Column

Mister Beane

Let maar op: wat Valery Lobanovski betekende voor Dinamo Kiev, in 1986, gaat Billy ‘Moneyball’ Beane als statisticus betekenen voor AZ.

Door Menno Pot

Het Dinamo Kiev van coach Valery Lobanovski, in 1986, dat was dus wél een echt goede Oekraïense ploeg, al hoorde 'de Oekraïne' destijds tot de Sovjet Unie en noemden we de inwoners gewoon ‘Russen’.

Dinamo Kiev was een elftal als een machine. Snel, sterk, foutloos, dodelijk, onverslaanbaar. In 1986 wonnen ze de Europacup II, waarna vrijwel het hele Dinamo-elftal, inclusief Lobanovski, naar Mexico vertrok om met die magische letters ‘CCCP’ op de borst een geweldig WK te spelen en veel te vroeg uitgeschakeld te worden.

(Hoe dubbel het voor een Oekraïense voetballer is om tijdens een WK door de hele wereld ‘Rus’ te worden genoemd, begrijpen we nu vermoedelijk beter dan toen, maar dat terzijde.)

Dinamo was griezelig goed. Het waren grote mannen van achter het IJzeren Gordijn met rare namen, kleine oogjes en wrede, emotieloze soldatenkoppen. Het waren robots die, in tegenstelling tot Nederlandse voetballers, eigenlijk nooit iets fout leken te doen in het veld.

Wodka

Trainer Lobanovski wekte de indruk nog nooit een woord gesproken te hebben. Hij had de ogen en de neus van iemand die de dag graag mag beginnen met driekwart liter zelfgestookte wodka.

Zo’n elftal zou nu niet meer kunnen bestaan. Het waren andere tijden. 'Russische' voetballers waren vrijgemaakte militairen, opererend vanuit trainingskampen in Siberië. Ontbijt: stookolie met bouten en moeren. Avondmaaltijd: een plag toendra met grind. En daarna slapen, bij min dertig in de buitenlucht. Maar vóétballen dat ze konden.

Van Lobanovski werd gezegd dat hij het spel wiskundig benaderde. Wetenschapperij. Grafieken. Tabellen. Meetkunde. Lobanovski dacht in ‘looplijnen’ toen wij Nederlanders bij dat woord nog dachten aan een koorddanser in het circus. Zijn team voetbalde hermetisch. Met meetkundige precisie.

In 1986 was ik elf, maar toen al raakte ik ervan overtuigd dat wetenschappelijke denkers ‘van buitenaf’ een revolutie teweeg zouden kunnen brengen in het conservatieve, van oude kalenderwijsheden doordesemde topvoetbal. Die gedachte heeft me nooit meer verlaten.

Troela-troela-troelala

Het is misschien niet zo’n gelukkig moment om over Louis van Gaal te beginnen, maar tjongejonge, wat zat ik te genieten toen ik hem als trainer van AZ hoorde vertellen over zijn model van communicerende vaten en hij liet zien hoe zijn videoanalist Max Reckers te werk ging.

Of neem de zomer van 2014, toen ik op YouTube een lezing van hem zag waarin hij precies uitlegde wat de zwakheden van zijn beoogde Oranjeselectie waren en hoe hij die overwoog op te lossen. Hier sprak een man die niets aan het toeval overliet... en in Brazilië in ongeveer alles gelijk kreeg.

Het is om stikjaloers van te worden als je eigen club op dat moment een trainer heeft die uit twintig jaar ervaring als profvoetballer een visie heeft gedistilleerd rond wijsheden als 'de bal is rond', 'pienaltieschieten is een loterij' en gooi maar in m’n pet van je troela-troela-troelala. Zo’n trainer hebben de meeste voetbalclubs.

Zo zijn we, via Louis van Gaal, bij AZ beland en dat is niet voor niets, want geen eredivisieclub neigt zo naar innovatie en sportwetenschap als AZ. We leerden videoanalist Max Reckers niet voor niets kennen als werknemer van de club uit Alkmaar.

Klappers

Nu hebben ze Billy Beane binnengehaald, de man die met zijn statistische analyses van spelers en omstandigheden de honkballers van de Oakland Athletics tot grote hoogten stuwde. Het bescheiden team uit Oakland stak zomaar ineens veel rijkere big-market teams als de Yankees en de Red Sox naar de kroon. Zijn succesverhaal werd verfilmd (Moneyball). De man is visionair. En AZ heeft 'm.

Laat andere clubs maar luisteren naar de vrijblijvende, middelmatige en op vroeger tijden gebaseerde meninkjes van populaire ex-spelers die af en toe een kop koffie komen drinken. Progressie maken door terug te keren naar vroeger. Bij AZ weten ze beter.

Valery Lobanovski had best een wodka’tje met Beane willen drinken, schat ik in.

Ik ben jaloers. En als de AZ-supporters nou ook nog die stomme klappers wegsmijten en in plaats daarvan een goede tribunesong voor Billy Beane verzinnen op de wijs van Michael Jacksons Billie Jean, zal ik nog jaloerser zijn.

Lees meer over:
Tip de redactie