EU kritisch over Kunduz-akkoord

BRUSSEL - De Europese Commissie heeft kritiek op de plannen van Nederland om het begrotingstekort terug te dringen. De structurele hervormingen zijn ''relevant'', maar er wordt gevreesd voor de uitwerking ervan.

Dit heeft het dagelijks bestuur van de EU woensdag laten weten (pdf). De Commissie vreest dat niet alle plannen doorgevoerd gaan worden met de verkiezingen voor de deur.

Aandachtspunten zijn onder meer begrotingsdiscipline, het pensioenstelsel en de huizenmarkt, zo blijkt uit de woensdag door de Europese Unie gepresenteerde evaluatie.

Het rapport is gebaseerd op de eind april ingediende plannen. De Kunduz-coalitie heeft een aantal maatregelen inmiddels verder uitgewerkt.

Speerpunt

Volgens Europese afspraken moet Nederland in 2013 het begrotingstekort hebben teruggebracht tot maximaal 3 procent. Het rigoureus terugdringen van het tekort moet een speerpunt blijven.

Want, zo meent Brussel, het effect van het bereikte Kunduz-akkoord op de begroting is niet volledig te berekenen. Daarvoor is een aantal maatregelen onvoldoende uitgewerkt. Bovendien ligt de focus van de plannen te veel op 2013 en niet op de jaren erna. Het akkoord wordt door de Commissie dan ook gekwalificeerd als een 'blauwdruk', waarbij wordt benadrukt dat verdere plannen nodig zijn.

Risico

Daar komt nog eens bij dat met de verkiezingen op komst het risico dat de plannen niet (volledig) doorgevoerd gaan worden, zeer groot is. Dat geldt volgens Brussel niet alleen voor de nieuwe afspraken, maar ook voor de plannen van eerdere regeringen.

Er zijn ook harde woorden over de plannen voor de Nederlandse huizenmarkt. ''De recentelijk aangekondigde maatregelen zijn een stap in de goede richting, maar ze voldoen niet aan wat nodig is om de scheve verhoudingen in de huizensector aan te pakken.'' De noodzaak om ingrijpende hervormingen door te voeren is meer dan ook urgent, aldus het rapport.

Hypotheekrenteaftrek

Concrete voorstellen zijn er ook: de gunstige belastingvoordelen voor huiseigenaren moeten worden aangepast, met name de hypotheekrenteaftrek, ook voor bestaande gevallen.

VVD, CDA, GroenLinks, D66 en ChristenUnie kwamen overeen om de renteaftrek alleen voor nieuwe aflossingsvrije hypotheken te schrappen. Daarnaast moet het aantal sociale woningen worden teruggebracht zodat er een competitieve markt ontstaat. Ook de status van woningcorporaties moet onder de loep worden genomen.

Levensverwachtingen

Plannen om de pensioenleeftijd langzaam te verhogen en te koppelen aan de levensverwachting vallen in Brussel in goede aarde. Wel wijst de commissie ook hier erop dat de plannen nog niet door het parlement goedgekeurd zijn en dat uitwerking ontbreekt.

De arbeidsparticipatie van vrouwen, ouderen en migranten is zwak en dus zorgelijk, meent Brussel. Ook de plannen van Nederland om innovatie hoog op de politieke agenda te zetten, stuitten op aanmerkingen. De focus op innovatie kan onder meer ten koste gaan van fundamenteel onderzoek.

Spanje

Toch oordeelt de Commissie positief over de macro-economische vooruitzichten van Nederland. Niet alleen Nederland, maar alle 27 lidstaten van de EU hebben woensdag een beoordeling gekregen vanuit Brussel. 

Twaalf lidstaten worden de komende tijd extra in de gaten gehouden wegens het begrotingsdiscipline. Veel kritiek was er voornamelijk op Spanje. Nederland staat niet op deze lijst.

"De plannen zijn van hoge kwaliteit en het begrotingsakkoord past binnen het kader van stabiliteit en groei", zo zei eurocommissaris Olli Rehn dan ook tijdens de persconferentie over de aanbevelingen. "Het is een belangrijk akkoord voor Nederlanders en de Nederlandse economie."

Dikke voldoende

Volgens minister Jan Kees de Jager (Financiën) heeft De Europese Commissie Nederland "een hele, hele dikke voldoende" gegeven. De Jager waarschuwde wel dat de plannen dan ook uitgevoerd moeten worden. "We doen genoeg, maar er kan niks vanaf."

De minister erkende dat er in de woensdag gepresenteerde analyses soms kritiek is, maar hij wees erop dat de uiteindelijke aanbevelingen van de Europese Commissie gelden. "De commissie zegt: jullie hoeven niet meer, maar ook niet minder te doen."

Steun in de rug

Demissionair minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) stelt in een reactie de aanbevelingen van Brussel 'een steun in de rug te vinden'. "We zullen de aanbevelingen en de analyses nog grondig in detail bestuderen, maar samenvattend zegt de Commissie tegen Nederland: ‘we verwelkomen het akkoord, maar nu moet u ook echt doorpakken’."

"Dit is geen Brusselse aanwijzing, maar een steun in de rug. Wij vinden het zelf noodzakelijk op onze eigen manier hard te werken aan een sterkere en gezonde economie met echte groei en echte banen voor onze welvaart en voor onze kinderen. Dat kan, dat moet."

Helder

Stef Blok, fractievoorzitter VVD noemt de ingezette koers van het akkoord helder. " Voor nieuwe gevallen verdwijnt de aftrek bij aflossingsvrije hypotheken. Dat vinden wij ook genoeg. Het zou me verbazen als er iets anders straks in ons verkiezingsprogramma staat.''

Sybrand van Haersma Buma, fractievoorzitter CDA noemt de waarschuwing dat de plannen na de verkiezingen moeten doorgaan 'urgent'. "Wat mij betreft blijft sowieso de kern overeind, waarin we de aftrek voor nieuwe aflossingsvrije hypotheken afschaffen. Alleen voor nieuwe gevallen, want je kunt niet mensen met bestaande hypotheken ineens met hogere lasten opzadelen.''

Bekijk alle aanbevelingen EU aan Nederland

Lees alles over de schuldencrisis

Tip de redactie