Overzicht: Doorrekeningen verkiezingsprogramma's per thema

Het Centraal Planbureau (CPB) rekende de meeste verkiezingsprogramma's door op effecten op werkgelegenheid, overheidssaldo, economie en koopkracht.

Koopkracht

In algemene zin laten alle partijen een plus in de koopkracht zien. De SP scoort het best op koopkracht met een plus van 2,3 procent. Daarna volgen VNL (1,6 procent) en PvdA en GroenLinks met 1,2 procent. Denk scoort het minst met 0,1 procent koopkrachtgroei.

Voor werkenden is de plus het grootst bij VNL met 2,2 procent. De uitkeringsgerechtigden komen er het best vanaf bij de SP met een plus van 3,2 procent. Ook gepensioneerden gaan er het meest op vooruit bij de SP: 2,5 procent.

Qua inkomensniveau scoort de SP op koopkracht ook het beste bij lage- en middeninkomens. Zij komen als enige boven de 2 procent uit. Alleen bij de SGP en VNL komen de lage inkomens op een kleine min uit.

Ook de allerhoogste inkomens gaan er vrijwel overal op vooruit. Bij de SP moeten de grootverdieners 1,5 procent inleveren, bij Denk 0,5 procent.

Werkgelegenheid

Op de langere termijn zijn de plannen van de VVD met afstand het best voor de werkgelegenheid. De partij scoort een plus van 3,5 procent. De SP scoort hier met afstand het minst: 4,6 procent.

Volgens het CPB is dit het gevolg van het verlagen van de AOW-leeftijd. De partij van Emile Roemer wil die in 2020 terugbrengen van 67 naar 65.

De werkloze beroepsbevolking daalt bij de SP juist op korte termijn met 1,8 procent. Bij alle andere partijen daalt de werkloosheid ook verder ten opzichte van het huidige beleid.

Overheidsbegroting

De meeste plannen hebben een negatief effect op het begrotingssaldo. Alleen Denk zorgt voor meer inkomsten ten opzichte van de uitgaven door hogere lasten en het verhogen van de gasproductie.

De PvdA geeft naar verhouding het meest uit ten opzichte van wat er binnenkomt, waardoor de partij aan het einde van de kabinetsperiode uit komt op begrotingsevenwicht. Zonder beleidswijzigingen zou het begrotingssaldo in 2021 een overschot laten zien.

Het begrotingssaldo is, naast Denk, het positiefst bij SP, GroenLinks en SGP.

Economie

Bij alle partijen groeit het bruto binnenlands product (BBP), oftewel de stand van de economie. Bij VNL, VVD en het CDA iets sterker dan bij de rest.

Zorg

Een aantal partijen steekt fors meer geld in de zorg. De SP leidt het lijstje investeerders met 11 miljard. Denk volgt met 6,3 miljard. VNL en D66 bezuinigen juist op de zorg.

Sociale zekerheid

Op de sociale zekerheid is het beeld divers. Zo bezuinigen VNL (10,3 miljard) en GroenLinks (5,1 miljard) op de sociale zekerheid. De PvdA geeft juist 5,7 miljard meer uit.

De Vrijzinnige Partij, die in geen enkele peiling ooit in aanmerking kwam voor een zetel, ziet de uitgaven op dit punt met maarliefst 81,5 miljard stijgen door het invoeren van een basisinkomen voor iedereen.

Veiligheid

Veel partijen geven meer uit aan veiligheid. De SP en VNL geven hier het meeste aan uit, respectievelijk 1,3 en 1 miljard.

Defensie

Ook Defensie krijgt er na een paar jaar bezuinigen weer meer bij. VNL scoort ook hier goed: 5 miljard. De SGP volgt met 3 miljard. Denk bezuinigt juist 1,7 miljard op Defensie.

Milieu

Veel partijen willen meer investeren in milieu. GroenLinks het meest met 2,4 miljard. SP en PvdA volgen met 1 miljard.

Onderwijs

D66 geeft met 3,6 miljard het meeste extra uit aan onderwijs, GroenLinks volgt met 2,8 miljard. VNL is de enige partij die niet extra uitgeeft aan onderwijs: 4,1 miljard.

Wil jij bij belangrijk nieuws in aanloop naar de verkiezingen een pushbericht ontvangen? Klik dan hieronder (in de NU.nl-app) op de filter 'Verkiezingsalert' en kies Mijn nieuws + pushbericht. 

Tip de redactie