Arrestatie rechters Turkije lijkt volgens Eurocommissaris voorbereid

De snelle arrestaties van rechters en anderen na de mislukte staatsgreep in Turkije geeft de indruk dat de regering een lijst met namen al van tevoren had voorbereid. Dat zei EU-commissaris Johannes Hahn (Uitbreiding) maandag.

''Het lijkt erop dat er iets is voorbereid. De lijsten waren beschikbaar, wat erop duidt dat deze gebruikt zouden worden in een bepaalde fase'', zei Hahn. ''Ik ben zeer bezorgd. Het is precies wat we vreesden.''

Kort na de mislukte coup in Turkije zijn door het ministerie van Binnenlandse Zaken bijna 9.000 functionarissen uit hun functie gezet, onder wie dertig van de 81 provinciegouverneurs die het land telt.

De krant Hürriyet meldt maandag dat het ministerie 8.777 mensen van hun post heeft verwijderd, onder wie ruim 7.900 politiemensen. Zij hebben zich in de nacht van zondag op maandag moeten melden in hoofdkwartieren van de politie en hun wapens moeten inleveren.

Onder militairen en magistraten waren al meer dan 6.000 mensen uit hun functie gezet. Bij de poging tot een militaire staatsgreep zijn vrijdag en zaterdag 290 mensen om het leven gekomen.

Van de 103 admiralen en generalen die zijn opgepakt moeten er 41 hun straf in de gevangenis afwachten, zo meldt Turks persbureau Anadolu maandag.

Lijsten

Minister Bert Koenders zegt dat ''stabiliteit en een rechtsstaat nu van ongelooflijk belang zijn in Turkije, voor de Turken zelf en voor Europa. Het is ook van groot belang dat er geen bijltjesdag in Turkije komt."

Koenders (Buitenlandse Zaken) zei dat maandagmorgen in Brussel vlak voor hij met zijn EU-collega's en de Amerikaanse minister John Kerry aan het ontbijt schoof om onder mee de situatie in Turkije te bespreken.

Of de toestand in Turkije gevolgen heeft voor de vluchtelingendeal met de EU, kon Koenders niet zeggen. ''Daar gaan we het straks over hebben."

Video: Dit gebeurde er tijdens en na de mislukte staatsgreep

Opgelucht

''Iedereen is opgelucht dat de coup is neergeslagen, of althans, voorbij is", aldus Koenders, die zijn reis in Zuid-Amerika heeft afgebroken om bij de bijeenkomst te zijn. ''Nu moet de eenheid in het land worden hersteld."

De EU-landen zijn bezorgd dat president Recep Tayyip Erdogan de mislukte coup aangrijpt om zijn macht te verstevigen. Volgens EU-buitenlandchef Frederica Mogherini is de ''boodschap" van de EU aan Erdogan duidelijk: ''De democratische instellingen moesten in die tragische nacht worden beschermd. Maar dat betekent natuurlijk niet dat de rechtsstaat niet meer geldt. Integendeel, er moet juist institutioneel evenwicht zijn."

De Belgische minister Didier Reynders zei dat sancties tegen de coupplegers begrijpelijk zijn. Maar herinvoering van de doodstraf in Turkije is voor de EU ''onaanvaardbaar". ''Wij moeten duidelijk uitleggen dat hij niet te ver kan gaan", betoogde hij maandag.

Doodstraf

De Turkse oppositiepartij HPD zei maandag ook dat het voorstel om de doodstraf opnieuw in te voeren niet door hen gesteund zal worden. Erdogan zei zondag dat hij de doodstraf snel weer wil invoeren en dat de regering hierover in debat wil met de oppositiepartijen.

Ook de belangrijkste oppositiepartij CHP zei maandag dat "de coupplegers en iedereen die hen geholpen heeft moeten worden gestraft volgens de huidige regels van het justitiële beleid". Ook benadrukten zij dat de groep niet moet worden gezien als de vijand. 

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zegt maandag dat als Turkije de doodstraf weer invoert, de gesprekken over toetreding tot de EU worden stopgezet.

Gülen

Volgens minister van Buitenlandse Zaken John Kerry heeft de Verenigde Staten geen formeel verzoek tot uitlevering van Fethullah Gülen ontvangen. 

Erdogan heeft publiekelijk gezegd dat hij wil dat Washington zijn rivaal uitlevert. Gülen zit volgens de president achter de mislukte staatsgreep. Volgens Kerry zijn daar echter officiële wegen voor en dat heeft hij zijn Turkse ambtsgenoot Mevlut Cavusoglu ook duidelijk gemaakt, zei hij.

Na de vergadering zei Kerry dat de Verenigde Staten en Europa op één lijn staan over de situatie in Turkije. ''Het partnerschap tussen de VS en de EU is sterk en onbreekbaar".

Kerry wees erop dat Turkije een NAVO-bondgenoot is en daarom wordt gesteund. ''Maar wij dringen er ook op aan dat de democratische instellingen en rechtsstaat worden gerespecteerd."

Mogherini en Kerry waarschuwden de Turkse regering ''de mensenrechten te respecteren.”

Betrokkenen

De Turkse veiligheidsdiensten zijn in verschillende steden nog op zoek naar een aantal bij de afgeslagen staatsgreep betrokken militairen en hun wapens. Er is echter geen gevaar voor een hernieuwde poging om de macht te grijpen, zei een veiligheidsfunctionaris.

Sommige hoge officieren zijn naar het buitenland gevlucht, zei hij. Het Turkse militaire commando is in de organisatie een ''zware slag toegebracht'' door de couppoging, maar functioneert nog steeds in samenwerking met de inlichtingendienst, de politie en de overheid'', voegde de functionaris toe.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie