Kabinet akkoord met onderzoek dekolonisatie Nederlands-Indië

Het kabinet is vrijdag akkoord gegaan met een groot wetenschappelijk onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië tussen 1945 en 1949.

Premier Mark Rutte zei tijdens zijn wekelijkse persconferentie dat door aanhoudende publicaties, maatschappelijke ontwikkelingen en rechtszaken aangespannen door Indonesische slachtoffers en nabestaanden een nieuw onderzoek nodig is om die periode beter te kunnen duiden.

Het onderzoek is bedoeld om de feiten te achterhalen, zei Rutte. "We gaan nergens vingers wijzen."

Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders zei na afloop van de ministerraad: "We moeten in de spiegel van onze eigen geschiedenis durven kijken."

Politionele acties

Tussen 1945 en 1949 vochten Indonesiërs voor een eigen staat en probeerde Nederland dat met geweld te verhinderen. De strijd kostte aan tienduizenden mensen het leven. Het was destijds de grootste militaire operatie in de Nederlandse geschiedenis die beter bekend staat als 'de politionele acties'.

In een onlangs verschenen boek van de Zwitsers-Nederlandse historicus Rémy Limpach over de periode 1945-1949 staat dat de Nederlandse krijgsmacht toen structureel extreem geweld heeft gebruikt, hoewel de meeste militairen schone handen hielden.

Tot dusver wordt steeds gesproken over 'excessen' als het over deze periode gaat. Het nieuwe onderzoek is een reactie op het boek van Limpach.

Politieke besluitvorming.

Het onderzoek is niet alleen gericht op het militaire gebeuren, maar ook op het optreden van de politiek, het bestuur in Indië en justitie.

Ook wordt gekeken naar de politieke en militaire besluitvorming. Dat is belangrijk voor de veteranen, omdat zij dan uitsluitsel krijgen over de situatie waarin zij in Nederlands-Indië terechtkwamen, zei Koenders. "Het is belangrijk dat de veteranen bij het onderzoek betrokken zijn", aldus Koenders.

Ook zal er onderzoek worden gedaan naar het geweld van Indonesische kant en dan met name naar de Bersiap-periode, vlak na het einde van de Tweede Wereldoorlog, waar duizenden Nederlanders door Indonesiers om het leven zijn gebracht.

NIOD

Het door het kabinet gefinancierde onafhankelijke onderzoek zal verscheidene jaren duren en enkele miljoenen euro's kosten.

Alle Nederlandse archieven gaan open voor de wetenschappers van een aantal instituten waaronder het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. Er zijn geen signalen dat de Indonesische autoriteiten het gaan tegenwerken.

Eind 2012 vroegen drie Nederlandse wetenschappelijke instituten tevergeefs om geld vrij te maken voor een groot onderzoek naar de dekolonisatie. Zij kregen steun van SP en D66. Het kabinet stelde echter dat er al voldoende onderzoeksmateriaal beschikbaar is en dat er in Indonesië ''onvoldoende draagvlak'' is voor een dergelijk project.

Veteranen

Veteranen Platform wil nauw betrokken worden bij het onafhankelijk onderzoek. Voorzitter Hein Scheffer zei dat de veteranen onder meer geïnterviewd zouden kunnen worden over wat ze in Nederlands-Indië hebben ervaren.

"Ook zouden veteranen als klankbord kunnen fungeren en documenten, foto's en ander materiaal voor het onderzoek kunnen aandragen", aldus Scheffer.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie