'Wanbestuur en mismanagement bij woningcorporaties'

De parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties oordeelt hard over de sector. Er is sprake van wanbestuur, bestuurscrisis of ernstig financieel mismanagement.

Dat schrijft de commissie donderdag in het eindrapport Ver van Huisonder leiding van het onafhankelijke Kamerlid en voormalig PVV'er Roland van Vliet,

De commissie concludeert dat de vele incidenten uit het verleden een gevolg zijn van structurele tekortkomingen in het stelsel.

De bestuurlijke mix van overheidssturing, marktwerking en zelfregulering heeft het stelsel voor een deel misvormd, oordeelt het rapport.

"Dit stelsel is bijna te gronde gegaan, daar hebben de huurders en de sector een hoge prijs voor betaald. Dit mag nooit meer gebeuren", zegt Van Vliet in een toelichting.

"Corporaties moeten zich inzetten ten gunste van huurders en woningzoekenden. Er moeten afspraken worden gemaakt over de te leveren prestaties. Het moet transparant worden waar corporaties hun geld aan besteden, dat moet sober en doelmatig gebeuren", aldus het Kamerlid.

In het eindrapport zijn ook een aantal aanbevelingen geformuleerd.

Giftig

De commissie zegt zich te hebben verbaasd over hoe de corporaties zich de afgelopen twintig jaar hebben ontwikkeld. 

Van Vliet: "Het was een giftige cocktail van overambitieuze directeuren, falend toezicht, gebrek aan duidelijke grenzen en doorgeslagen zelfregulering. Dat heeft veel maatschappelijk vermogen doen verdampen. Iedereen, of dit nu de politiek, brancheorganisaties of banken waren, zij stonden erbij en keken ernaar. Ondanks de vele signalen dat dit stelsel uit de bocht vloog."

De parlementaire enquetecommissie woningcorporatie werd in april vorig jaar gevraagd onderzoek te doen naar de misstanden binnen de sector. Het onderzoek volgt op wantoestanden die elkaar opvolgden sinds de van oorsprong staatsbedrijven steeds verder op afstand zijn komen te staan van de politiek.

Taken

Minister Stef Blok (Wonen) vindt het goed dat de commissie een afbakening heeft gemaakt van de corporatietaken. "Zo wordt voorkomen dat corporaties in commerciële projecten stappen waarvan de verliezen ten koste gaan van huurders en andere woningcorporaties", laat Blok in een reactie weten.

De commissie wil wat doen aan de constructie dat risicovolle projecten en investeringen van banken en projectontwikkelaars, geen nadelige gevolgen voor hen hebben omdat de sector garant staat. Een faillissement van een corporatie moet daarom een reële optie worden. 

"Het belang van de huurder moet in een herzien corporatiebestel expliciet het begin- en eindpunt zijn", aldus Blok.

Vestia

Begin 2012 kwam aan het licht dat Vestia, de grootste woningcorporatie van Nederland, in de problemen kwam door het derivatendebacle. Het speculeren met deze risicovolle en ondoorzichtige financiële producten dreef Vestia met een verlies van 2 miljard euro naar de rand van de afgrond.

De organisatie werd uiteindelijk gered met geld van de andere woningcorporaties en de banken die de financiële producten hadden geleverd. Uiteindelijk is het aan de Kamer of de aanbevelingen (deels) worden overgenomen.

Falend systeem

Volgens SP-Kamerlid Sadet Karabulut moet de politiek lessen trekken uit het eindrapport. "De commissie heeft een belangrijke analyse gemaakt van een falend systeem dat rampzalige incidenten mogelijk maakt", aldus Karabulut.

PvdA'er Jacques Monasch vindt dat de commissie goed werk heeft afgeleverd. "Ze toont het failliet aan van de zelfregulering: corporatiedirecteuren konden jarenlang zonder controle hun gang gaan, toezichthouders controleerden niet waar het geld aan werd besteed, en de politiek verzuimde in te grijpen."

D66-Kamerlid Kees Verhoeven stelt dat corporaties terug moeten naar hun kerntaak. "Deze autoriteit moet enerzijds dwingend optreden om financiële miskleunen en uitspattingen te voorkomen."

Donner

Ook oud-minister van Binnenlandse Zaken Piet Hein Donner wordt hard aangepakt rond de probelemen met Vestia. De commissie suggereert dat Donner de Tweede Kamer eerder op de hoogte had moeten stellen over de problemen bij de woningcorporatie.

"Naar het oordeel van de commissie staat het feit dat minister Donner de Tweede Kamer niet informeert over de omvang van de problemen en de risico's bij Vestia op gespannen voet met de actieve informatieplicht van de minister ten opzichte van de Tweede Kamer", schrijft de commissie.

Aedes

''Het stelsel moet niet in de prullenbak, maar is wel toe aan groot onderhoud. Ik ben blij met die hoofdconclusie. En wij zijn al geruime tijd bezig met dat groot onderhoud." Dat zegt voorzitter Marc Calon van Aedes, de koepelvereniging van woningcorporaties.

Veel van de voorstellen die de commissie heeft gedaan, zitten bij de woningcorporaties al in de pijplijn, aldus Calon. Hij wijst onder meer op de aanbeveling om bestuur en intern toezicht te verbeteren. Zo heeft Aedes zelf al voorgesteld een kwaliteitstoets in te voeren voor nieuwe en zittende bestuurders.

Wat u moet weten over het onderzoek naar woningcorporatiesKernpunten enqûetecommissie Woningcorporaties | Reacties vanuit de politiek

Tip de redactie