Dekker: 'Scherpe randjes van de Mediawet zijn er wel af'

Dinsdag stemde de Eerste Kamer alsnog in met de nieuwe Mediawet van staatssecretaris Sander Dekker (Media), maar dat ging niet zonder concessies aan zijn oorspronkelijke voorstel. 

Dekker wilde bij de aankondiging van zijn plannen puur amusement van de publieke omroep verbannen, de macht van de omroepen inperken en het omroepbestel toekomstbestendig maken.

Aan het eind van de rit blijken de wensen van de staatssecretaris te ambitieus te zijn geweest. Amusement verdwijnt niet en de omroepen blijven een stevige vinger in de pap houden.

In een interview met NU.nl blikt Dekker terug op zijn plannen, de rol van de omroepen en de toekomst van de publieke omroep.

André van Duin gaat volgend seizoen Heel Holland Bakt presenteren. Op de publieke omroep. Uw wet, waarvan u aankondigde dat die plat amusement van de publieke omroep zou verbannen, heeft daar niets tegen kunnen doen en zal daar ook niets tegen kunnen doen. Er is eigenlijk helemaal niets veranderd.

"Om te beginnen ben ik een groot fan van André van Duin, ik ben ook heel benieuwd hoe hij het gaat doen. Maar deze wet gaat niet in op individuele programma's."

"Wat de wet wel doet is de kerntaken van de publieke omroep aanscherpen en inperken tot de drieslag informatie, cultuur en educatie. Waarbij amusement, wat nu nog tot de kerntaken van de publieke omroep behoort, in de toekomst alleen nog in dienst zal staan van de drie eerder genoemde punten."

"Er zijn verschillende beelden over deze wet. Sommigen roepen dat met deze wet Hilversum wordt gesloopt en anderen roepen dat er met deze wet helemaal niets verandert. En beide hebben ongelijk. Als je kijkt naar de feiten, dan denk ik dat dit een keurige wet is."

Wanneer gaat de kijker daar iets van merken?

"Daar moeten we heel reëel over zijn. De programma's voor dit seizoen en ook voor volgend seizoen zijn zo goed als aangekocht, maar ik geloof wel dat het op de langere termijn het heel goed is dat er in Hilversum kritischer wordt nagedacht."

Maar puur amusement verdwijnt dus niet van de publieke omroep. 

"Nu is de opdracht die we aan de publieke omroepen geven heel erg breed. Dat geeft totaal geen richting. Dit wetsvoorstel scherpt dat wat aan."

"Ik vind het niet gek dat, als je jaarlijks 600 miljoen euro belastinggeld in de publieke omroep steekt, je ook nadenkt over wat je met z'n allen wilt bereiken."

Bij de aankondiging van uw plannen, op nota bene het schip van de piratenzender Veronica, haalde u juist programma's als Bananasplit en Ranking the Stars aan als voorbeelden van programma's die zouden verdwijnen.

"Dat is niet helemaal waar." 

U zei: ik begrijp niet dat daar belastinggeld naartoe moet.

"Nee, als ik me goed kan herinneren heb ik de vraag gesteld: je kunt je afvragen waarom deze programma's met belastinggeld worden gemaakt. Dat is een vraag waar ik met de volle 100 procent achter sta, omdat die precies de kwestie op tafel legt: waarom doen wij bepaalde dingen met publiek geld?"

"De kern van de wet staat nog steeds overeind. De kerntaken worden aangescherpt, producenten van buiten het bestel kunnen zich nu direct tot de NPO wenden met ideeën voor programma's en de NPO krijgt een steviger en een meer sturende rol."

"Tegelijkertijd moeten we de discussie over de publieke omroep blijven voeren en de vraag blijven stellen: wat zijn de programma's die we met belastinggeld willen maken?"

U stelt die vraag en heeft daar een wet op gemaakt. Nogmaals, wat gaat de kijker er dan van merken?

"Ik ga niet opnieuw uitspraken doen over programma's."

U heeft dat zelf gedaan bij de presentatie van uw plannen.

"Ik heb er destijds heel bewust voor gekozen om niet in vage termen te blijven hangen en het wat scherper aan te zetten. Dit gaat heel veel mensen aan en mensen moeten wel weten waar de discussie over gaat."

"Maar het is onzin dat we vanuit Den Haag gaan bepalen hoe de programma's eruit gaan zien." 

U kunt dus niet bevestigen dat programma's als Bananasplit in de toekomst niet meer te zien zullen zijn. Maar ook de mogelijkheden voor externe producenten om programma's te maken, zoals u wilde, zijn door de Kamer beperkt. Die producenten moeten nu alsnog gaan samenwerken met de omroepen.

"De scherpe randjes zijn inderdaad van de wet af. Maar geen enkele partij kan haar verkiezingsprogramma één op één uitvoeren. We leven in een land waar je met partijen op zoek moet naar meerderheden."

"Maar als ik kijk naar deze belangrijke onderdelen, dan heb ik de indruk dat die nog steeds goed staan. De externe producenten moesten voorheen langs de omroepen. Straks kunnen ze zich melden bij de NPO. Die zal bepalen onder welke omroepvlag de externe producent zijn programma kan maken. En anders kan de producent bij de NTR het programma maken."

Is de weerstand in de Eerste Kamer u tegengevallen? 

"Ik zie wel dat de discussie in de Eerste Kamer langer heeft geduurd en heftiger is geweest dan in de Tweede Kamer."

Heeft u zich daar op verkeken? 

"Er zitten wat principiële kanten aan het wetsvoorstel waarbij ik het wel logisch vind dat de Eerste Kamer daar langer bij stil staat." 

Vooral uw eigen optreden heeft kwaad bloed gezet. Namelijk de benoeming van partijgenoten in de top van de NPO. 

"De discussie is inderdaad in het licht gaan staan van de benoeming van de voorzitter van de Raad van Toezicht van de NPO. Maar in mijn ogen volkomen onterecht, want die benoeming is keurig verlopen."

Maar u weet toch dat juist dat soort dingen worden gepolitiseerd.

Glimlachend: "Ik zie dat de discussies rond veranderingen in de Mediawet altijd voor veel belangstelling zorgen." 

Ik proef dat u vindt dat de Eerste Kamer buiten het historisch vastgelegde mandaat is gegaan? 

"Nee, het is een feitelijke constatering dat er in de Eerste Kamer langer bij is stilgestaan. In de Tweede Kamer was de plenaire behandeling in een dag afgerond."

De Eerste Kamer eist alsnog aanpassingen aan de wet, waardoor de wet straks weer terugkomt in de Tweede Kamer. Verwacht u nog problemen daar?

"Die Kamer zal er kritisch naar kijken. Er komt een aanvulling over de benoemingen bij de NPO. De afstand met de politiek moet groter worden als de NPO machtiger wordt. Dat kan ik wel volgen."

"Het andere punt is de verduidelijking van de rol van de omroepverenigingen en de NPO. De angst was dat de NPO kan dicteren wie een programma als Pauw moet presenteren. Dat is absoluut niet de bedoeling, dus dat gaan we duidelijker in de wet vastleggen."

Maar in de Kamer denken ze: daar heb je Dekker weer met z'n Mediawet.

"Dit is de Kamer wel gewend. Het gebeurt niet bij elke wet, maar het komt voor dat de Eerste Kamer zegt dat er nog dingen moeten worden aangepast."

Wat vond u van de campagne van Jan Slagter van Omroep Max, die reclamezendtijd gebruikte om u persoonlijk aan te vallen? U zou de publieke omroep slopen.

"Je moet tegen een stootje kunnen in dit vak. Ik denk er het mijne van. Ik ben het ook volstrekt met de heer Slagter oneens. Maar we leven in een vrij land. Ik had het zelf anders gedaan. Je kunt het geld maar een keer besteden. Hij had met het geld voor die spotjes ook mooie programma's kunnen maken." 

U bent tevreden met de wet, maar ook de voorzitter van de Eerste Kamer was niet blij met hoe u de wet probeert door te duwen.

"Ik ben het met de voorzitter eens dat het geen precedent moet scheppen, maar het is niet zo dat dit nooit eerder is gebeurd. Sommige delen gaan wat later in zodat we de tijd hebben om die aanvullende maatregelen te kunnen verwerken."

Vindt u dat het proces de schoonheidsprijs verdient?

"Bij een wet gaat het nooit om een schoonheidsprijs. Donner (oud-minister, red.) zei eerder al: 'Wetten zijn net worstjes: je kan beter niet weten hoe ze worden gemaakt'."

Dat willen we juist wel.

"Uiteindelijk gaat het er om hoe de worst smaakt. Ik vind het niet gek dat in een politiek proces je hier en daar een concessie doet. Maar de kern moest overeind blijven staan. En dat is het geval, vind ik."

En welk cijfer geeft u deze worst?

"Een ruime voldoende."

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie