Overleeft Van der Steur het Brussel-debat?

Donderdag wacht minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) opnieuw een lastig debat in de Tweede Kamer. Geeft de Tweede Kamer hem opnieuw een laatste kans?

Van der Steur moet donderdag terug naar de Kamer nadat het debat over de aanslagen in Brussel vorige week werd geschorst. Hij had de feiten niet paraat en kon niet alle vragen van de oppositie beantwoorden.

De Kamer stuurde de minister daarna met 68 aanvullende vragen terug naar het zijn ministerie om opheldering te bieden over de gang van zaken rond de uitzetting van een van de terreurbroers El Bakraoui naar Nederland.

Hoe kon het dat de Nederlandse diensten niet in actie kwamen na de uitzetting in juli vorig jaar van Ibrahim El Bakraoui naar Nederland, willen de oppositiepartijen weten? De Belg van Marokkaanse afkomst, met een flinke strafblad achter zijn naam, werd in het Turks-Syrische grensgebied opgepakt en als potentieel Syriëganger door de Turkse autoriteiten uitgezet naar Nederland.

Voor de Nederlandse veiligheidsdiensten bleek dat geen reden te zijn om El Bakraoui eventueel aan te houden of in de gaten te houden.

Amerikaanse informatie

Een week voor de aanslagen werd Nederland door de Amerikanen gewaarschuwd voor de terroristische dreiging van de gebroeders El Bakraoui. Waarom deelden de Amerikanen die informatie en waarom is daar vervolgens niets mee gedaan?

Dinsdagavond laat stuurde Van der Steur de antwoorden naar de Kamer. Hoewel hij blijft volhouden dat de Nederlandse diensten geen fouten hebben gemaakt, vindt hij dat zij zich in de toekomst "proactiever" en "assertiever" moeten opstellen.

De informatie van de Amerikanen alarmeerde de diensten niet omdat de waarschuwing niet specifiek naar Nederland werd gestuurd, maar naar meerdere landen. Vorige week zei Van der Steur overigens dat die informatie van de FBI afkomstig was, maar hij moest een dag later alweer mededelen dat het bericht van de New Yorkse politie afkomstig was.

Affaires

Een heel erg grote fout lijkt dat niet te zijn, maar het lijkt wel tekenend voor het korte ministerschap van Van der Steur die van de ene in de andere affaire rolt.

Nog niet zo lang geleden moest hij diep door het stof in de kwestie-Maat. Van der Steur nagelde forensisch-expert George Maat aan de schandpaal nadat de hij in opspraak was gekomen omdat hij beelden had getoond van slachtoffers van de MH17-ramp. Achteraf bleek dat expert niets te verwijten viel en de minister moest op pijnlijke wijze zijn ongelijk erkennen.

Hij zorgde ook voor een hoop onduidelijkheid rond de foto van Volkert van der Graaf. In de Kamer hield hij vol dat het ministerie van niets wist, maar hij moest later toegeven dat de foto op initiatief van het Openbaar Ministerie was geënsceneerd.

Ook de Teevendeal blijft de minister achtervolgen. De nasleep van de deal leidde tot het vertrek van het VVD-justitieduo Ivo Opstelten en Fred Teeven en de entree van Van der Steur als minister. Terwijl Van der Steur in zijn rol als Kamerlid had meegeschreven aan een persbericht van het ministerie over de hoogte van de deal, terwijl hij als Kamerlid de regering juist moest controleren. Er loopt momenteel nog een nieuw onderzoek naar de Teevendeal.

Laatste kans

Van der Steur zal zich daarom donderdag geen fouten mogen veroorloven. Hoewel niet alle fouten rechtstreeks aan de minister zijn toe te wijzen, draagt hij wel de politieke verantwoordelijkheid.

Volgens oppositiepartijen CDA, D66 en ChristenUnie toont de chaos op het ministerie van Veiligheid en Justitie aan dat het departement te groot is nadat de politie van Binnenlandse Zaken is overgeheveld naar Justitie. 

Volgens Alexander Pechtold valt dat premier Mark Rutte aan te rekenen die daar tijdens de formatie geen rekening mee heeft gehouden. "Dat ministerie is te groot en Rutte is daar verantwoordelijk voor."

Het wegsturen van de minister zal daar niet veel verandering in brengen, zegt Pechtold, maar hij vraagt zich wel af of Van der Steur zijn gezag op het ministerie voldoende laat gelden. "De ambtelijke top laat hem in zijn hemd staan. Waarom duurt het zo lang voordat informatie [over El Bakraoui, red.] boven tafel komt?"

Vertrouwensvraag

Wat de PVV betreft is het einde verhaal voor Van der Steur. Geert Wilders kondigde al aan het vertrouwen in de minister op te zeggen. 

Ook wordt er met een schuin oog gekeken naar wat coalitiepartijen VVD en PvdA zullen doen. Hoe lang kunnen zij de hand nog boven het hoofd van Van der Steur blijven houden, is de vraag.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra vindt dat er politieke spelletjes gespeeld worden. De onjuiste informatie over de FBI-informatie die afkomstig bleek te zijn van de New Yorkse politie is volgens de liberaal geen grote fout. PvdA-leider Diederik Samsom zei dat hij ervan uitgaat dat Van der Steur de "juiste antwoorden zal geven".

Of dat voor de oppositiepartijen voldoende is om het vertrouwen in de minister te houden zal in het debat moeten blijken. Zij willen voorafgaand aan het debat niet zeggen of zij een motie van wantrouwen zullen steunen. Dat hangt echt af van het verloop van het debat.

Tip de redactie