Gehavende Van der Steur overleeft motie van wantrouwen

Forse kritiek van de oppositie en een motie van wantrouwen die geen meerderheid haalde, zorgden er woensdagavond na het debat over de kwestie-Maat voor dat Ard van der Steur gehavend verder kan als minister van Veiligheid en Justitie.  

Van der Steur werd tijdens het debat verweten aan "woordspelletjes" te doen om zijn eigen fouten te verhullen. 

Oppositiepartijen SP, PVV, PvdD, VNL en 50Plus hadden niet langer het vertrouwen dat de minister geleerd heeft van zijn fouten en zegden het vertrouwen op. De andere oppositiefracties CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie gingen nog niet zo ver, maar willen Van der Steur wel onder curatele stellen.

Bijna de gehele oppositie steunde de motie die de minister "onder verscherpt toezicht" moest plaatsen. Wat de oppositie betreft komt de bewindsman voor maart dit jaar met een plan waarin hij duidelijk maakt welke lessen hij uit de kwestie rond het ontslag van MH17-anatoom George Maat trekt. Ook moet Van der Steur de informatieplicht naar de Kamer gaan verbeteren. 

Overleg premier

CDA'er Pieter Omtzigt stelde voor dat Van der Steur samen met premier Mark Rutte elk verzoek tot openbaarheid zal behandelen. 

Het was niet de eerste keer dat de nieuwe minister van Justitie zichzelf in de problemen brengt. Eerder ging hij diep door het stof in de kwestie rond de foto van Volkert van der Graaf en over zijn rol in de nasleep van de Teevendeal. 

D66'er Sjoerd Sjoerdsma: "Beterschap kan nooit vrijblijvend zijn. En al helemaal niet bij deze minster."

Van der Steur ziet echter niets in een maandelijkse overlegsessie met de premier. "Ik ben zelf verantwoordelijk voor het openbaar maken van stukken. Daar kan de minister-president geen rol in spelen en hij kan mij daar niet in adviseren", aldus de Van der Steur.

Hoewel beide moties geen meerderheid haalden, beloofde de minister de Kamer dat hij zichzelf bij alle documenten de vraag stelt: wat moet de Kamer hier wanneer over weten? "En bij de vraag 'wanneer?' is natuurlijk het antwoord: zo snel mogelijk." 

MH17-lezing

De kwestie van woensdag draait om het ontslag van de gerenommeerde forensisch-anatoom George Maat. Hij kwam in april vorig jaar in opspraak nadat RTL Nieuws heimelijk opnames maakte van een openbare lezing. Daarbij toonde hij onder meer geanonimiseerde beelden van MH17-slachtoffers.

"Buitengewoon ongepast en onsmakelijk", noemde de minister het optreden en hij beëindigde de werkrelatie met de professor die een belangrijke rol speelde in het gecompliceerde identificatieproces van MH17-slachtoffers.

Woordspelletjes

In het debat hield Van der Steur echter vol dat de samenwerking niet beëindigd was. De verwarring hierover is ontstaan, omdat hij eerder sprak over het op "non-actief" stellen en later over "beëindigen van de samenwerking". "Ik bedoelde hetzelfde", zei Van der Steur woensdag. Hij kan de werkrelatie niet stoppen, alleen de korpschef van de Nationale Politie heeft die bevoegdheid. "Woordspelletjes", zei GroenLinks daarover.

Het beeld dat daarna bij Kamerleden en de (internationale) pers ontstond dat de professor ontslagen was, heeft de minister daarna op geen enkele manier ontkracht, zei CDA'er Omtzigt. "Een publieke veroordeling", stelde het Kamerlid.

Volgens de oppositiepartijen had de minister zich een hoop ellende kunnen besparen als hij zelf eerder openheid had geboden. Dat had gekund door het politierapport naar het handelen van Maat openbaar te maken. 

Vertrouwelijkheid

Van der Steur deed dat pas na herhaaldelijk aandringen van de oppositiepartijen. Eerst kreeg de Kamer een zwartgelakt rapport en daarna mochten Kamerleden het vertrouwelijk inzien. Dat betekende wel dat ze er niet in de openbaarheid over mochten praten.

Die vertrouwelijkheid was nodig, zegt Van der Steur, omdat er persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren in zouden staan. Daar is volgens de oppositie geen sprake van. Die stelt dat de minister informatie die hem niet welgevallig was, geheim probeerde te houden.

De inhoud van het rapport werd pas openbaar toen Maat het onderzoek met potlood en papier overschreef en publiceerde. De excuses van de minister die daarna alsnog volgden, zouden er volgens Van der Steur ook gekomen zijn als het rapport geheim was gebleven. Hij kon maar weinig oppositiefracties overtuigen dat hij dat ook echt zou hebben gedaan.

Geheim

Uit het rapport blijkt dat de Maat weinig te verwijten valt. Het onderzoek is juist eerder belastend voor Van der Steur. Hij handelde "zonder goed inzicht in de feiten" en hem wordt aangeraden voortaan eerst feitenonderzoek met hoor- en wederhoor te doen voordat hij tot maatregelen overgaat.

Omtzigt concludeerde dat Van der Steur er alles aan heeft gedaan om het rapport geheim te houden. D66 verweet de minister "feiten bewust te hebben genegeerd". Ook de SP vond dat de minister eerder zijn fouten had moeten erkennen, in plaats van "zijn straatje schoon te vegen".

Van der Steur erkende woensdag tijdens het debat dat hij het rapport eerder vertrouwelijk had moeten delen met de Kamer en zelf ook eerder kennis had moeten nemen van de inhoud van het onderzoek. 

Hij vond destijds niet dat hij de korpschef om de onderliggende stukken had moeten vragen, omdat dat niet zijn taak is. "Zo werkt dat niet", zei hij. Hij voegde daar wel aan toe dat hij dat achteraf gezien wel had moeten doen, omdat het zijn leven "een stuk makkelijker had gemaakt".

De minister zei na afloop van het debat "morgen gewoon weer aan het werk te gaan". "Ik zal natuurlijk nog wel even een kater hebben van dit debat. Er is een hoop werk te doen."

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 06.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie