'Ongeveer helft moslims vindt dat democratie geen plek heeft in de islam'

Het valt niet uit te sluiten dat een grote minderheid, en misschien zelfs een meerderheid, van de moslims in Nederland vindt dat de democratie niet bij de islam past. 

Dat zegt publicist Paul Scheffer (gespecialiseerd in integratievraagstukken) woensdag tijdens een hoorzitting over radicalisering en jihadisme in de Tweede Kamer. Hij baseert zich daarbij op onderzoek van professor Ruud Koopmans.

Daar staat tegenover dat uit recent onderzoek ook blijkt dat in Europa veel autochtonen, eveneens ongeveer de helft, geen plek voor de islam zien in hun democratie. Scheffer stelt dat reflectie nodig is, maar dat dit pas mogelijk is als dit van beide kanten komt.

"Een behoorlijk grote minderheid vindt dat religieuze wetten primaat hebben boven de rechtscultuur van het land. Daarbij gaan democratie en geloof moeilijk samen", aldus Scheffer na afloop van de hoorzitting tegen NU.nl.

"En uit onderzoek blijkt dat onder autochtonen in diverse Europese landen een behoorlijke tendens heerst dat islam geen plek heeft in een democratie. Beide kanten moeten de vraag stellen: hoe verhouden we ons tot de democratie en, van de andere kant, hoe verhoudt de democratie zich tot de nieuwe godsdiensten."

Onderschat

Scheffer spreekt van een "serieus en urgent" probleem. Volgens de hoogleraar, verbonden aan de Universiteit Tilburg, wordt in het onderwijs en door overheden nu onvoldoende uitgedragen dat vrijheden voor iedereen gelden. "Die wederkerigheid wordt nu slecht onderhouden."

"Een voorbeeld is een school waarbij kinderen die niet meededen met de ramadan werden aangepakt door de andere kinderen. De reflex van het bestuur is dan dat de kwestie klein wordt gehouden, terwijl ze zouden moeten zeggen: Kinderen die meedoen met de ramadan hebben alle kans en kinderen die niet meedoen hebben ook alle kans."

Volgens hem wordt de discussie nu wel gevoerd, maar wordt bij overheden nog geen heldere richting gegeven over onze vrijheden.

"Als vanuit de moslimgemeenschap wordt gevraagd: jullie moeten je openstellen voor ons. Dan zeg ik: Ja, maar stellen jullie je dan ook open voor de Nederlandse samenleving? Dat is een hele faire vraag. Stellen jullie je dan ook open voor de gelijkheid van man en vrouw, accepteren jullie dan ook homo's in onze samenleving?"

Saoedi-Arabië

Scheffer denkt dat bij radicalisering meespeelt dat Nederland in eigen land vrijheden predikt als vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting, maar dat tegelijkertijd Saoedi-Arabië een belangrijke bondgenoot is. "Er is sprake van een inconsistentie in gehanteerde normen in binnenland en buitenland."

Ook spelen westerse interventies in het buitenland een rol en heerst er een gevoel dat het ideaal van gelijke behandeling niet op een consistente manier wordt uitgevoerd.

Toch is Scheffer niet pessimistisch over de toekomst. "Ik denk dat uiteindelijk, maar dat is een kwestie van lange adem, dat er op termijn een autochtone islam kan ontstaan. Die zich thuisvoelt in een liberale democratie."

Verantwoordelijkheid

Vertegenwoordigers van de moslimgemeenschap waren het tijdens de hoorzitting niet eens over hun verantwoordelijkheid in de strijd tegen radicalisering en jihadisme in Nederland.

Zo vindt jongerenwerker Ibrahim Wijbenga dat het tijd wordt dat de moslimgemeenschap duidelijker tegengeluid laat horen tegen jihadisme en radicalisering. "Ik moet tot mijn spijt concluderen dat het tegengeluid heel beperkt is. Moslims hullen zich nu vaak in slachtofferschap", aldus Wijbenga. 

Kamerlid Selcuk Öztürk (Denk) reageerde boos op zijn opmerkingen. "Ben je soms ingehuurd om dat slachtoffergevoel aan te praten?" vroeg Öztürk. Wijbenga noemde de gepikeerde reactie van de oud-PvdA'er "veelzeggend".

Weerhouden

Volgens Saïd Idbid, bestuurslid van de Almeerse Ibn Khattab Moskee, probeert zijn moslimgemeenschap juist al jaren jongeren te weerhouden van radicaliseren. 

"Ik heb jongeren zien radicaliseren. Die trokken zich terug uit de moskee en gingen op hun eigen kamer hun ideologie ontwikkelen. Het gaat om weerbaarheid hiertegen", stelt hij.

"Wij strijden er al jaren tegen om te voorkomen dat deze jongeren radicaliseren, bijvoorbeeld door huiswerkbegeleiding. Maar wij lopen er niet mee te koop. Wij proberen de andere kant te laten zien waardoor ze hopelijk niet dezelfde mening zijn toegedaan als zij die vertrekken naar Syrië. Het is niet nodig om naar Syrië te reizen om een goede moslim te zijn."

Video: Kamer bepleit Taskforce Jihadisme

Perspectieven

Volgens Idbid radicaliseren jongeren door ideologische en theologische overtuiging, maar volgens Latifa Bakrimi van de gemeente Den Haag gaat het ook om de perspectieven in de samenleving.

"We moeten de voedingsbodem wegnemen. Als we perspectief kunnen bieden is de kans op radicalisering kleiner. We moeten jongeren positief benaderen en aan ons binden", aldus Bakrimi.

Idbid: "Ik heb een VWO'er zien radicaliseren. Die had volgens mij genoeg kansen."

Habib El Kaddouri van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders voelt ook de "maatschappelijke verantwoordelijkheid om stelling te nemen tegen radicalisering en haat en geweld". 

Maar volgens hem is het daarnaast van belang om te investeren in preventie. "Dat is uiteindelijk de oplossing", aldus El Kaddouri.

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie