De getekende stad: De Neude in 1957

Sinds begin januari is het tweede deel van de tentoonstelling De getekende stad te zien in Het Utrechts Archief, dit keer met tekeningen van de Utrechtse binnenstad uit de 20e eeuw. In DUIC belichten we een aantal van deze tekeningen. Deze week: Chris Schut tekent de Neude (1957).  

Chris Schut (1912 – 2000) was een van de productiefste Utrechtse tekenaars van de 20e eeuw, met een naar eigen zeggen 'onverklaarbare behoefte tot tekenen, die me met de moedermelk is ingegeven'.

Zijn tekeningen zijn direct herkenbaar aan de vele details erop: de auto’s, fietsen, kinderwagens, verkeersborden, gevelreclames en vooral de mensen in de stad met al hun bezigheden. Chris Schut maakte deze tekening van de Neude in 1957 vanuit het pand van Drogisterij Woortman, Neude nummer 3.

Aanleiding was de aanstaande sloop van het huizenblok in het midden, dat moest wijken voor de bouw van de Neudeflat. Op de achtergrond steekt de bovenverdieping van het huis Blankenburg aan de Oudegracht boven de daken uit. Recht is nog net een hoek van het hoofdpostkantoor zichtbaar, waarvoor een auto van de PTT staat geparkeerd.

Auto's

Opvallend zijn de vele auto’s op het plein, op de plek die vandaag de dag vol de dag vol staat met terrassen. De Neude werd na de sloop van het noodgebouw van Galeries Modernes in 1946 ingericht als parkeerplaats, iets waar in die tijd een groot gebrek aan was in de binnenstad. Geparkeerd staan verschillende bestelwagens van de bodediensten op de Neude, waar bedrijven goederen voor verzending konden afleveren.

Hier vandaan vertrokken er autodiensten naar nabijgelegen gemeenten als Hilversum en Zeist, maar ook naar Amsterdam. Op het plein staan stapels goederen die zijn klaargezet voor transport. Schut tekende maar liefst drie verkeersagenten: de Neude was in de jaren ’50 een belangrijk verkeersknooppunt in de stad, waar het verkeer nogal eens vastliep. Wellicht dat de agent aan de rechterkant toeziet op de handhaving van het eenrichtingsverkeer dat twee jaar eerder was ingevoerd.

Chris Schut was een geboren Amsterdammer die het grootste deel van zijn leven in Utrecht woonde, waar hij ook lange tijd als tekenleraar werkte. Het liefst werkte hij in zijn autootje, maar hij tekende ook graag vanaf het dak van hoge gebouwen, waar hij een aantal indrukwekkende stadsgezichten maakte. Deze tekeningen leveren een prachtig kleurrijk stadsbeeld op, uit het tijdperk van voor de kleurenfotografie.

Archief

Het Utrechts Archief kocht sinds de jaren ’40 bijna driehonderd werken van Schut aan, zoals bijvoorbeeld te lezen is in een brief van archivaris van Campen aan de Utrechtse burgemeester uit 1943: "Door de teekenaar Chr. Schut werd mij te koop aangeboden een waterverfteekening van groot formaat voorstellende een gezicht van de Jacobitoren af over een gedeelte van wijk C en het Vredenburg. Daar de teekening genoemd stadsgedeelte met groote nauwkeurigheid weergeeft en de uitvoering op aantrekkelijke wijze is geschied, acht ik het van belang dit werkstuk in het archief op te nemen. Ik verzoek u daarom mij toe te staan de teekening voor het gevraagde en niet hoog te noemen bedrag van f35,- aan te koopen."

Schut maakte zijn tekeningen in het hele land. In Utrecht zijn er niet alleen bij Het Utrechts Archief, maar ook in het Spoorwegmuseum werken van zijn hand te vinden. Het Spoorwegmuseum bewaart pentekeningen van stations als Utrecht, Rotterdam, Schiedam en Tilburg.

Details

Volgens conservator kunst Jos Zijlstra van het Spoorwegmuseum zijn het waardevolle werken in de collectie: "Op het eerste oog zie je vluchtige schetsen, maar als je goed kijkt zijn het nauwgezette tekeningen met markante details van de stations, of van de bouw ervan. De tekeningen van Schut geven een prachtig tijdsbeeld van de situatie in de jaren ‘50 en begin jaren ‘60".

De tentoonstelling De getekende stad is nog tot en met 30 april te zien in Het Utrechts Archief.

Mail de redactie

Mail de redactie
Heeft u tips of opmerkingen over het regionale nieuws op NU.nl? Mail dan de redactie op:
Tip de redactie