CDA-programma is aanval op 'doorgeslagen individualisering'

Met thema’s als het gezin als hoeksteen van de samenleving, nadruk op waarden en tradities en veiligheid verrast het CDA-verkiezingsprogramma in weinig opzichten. 

Volgens CDA-leider Sybrand Buma zijn deze CDA-peilers hard nodig om Nederland er weer bovenop te helpen. Want, zo stelt de christen-democraat, "Nederland staat er slecht voor".

"Is dit het land dat we door willen geven aan onze kinderen?", vroeg hij woensdag tijdens de presentatie van het programma. Buma ziet een "somber" en "onzeker" Nederland, een samenleving die langzaam afbrokkelt en waar tegenstellingen - tussen jong en oud, hoog- en laagopgeleid en allochtoon en autochtoon - toenemen.

'Doorgeslagen individualisering'

"Dat is waar de komende verkiezingen over gaan", zei Buma. In het verkiezingsprogramma is het CDA op zoek gegaan naar de oorzaken van de zorgen en onvrede, die volgens de partij gevoeld worden in de samenleving. De oorzaak ligt in de eerste plaats in het "doorgeslagen individualisme". 

"Het idee dat we er allemaal beter van worden als iedereen maar het beste voor zichzelf kiest, is niet waar", zei Buma. "Integendeel, vrijheid zonder verantwoordelijkheid leidt tot egoïsme, polarisatie en het recht van de sterkste."

Hij ziet dat niet de bankiers of multinationals de prijs van de crisis hebben betaald, maar gezinnen, ouderen, jongeren die moeten lenen en geen vaste baan of eigen huis kunnen krijgen, de middenklasse.

Waarden en tradities

Het medicijn tegen de "doorgeslagen individualisering" is volgens het CDA de gedeelde Nederlandse waarden en tradities. Wat die gedeelde waarden en tradities precies zijn, is in het programma niet terug te vinden. Wel spreekt Buma over respect voor de Nederlandse vlag, het volkslied en het Koninklijk huis.

De waarden en tradities moeten niet alleen nieuwkomers via de inburgering worden bijgebracht, zij moeten ook worden doorgegeven "in onze gezinnen" en "in het onderwijs". De CDA'er vindt dat er meer aandacht moet komen voor burgerschap, cultuur en gedeelde geschiedenis.

'Geen toekomst zonder gezin'

Niet onverwacht staan de familie en het gezin centraal bij het CDA. "Zonder gezinnen heeft ons land überhaupt geen toekomst", aldus Buma. Voor alleenstaanden heeft hij dezelfde boodschap. 

"Als je in Nederland zegt dat het gezin belangrijk is, gaat met ervan uit dat de anderen dat niet zijn. Singles zijn ook heel belangrijk. Maar ik zeg wel, heel simpel, als wij een generatie na ons willen hebben, dan moet die ergens opgroeien. En als we willen dat er kinderen geboren worden zodat er in 2060 überhaupt jonge mensen zijn, dan hebben we gezinnen nodig."

Rekenmodellen

Het programma is met 49 pagina’s aanzienlijk dunner dan die van de VVD en D66, die hun programma’s al hebben gepresenteerd. Harde cijfers, procenten en berekeningen zijn niet terug te vinden in het programma. In plaats daarvan spreekt het CDA van "forse" investeringen in Defensie en wordt er geld "uitgetrokken" voor ouderen met een klein pensioen. De plannen wachten dan ook nog op een doorrekening van de rekenmeesters van het Centraal Planbureau. 

Maar eigenlijk zit het CDA daar niet op te wachten. Rekenmodellen, koopkrachtplaatjes en groeicijfers zijn niet de zorgen waar Nederlanders mee zitten, denkt Buma. Het ontbreken van concrete cijfers en harde eisen biedt het CDA ook meer bewegingsruimte mocht het na de verkiezingen aanschuiven aan de onderhandelingstafel, al wijst Buma die suggestie van de hand. 

"In de vorige programma’s stonden heel veel concrete maatregelen, maar na een half jaar bleek dat de wereld er totaal anders voorstond. De problemen van het land zitten op een paar hoofdlijnen, dan moet het programma ook over hoofdlijnen gaan."

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie