Lijsttrekkers donderdagmiddag bijeen over formatie

De lijsttrekkers overleggen donderdagmiddag met Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib over de vorming van een regering. Arib heeft de lijsttrekkers uitgenodigd van de partijen die volgens de voorlopige uitslag zijn gekozen.

Liveblog: Tweede Kamerverkiezingen

Tijdens de bijeenkomst kunnen de lijsttrekkers aangeven hoe de formatie moet verlopen. Veel partijen hebben al gezegd dat de grootste partij, de VVD, het voortouw moet nemen. Na afloop van de bijeenkomst zal de Kamervoorzitter naar verwachting een verklaring afleggen.

Premier Mark Rutte waarschuwde dat de vorming van een nieuwe regering nog wel even op zich kan laten wachten. "Het gaat wel even duren denk ik'', zei hij donderdagochtend voor de microfoon van Radio 538. "Het kan best wel eens een complexe formatie zijn. Dan zul je voor een aantal weken partijen bij elkaar zien zitten.''

Rutte vindt het resultaat van de verkiezingen mooier dan verwacht, maar tekent daar wel bij aan dat zijn partij acht zetels heeft verloren. ''Ik ben trots, maar het is ook een grote verplichting.'' Hij stipte aan dat de VVD momenteel de op een na kleinste verkiezingswinnaar uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis is. ''Maar ik heb ook de kleinste uit de geschiedenis geleid, dat was in 2010'', voegde hij eraan toe.

De liberalen verliezen naar het zich laat aanzien acht zetels en komen daarmee uit op 33, maar blijven wel ruim de grootste. De stemming in de fractie was donderdag dan ook opperbest. Rutte werd met een staande ovatie onthaald.

Vier partijen

Volgens de jongste prognose zijn zeker vier partijen nodig om een regering te vormen die kan steunen op de meerderheid van 76 zetels in de Tweede Kamer.

De meest waarschijnlijke coalities met vier partijen zijn VVD, CDA, D66 in aanvulling met ChristenUnie óf GroenLinks.

Een optie voor het blok VVD/CDA/D66 is ook nog om samen te werken met de PvdA. Die zouden met zijn vieren ook een meerderheid hebben in Tweede en Eerste Kamer. Echter, door de daverende verkiezingsnederlaag van de PvdA is het onwaarschijnlijk dat de partij van Asscher warm loopt voor regeringsverantwoordelijkheid. Leider van de PvdA, Lodewijk Asscher, liet al weten dat de oppositie voor zijn partij het meest logisch is. 

CDA

Het CDA stelt dat de eigen positie na de verkiezingen ''enorm sterk" is. Dat zei partijleider Sybrand van Haersma Buma donderdag vlak voor de eerste fractievergadering na de verkiezingsdag. Daarin kwam de partij volgens voorlopige cijfers uit op negentien zetels, een winst van zes.

''Ik voel dat er een verantwoordelijkheid voor ons is. De kans is groot dat zoiets regeren is", voegde hij eraan toe. Hij maakte wel duidelijk dat hij dan de idealen van het CDA goed wil terugzien in zo'n kabinet. Hij wil niet de ''stopverf" van de nieuwe regering zijn. Hij beloofde het vertrouwen van de kiezer niet te zullen beschamen.

Pechtold

"Ik ben redelijk goed in rekenen, maar het zijn ingewikkelde sommen", aldus D66-voorman Alexander Pechtold over alle mogelijkheden voor een nieuw kabinet. 

Pechtold zei donderdag meerdere mogelijkheden te zien dan een groot blok van VVD, CDA en D66, aangevuld met een andere partij. Hij zei meer dan "twee smaken" te zien. Overduidelijk is dat de VVD als grootste partij nu de leiding mag nemen bij de formatie, aldus Pechtold.

Klaver

GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver ziet nog steeds mogelijkheden voor ''groene en linkse combinaties'' voor de vorming van een nieuwe regering.

''Het politieke landschap ziet er heel ingewikkeld uit'', constateerde Klaver. Als ''grootste winnaar'' van de verkiezingen van woensdag heeft GroenLinks een grote verantwoordelijkheid om regeringsverantwoordelijkheid op zich te nemen, vindt hij.

De GroenLinks-leider legt zich in de kabinetsformatie niet zomaar neer bij ''de rechtse combinaties waarover nu veel gesproken wordt''. Klaver doelde waarschijnlijk op een kabinet van VVD, CDA en D66 dat GroenLinks aan een meerderheid zou kunnen helpen.

ChristenUnie

De ChristenUnie heeft eveneens aangegeven dat de VVD bij de kabinetsformatie het voortouw moet krijgen en dat ze dan eerst moet praten met de grootste winnaars bij de verkiezingen: CDA, D66 en GroenLinks. 

Ook de SP zegt dat de bal voor de vorming van een nieuw kabinet bij de VVD ligt. Het zicht op een linkse regering is volgens hem weg. "Dat is de harde realiteit", aldus Emile Roemer.

50PLUS 

50PLUS hoopt nog een vijfde zetel binnen te slepen. In de voorlopige prognose van de uitslag heeft de partij vier zetels gehaald, maar volgens fractieleider Henk Krol is ze in een ''nek-aan-nek-race'' verwikkeld met de Partij voor de Dieren. Die haalde woensdag vijf zetels, maar nog niet alle uitslagen zijn binnen. ''Het is ongemeen spannend",' aldus Krol. ''Het gaat om tientallen stemmen. Ik hoop op vijf, maar ik reken op vier zetels.''

Krol wilde donderdag na fractieberaad niet zeggen wat hij gaat adviseren voor de kabinetsformatie. 50PLUS is bereid met alle partijen te onderhandelen, op voorwaarde dat de door de partij gewenste verlaging van de AOW-leeftijd ''serieus op tafel komt''. Op vragen of dit nog steeds een breekpunt is voor 50PLUS wilde Krol niet ingaan.

Lees meer over:
Tip de redactie