Partijleiders willen geen schuldige voor mislukken formatie aanwijzen

De vier partijleiders van VVD, CDA, D66 en GroenLinks vinden het allen spijtig dat de onderhandelingen over de vorming van een nieuw kabinet zijn vastgelopen, maar zijn niet van plan een schuldige voor het vastlopen van de gesprekken aan te wijzen.

"Dit is echt een gezamenlijke conclusie", zei VVD-leider Mark Rutte maandag in een reactie. Partijleiders Sybrand Buma (CDA), Alexander Pechtold (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks) sloten zich daarbij aan.

Rutte noemt het jammer dat de poging is gestrand. "Dit is een samenstelling van de winnaars van de verkiezingen en de grootste partijen waarvan we gezegd hebben dat we daar serieus naar gaan kijken. En dat deden alle partijen. We hebben steeds in plezierige onderlinge verhoudingen onderhandelingen gevoerd." 

Buma: "Vanaf het begin heb ik gezegd dat de verschillen heel groot zijn en u kunt ervan op aan dat echt alles is geprobeerd de verschillen te overbruggen. Dat is niet gelukt."

Kiertje

Pechtold is net als Buma teleurgesteld dat de formatie is mislukt, maar laat de deur om de gesprekken met deze vier partijen op een later tijdstip te hervatten op een kiertje staan. "De sfeer was niet zo dat er naar een schuldige werd gezocht, maar dat je met z’n vieren tot die conclusie komt en dat vind ik voor de toekomst nog wel belangrijk."

Voor D66 was een combinatie met de VVD, CDA en GroenLinks een "belangrijke optie" waar Pechtold niet zo snel een alternatief voor ziet.

Klaver zei dat hij "dolgraag" een kabinet had gevormd. "We hebben geprobeerd compromissen te sluiten, maar dat is niet gelukt", aldus de GroenLinks-leider. Welke partijen aan welke kant van de kloof zaten, wilde hij niet kwijt.

Op een aantal thema’s is de onderhandeling geklapt, zei Rutte. Hij wilde niet specifiek ingaan op welke onderdelen, maar bevestigde de uitleg van Schippers dat het op het onderwerp migratie is vastgelopen. Tegelijkertijd is ook gebleken dat op onderwerpen als klimaat en inkomensverdeling de partijen te ver uit elkaar liggen.

Geen van de vier onderhandelaars wilden vooruitlopen op een nieuwe formatieronde. Schippers zal de een verslag van de mislukte poging opmaken en naar de Kamer sturen waarna er een debat volgt waar de Kamer een nieuwe verkenner en vervolgens een nieuwe informateur zal aanstellen. 

Rutte zei het verslag van Schippers te willen afwachten en "enige tijd" te willen nemen om opnieuw aan de onderhandelingstafel aan te schuiven. "Het is nu zaak om ons even te beraden", aldus de VVD-voorman.

Andere opties

De meest gehoorde vervolgoptie is een coalitie met VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie. Die coalitie zou echter leunen op een minimale meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Dat betekent dat er maar één parlementariër binnen de coalitie het kabinet kan opblazen.

D66-leider Pechtold zei maandag dat een coalitie wat hem betreft een ruime meerderheid in beide Kamers moet hebben.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) liet in een reactie weten uit te zien naar het verslag van Schippers en het daaropvolgende debat. Achter de schermen heeft zijn partij rekening gehouden met dit scenario en Segers kan direct aanschuiven. De vraag is in hoeverre deze optie kans van slagen heeft, omdat de ChristenUnie op het gebied van migratie niet ver van GroenLinks ligt. 

PVV-leider Geert Wilders heeft via Twitter laten weten "volledig beschikbaar" te zijn, maar het moet heel raar lopen wil hij een uitnodiging krijgen. Bijna alle grote partijen, ook de VVD en CDA, hebben aangegeven niet te willen samenwerken met Wilders. 

Een andere optie is dat de VVD, CDA en D66 met de PvdA in zee gaan. Maar de sociaal-democraten staan na de historische verkiezingsnederlaag niet te springen om in een nieuw kabinet te stappen. PvdA-leider Lodewijk Asscher wil eerst duidelijkheid over het klappen van de gesprekken. "Dat is meer dan alleen de woorden 'teleurstelling' en "migratie", aldus Asscher.

Lees meer over:
Tip de redactie