Kabinet verliest hoger beroep om afluisteren advocaten

De rechter in Den Haag heeft ook in hoger beroep bepaald dat de geheime diensten AIVD en de MIVD geen telefoongesprekken mogen afluisteren waar een advocaat aan deelneemt. 

Dat mag alleen als er onafhankelijk toezicht op is, maar dat ontbreekt. Als dit er niet binnen enkele maanden alsnog is, moet de overheid stoppen met het afluisteren.

Het kabinet was in beroep gegaan tegen de uitspraak in de afluisterzaak, die was aangespannen door advocaten van het Amsterdamse kantoor Prakken d’Oliveira. Eerder bleek dat de AIVD communicatie tussen advocaten van het kantoor en hun cliënten had afgetapt.

Oordeel

Volgens het kabinet wil het een vorm van onafhankelijke toetsing instellen, maar kan het zich niet vinden in het oordeel van de rechter dat de overheid onrechtmatig heeft gehandeld. Ook is het volgens het kabinet niet mogelijk om binnen zes maanden een onafhankelijke controle in te stellen.

Het argument dat de termijn van een half jaar te kort is, wordt verworpen. Het gerechtshof in Den Haag stelt dat de overheid de uitspraak al geruime tijd had kunnen zien aankomen.

Ook is het hof er niet van overtuigd dat het noodzakelijk is om de wet te wijzigen om een onafhankelijke controle te regelen. "Een wijziging van beleid kan ook voldoende zijn.''

Toezichthouder

De huidige toezichthouder op de inlichtingendiensten (CTIVD) kan volgens de rechter in hoger beroep hier geen rol in spelen. De CTIVD heeft volgens het hof "weliswaar een toezichthoudende functie, maar geen rechtstreekse bemoeienis met de afluisterpraktijk''. "Daardoor ontbreken nu de vereiste waarborgen.''

Eerder had de rechter de geheime diensten ook verboden om informatie uit de afgeluisterde gesprekken met het OM te delen. Het hof handhaaft dat verbod. "Het is in strijd met het recht van de verdachte op een eerlijk proces, dat de inhoud van vertrouwelijke gesprekken met zijn advocaat bij het Openbaar Ministerie bekend zouden kunnen worden.''

De advocaten zijn gelukkig met de beslissing. "Wij zijn gerustgesteld door de uitspraak. Het hof laat er geen twijfel over bestaan dat het afluisteren zonder onafhankelijke toetsing onrechtmatig is en dat die toetsing nodig is, zeker bij advocaten'', reageert advocaat Channa Samkalden namens Prakken d'Oliveira.

Gelukkig

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) is gelukkig met de uitspraak van de rechter in hoger beroep over het afluisteren van advocaten. Het gerechtshof bekrachtigde dinsdag dat dit alleen mag na toetsing door een onafhankelijk orgaan, iets wat op dit moment ontbreekt.

"Wij zijn verheugd over de voor de rechtsstaat zo een belangrijke uitspraak. Advocaten vallen onder het verschoningsrecht", reageert de Nova.Advocaten en cliënten moeten erop kunnen vertrouwen dat hun communicatie privé en geheim is en niet in handen komt van de overheid. Met een onafhankelijke toetsing wordt dit gewaarborgd."

Plasterk

Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken bestudeert de uitspraak. Dat meldt een woordvoerder van de bewindsman.

Eerder liet Plasterk weten aan een onafhankelijke toets (een rechter of andere onafhankelijke instantie) te werken voor het tappen van gesprekken met advocaten. Die moet dan bezien of het afluisteren van de gesprekken in verband met de nationale veiligheid wel noodzakelijk en proportioneel is.

Voor de toetsing is een wetswijziging nodig. Dat duurt ongeveer een half jaar, meldde Plasterk in juli. Zolang die toets er nog niet is, moet een voorstel van de diensten om een gesprek met een advocaat af te luisteren eerst aan de minister worden voorgelegd.

Lees meer over:
Tip de redactie