Hoe ziet het formatieproces eruit?

De uitslag van de Tweede Kamerverkiezing is binnen en de lange campagne is voorbij. Nu moeten de partijen met elkaar om tafel om samen een nieuwe coalitie te vormen. Hoe ziet dat formatieproces eruit?

"Het echte werk begint nu", zei D66-leider Alexander Pechtold woensdagnacht in Nieuwsuur. Het grote formeren gaat nu beginnen. De partijen gaan met elkaar om tafel om te kijken of, en met wie er een kabinet gevormd kan worden.

Donderdag kwamen de lijsttrekkers van de verkozen partijen op uitnodiging van Kamervoorzitter Khadija Arib bij elkaar. Daar spraken zij over hun ideeën over de samenstelling van een nieuwe coalitie. Voorafgaand aan dit overleg hadden veel partijen al gezegd dat ze vinden dat de grootste partij, de VVD, het voortouw moet nemen in de zoektocht naar een nieuw kabinet.

In het overleg besloten dat partijen vervolgens om hun steun uit te spreken voor de aanstelling van huidig minister van Volksgezondheid Edith Schippers. Zij kan de rol van verkenner vervullen, omdat ze niet op de VVD-kieslijst stond. Schippers noemt haar functie als verkenner een "eervolle" taak. 

Week van gesprekken 

Schippers gaat vanaf maandag een week lang praten met de verkozen partijen. Als Schippers klaar is met de inventarisatie van de coalitie-opties, brengt zij verslag uit aan de Tweede Kamer. De nieuwe Tweede Kamer zal hier vervolgens over debatteren.

De Kamer wijst daarna een of meerdere informateurs aan die met een specifieke opdracht op pad gaan.

Deze informateur onderzoekt vervolgens welke partijen met elkaar een nieuwe coalitie willen vormen. Op allerlei terreinen, zoals de zorg, belastingen en pensioenen, gaan zij met elkaar in gesprek om te kijken of zij een regeerakkoord kunnen sluiten. Dit wordt ook wel het formatieproces genoemd.

Duur

Dit proces kan weken, zo niet maanden duren. Ondanks het feit dat de partijen meerdere combinaties zien voor een nieuw kabinet, hebben zij ook vrijwel allemaal gezegd dat ze denken dat de formatie een behoorlijke opgave zal zijn.

Als de partijen er niet uit komen met elkaar, geeft de informateur de opdracht terug en wordt er een nieuwe aangesteld. Ook dit kan er voor zorgen dat de formatie lange tijd gaat duren. 

Het kan echter ook zo zijn dat de partijen wel direct tot een akkoord komen. In dat geval worden de afspraken in een regeerakkoord gegoten. In dit regeerakkoord staan de plannen die het kabinet heeft voor de komende kabinetsperiode.

Formateur

Na het sluiten van het regeerakkoord wordt er een formateur aangesteld - normaal gesproken de leider van de grootste partij - die namens de coalitiepartijen op zoek gaat naar geschikte ministers en staatssecretarissen. De posten zullen naar zetelaantal van de partij worden verdeeld. 

Als de ploeg compleet is, volgt de bekende bordesfoto met de koning en heeft het land een nieuw kabinet.

Lees meer over:
Tip de redactie