop dat in de definitieve uitslag het resultaat even goed of beter zal zijn dan vier jaar geleden. 

Zo wist de partij van Wilders de grootste te worden in Rotterdam. In Amsterdam kwam D66 als beste uit de bus. De PvdA is in de hoofdstad gehalveerd.

Opkomst

De gemeente Schiermonnikoog was woensdagavond de eerste die de uitslag bekendmaakte. Het CDA is daar de grootste, de PvdA eindigt als tweede.

De opkomst lijkt lager uit te vallen dan vier jaar geleden. Toen was de opkomst 56 procent, nu staat dit percentage voorlopig op 47,2 procent.

De leden voor de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten. Deze verkiezing is op 26 mei. Pas dan zal definitief duidelijk worden hoe de Eerste Kamer er komende jaren uitziet.

Lees hier ons liveblog terug l Uitslagenkaart

AchtergrondHierom draaien de provinciale verkiezingen

In Beeld: Uitslagenavond Statenverkiezingen

PvdA-leider Diederik Samsom tijdens de verkiezingsavond van zijn partij na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma speecht tijdens de verkiezingsavond van zijn partij na de Proviciale Statenverkiezingen. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold houdt een toespraak in Leiden tijdens de landelijke uitslagenavond van de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
SP-leider Emile Roemer staat de pers te woord in Amersfoort tijdens de verkiezingsavond na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Christenunie-fractievoorzitter Arie Slob spreekt aanhangers van zijn partij toe in het Provinciehuis van Zuid-Holland tijdens de uitslagenavond van de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
D66-leider Alexander Pechtold (R) omhelst senator Thom de Graaf tijdens de landelijke uitslagenavond van de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra tijdens de verkiezingsavond bij de VVD in Den Haag na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Mark Rutte aan het eind van de verkiezingsavond. © ANP
SP-leider Emile Roemer proost met familie tijdens de verkiezingsavond van de SP na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Oud-VVD-leider Ed Nijpels, CDA-leider Sybrand Buma en D66-leider Alexander Pechtold tijdens het uitslagendebat van de NOS in cafe Dudok in Den Haag. © ANP
CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma speecht tijdens de verkiezingsavond van zijn partij in Den Haag. © ANP
Wilders staat de pers te woord aan het eind van de verkiezingsavond. © ANP
PvdA-leider Diederik Samsom tijdens de verkiezingsavond van zijn partij na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Tweedekamerlid Helma Nepperus (R) tijdens de eerste exit poll op de verkiezingsavond bij de VVD in de Haagse Kluis na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Fractieleiders Diederik Samsom (PvdA, op de rug), premier Mark Rutte, Sybrand Buma (CDA), en Alexander Pechtold (D66, op de rug) en Bram van Ojik (GroenLinks) tijdens het uitslagendebat van de NOS in cafe Dudok in Den Haag
Aanhangers van het CDA kijken naar de eerste uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen tijdens hun verkiezingsavond in cafe Pavlov. © ANP
SP-aanhangers juichen na de bekendmaking van een tussenuitslag tijdens de verkiezingsavond na de Provinciale Statenverkiezingen © ANP
GroenLinks-Kamerleden Tineke Strik en Jesse Klaver juichen na de bekendmaking van een tussenuitslag tijdens de verkiezingsavond na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Jos van Rey van de Volkspartij Limburg tijdens de verkiezingsavond van zijn partij na de Provinciale Statenverkiezingen in Roermond. © ANP
Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën tijdens de verkiezingsavond van de PvdA na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
Kamerlid Elbert Dijkgraaf (L) en fractievoorzitter Kees van der Staaij tijdens de verkiezingsavond van de SGP na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP
SP-partijleider Jan Marijnissen houdt een toespraak tijdens de verkiezingsavond na de Provinciale Statenverkiezingen. © ANP

Deel deze foto via:

Terug naar slideshow
Lees meer over:
Tip de redactie