Kabinet voert druk op NS op na Fyra-debacle

Staatssecretaris Sharon Dijksma voert de druk op de Nederlandse Spoorwegen (NS) op om het vervoer over de hogesnelheidslijn HSL-Zuid snel te verbeteren.

Het kabinet heeft strengere prestatie-afspraken gemaakt met de NS. Lukt het de spoorvervoerder niet om aan de afspraken te voldoen, dan kan het kabinet in zee te gaan met een andere aanbieder. In de tussentijd onderzoekt Dijksma of een andere aanbieder de HSL-lijn beter kan exploiteren.

Ook de touwtjes bij spoorbeheerder Prorail worden aangehaald. Het wordt een zelfstandige overheidsorganisatie en kan zo scherper worden aangestuurd.

"Scherpe afspraken met NS moeten tot resultaten leiden, en tot meer tevreden reizigers. Dat is het doel", zei Dijksma vrijdag in een kabinetsreactie op de uitkomsten van het parlementair onderzoek naar het Fyra-debacle.

Door de NS op de huid te zitten bij de nieuwe poging om snelle treinverbindingen tussen Amsterdam en Brussel te realiseren, hoopt Dijksma het vertrouwen van de treinreizigers te herstellen. Dat vertrouwen kreeg een knauw door alle problemen met de Fyra. Ook de opvolger, Intercity Direct, valt veelvuldig uit.

60 procent

De NS wil binnen twee jaar de aan haar toewijsbare uitval van treinen op het HSL-traject met circa 60 procent verminderen. Dat staat in een verbeterplan voor de jaren 2016 en 2017 dat deze week aan het ministerie van Infrastructuur en Milieu is aangeboden. ''Het doel is de uitval naar een aanvaardbaar niveau terug te dringen", aldus de NS.

Het spoorbedrijf reageert hiermee op de afspraken van Dijksma. De NS gaat op verschillende punten ingrijpen. ''Het materieel wordt deels aangepast en technisch verbeterd, medewerkers worden gerichter opgeleid en beter begeleid om op de complexe HSL te kunnen rijden en de aansturing wordt verscherpt", aldus de spoorwegen.

ProRail

De Ondernemingsraad (OR) van ProRail is boos en teleurgesteld over de kabinetsbrief over het Fyra-debacle die vrijdag is gepubliceerd. Het kabinet erkent dan wel dat ProRail part noch deel heeft aan het mislukken van de Fyra, maar tegelijkertijd moet de spoorbeheerder veranderen in een publieksorganisatie.

De OR noemt de verandering een kostbare maatregel die er niet voor gaat zorgen dat het treinverkeer beter gaat lopen. "Wel zal het ervoor zorgen dat de ProRail-organisatie de komende jaren vooral met zichzelf bezig moet zijn in plaats van met de met de reiziger en verlader", meent de OR.

De directie van ProRail wijst erop dat prestaties van het bedrijf sinds 2015 zijn verbeterd. "We hopen dat de reorganisatie ons niet afleidt van de weg die we zijn ingeslagen".

Reacties

De VVD vindt het goed dat de aanbevelingen worden overgenomen. Maar om te voorkomen dat zoiets in de toekomst weer gaat gebeuren wil de regeringspartij ''heel serieus'' kijken naar de ordening op het hele spoor om te onderzoeken wie de reiziger en belastingbetaler ''het beste kan bedienen''.

Niet de NS, maar andere spoorwegbedrijven moeten volgens het CDA een kans krijgen om ''eindelijk'' een hogesnelheidstrein over het traject te laten rijden. ''Al vijftien jaar lang proberen de NS tot een fatsoenlijke HSL te komen. Al vijftien jaar lang lukt dat niet.''

De SP wil liefst NS en ProRail in één holding. Volgens de partij is het goed dat de NS een eerlijke kans krijgt om op de HSL te rijden. "In plaats van de NS te 'bashen' moeten paarse partijen excuses maken over hun eigen onverantwoorde marktverslaving in de jaren 90."

De PvdA zegt: "Het kabinet maakt nu van het spoor weer een publieke zaak. Deze keuze voor minder marktwerking is een trendbreuk met de afgelopen jaren. Tegelijkertijd moet de NS nu wel aan bak. Er moeten meer treinen op tijd gaan rijden en de reistijd tussen Amsterdam en Brussel moet korter worden. Daar gaan we ze de komende jaren aan houden."

Reistijd

Een paar weken terug lekte al via RTL Nieuws uit dat de NS in 2018 twaalf keer per dag met gewone intercity's, dus geen hogesnelheidstreinen, tussen Amsterdam en Brussel over de HSL gaat rijden.

In plaats van 300 kilometer per uur kunnen deze treinen slechts 160 kilometer per uur. Gevolg is dat de reistijd niet minder dan 2 uur is, maar 2,5 uur.

Op dit bericht kwam veel kritiek vanuit de oppositie. Zij vinden dit geen volwaardig alternatief voor de Fyra. "Dit is geen volwaardig alternatief voor de Fyra. Na jaren wachten is de Haagse reiziger nu de dupe van de 'oplossing' van staatssecretaris Dijksma. De internationale stad Den Haag krijgt een nog slechtere verbinding met maar vier treinen naar Brussel", aldus Stientje van Veldhoven van de D66.

Fyra

In 2013 werden de Fyra-treinen na jaren bouw en gesteggel in dienst genomen, maar vanwege aanhoudende problemen werden ze na een paar weken alweer van de rails tussen Amsterdam en Brussel gehaald.

De parlementaire enquêtecommissie onder leiding van CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg oordeelde vorig jaar snoeihard over de opstelling van de NS rond het Fyra-fiasco. De flop kostte de NS ongeveer 800 miljoen euro.

Toch kwam het kabinet eerder al met de Tweede Kamer tot de conclusie dat de NS een nieuwe kans moest krijgen. De NS mag nog tot 2025 op de HSL rijden. Volgens Dijksma is dat de beste oplossing voor de reiziger, omdat het jaren zou kunnen duren voordat er een andere aanbieder gevonden is. Bovendien is dan nog maar de vraag of een nieuwe aanbieder het beter zou doen dan de NS.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie