Overzicht kabinetsformatie: Van verkiezingsuitslag tot bordesfoto

Van de verkiezingsuitslag tot nieuw kabinet op het bordes, het kan maanden duren voor het zover is. Tot die tijd somt NU.nl de belangrijkste ontwikkelingen rond de kabinetsformatie voor je op.

Woensdag 15 maart: De VVD wordt met 33 zetels opnieuw de grootste partij. De PVV is met twintig zetels tweede gevolgd door het CDA en D66 met 19 zetels. GroenLinks boekt een forse winst en gaat van vier naar 14 zetels. Grote verliezer is de PvdA. De partij leidt een dramatische nederlaag en gaat van 38 zetels in 2012 naar 9.

Donderdag 16 maart: De lijsttrekkers van de gekozen partijen komen langs bij Kamervoorzitter Khadija Arib. Zij geven hun ideeën over de formatie en geven aan welke partij het voortouw moet nemen. Zij besluiten unaniem dat Edith Schippers (VVD) aan te wijzen als verkenner die gaat onderzoeken welke coalities er mogelijk zijn.

Maandag 20 maart: Alle lijsttrekkers van de gekozen partijen gaan één voor één langs bij verkenner Schippers om hun voorkeur uit te spreken voor mogelijke regeringscoalities. VVD-leider Mark Rutte wil een coalitie met in ieder geval de VVD, CDA en D66. Deze coalitie heeft geen meerderheid in de Tweede en in de Eerste Kamer. Met GroenLinks of ChristenUnie is die meerderheid er wel.

Dinsdag 21 maart: Na de gesprekken met de partijleiders nodigt Schippers de VVD, CDA, D66 en GroenLinks apart uit voor een tweede verkennningsronde. Uiterlijk woensdag zou Schippers haar verslag van de verkenning aan de Tweede Kamer moeten aanbieden, maar ze heeft om een week uitstel gevraagd.

Woensdag 22 maart: Schippers gaat voor de tweede keer in gesprek met PVV-leider Wilders. De verkenner wil weten of Wilders openstaat voor een gesprek met Rutte en CDA-leider Buma om het vertrouwen tussen de drie mannen te herstellen. Voor een gesprek staan alledrie open, maar wat Rutte en Buma betreft staat de uitkomst al vast: met de PVV gaat niet geregeerd worden. "Hij heeft zijn kans gehad", zegt Buma tegen NU.nl. 

Donderdag 23 maart: Rutte (VVD), Buma (CDA), Pechtold (D66) en Klaver (GroenLinks) gaan onder leiding van Schippers voor het eerst met z’n vieren om tafel. Het is niet de bedoeling dat er direct inhoudelijk wordt onderhandeld, maar om te kijken of de partijen bereid zijn het gesprek met elkaar aan te gaan.

Klaver is verbaasd dat hij voor de gesprekken is uitgenodigd en vraagt zich af of de gesprekken "überhaupt zinvol" zijn. Na afloop van het gesprek wordt duidelijk dat de vier partijen een formatiepoging zullen doen.

Maandag 27 maart: Schippers biedt Kamervoorzitter Arib haar verslag van de verkenning van de kabinetsformatie aan. Zij adviseert een informateur van VVD-huize aan te wijzen die een kabinet met de VVD, CDA, D66 en GroenLinks moet proberen te vormen.

Dinsdag 28 maart: De Tweede Kamer wijst Schippers aan als informateur. Zij heeft als taak de formatieonderhandelingen in goede banen te leiden. Klaver zegt in het debat niet in een kabinet met de VVD, CDA en D66 te stappen om rechts beleid "iets minder erg te maken."

Woensdag 29 maart: De vier partijen openen de formatieonderhandelingen. Er worden vooral procedurele zaken besproken zoals de volgorde van de onderwerpen waar over onderhandeld zal worden. Schippers zegt dat het streven is om er voor de zomer uit te komen.

Vrijdag 31 maart: Voordat er inhoudelijk onderhandeld wordt, ontvangen de vier partijen eerst directeur Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB), Laura van Geest van het Centraal Planbureau (CPB) en Manon Leijten van de Studiegroep Begrotingsruimte. De onderhandelaars praten met de experts om inzicht te krijgen in de financieel-economische ruimte die zij hebben voor de komende vier jaar.

Knot waarschuwt dat het volgende kabinet ondanks de economische groei toch op de centen te letten. Pechtold noemt het advies "verstandig".

Maandag 3 april: Het onderhandelen is nog steeds niet begonnen. De vier partijen ontvangen maandag eerst nog directeur Kim Putters van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en Hans Mommaas van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Putters stelt de onderhandelaars op de hoogte van de verschillen in de samenleving en Mommaas benadrukt dat het volgend kabinet het klimaatprobleem echt moet aanpakken.

Woensdag 5 april: Mariëtte Hamer van de Sociaal-Economische Raad (SER) schuift aan bij de gesprekken om het te hebben over de toekomst van de arbeidsmarkt. De omslag naar een groene economie kan zorgen voor nieuwe banen, zegt Hamer. 

De onderhandelaars laten ondertussen geen woord los over de gesprekken. Volgens Rutte is dat niet in het belang van een goede afloop van de gesprekken. "Het kan wel weken duren zo", aldus Rutte. Pechtold laat doorschemeren dat het niet uitgesloten is dat er nog meer experts een bezoek aan de formatietafel zullen brengen.

Donderdag 6 april: Schippers zegt tijdens een persconferentie dat er nog geen enkel zicht is op een uitkomst in de formatiegesprekken. "Er is nog geen onderwerp afgetikt", aldus Schippers. Eerst wordt gezocht naar "een gezamenlijk fundament".

Maandag 10 april: De formatie voltrekt zich in stilte. De verwachting is dat er komende tijd weinig nieuws uit zal lekken zolang de gesprekken lopen.

Woensdag 12 april: De onderhandelaars ontvangen onder andere Rob Bertholee, hoofd van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en Tom Middendorp, Commandant der Strijdkrachten om zich bij te laten praten over veiligheid en internationale samenwerking. Over de inhoud van de gesprekken worden geen mededelingen gedaan.

Halverwege de gesprekken verlaat Klaver de formatietafel. Zijn moeder is met spoed in het ziekenhuis opgenomen en de situatie is zorgwekkend, laat de GroenLinks-leider weten. Hij wordt vervangen door Kamerlid en oud-GroenLinks-leider Bram van Ojik. In overleg met de andere partijen heeft Schippers besloten donderdag niet bij elkaar te komen. De formatiegesprekken worden dinsdag na het paasweekend hervat.

Dinsdag 18 april: De onderhandelaars zijn terug aan de formatietafel en ook Klaver is er weer bij. Zijn moeder maakt het naar omstandigheden goed. De partijen zijn in de vierde week van de formatiegesprekken nog steeds bezig met de 'de tekening van Nederland'.

Dit keer schuiven Kees Goudswaard, hoogleraar Toegepaste economie en bijzonder hoogleraar Sociale Zekerheid aan de Universiteit Leiden en (opnieuw) SER-voorzitter Mariëtte Hamer aan. Later op de avond is het de beurt aan demissionair minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem die de onderhandelaars bijpraat over de stand van schatkist.

Donderdag 20 april: De sfeer is "goed", het is "gezellig" aan tafel, maar op de inhoud kan het "knetteren", zegt Schippers donderdag op de persconferentie na de formatieweek. Dus ze gaan door, maar dan na het meireces.

Schippers is ingegaan op het beeld dat in sommige media is ontstaan dat deze week voor het reces een bepalende zou zijn, omdat dan duidelijk zou moeten zijn of de partijen verder kunnen. Daar is volgens de formateur niets van waar. "De onderhandelaars hebben een lange campagne achter de rug en willen een week weg voor de kinderen en de familie", aldus Schippers. "Er is nooit sprake geweest van een go or no go".

Wel is na het gesprek met Dijsselbloem duidelijk geworden dat de budgettaire ruimte voor het kabinet kleiner is dan gedacht. De gesprekken zullen hierdoor niet makkelijker worden, verwacht Schippers.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie