Deel Kamer dreigt NS met afstoten spoorlijnen

Als de Nederlandse Spoorwegen (NS) er niet in slagen om kwaliteitsdoelstellingen te halen, moeten bepaalde trajecten kunnen worden afgepakt en beschikbaar komen voor andere vervoerders.

Dat willen onder andere VVD, CDA en D66 in de Tweede Kamer.

De partijen nemen daarmee een voorstel over van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om dit in de nieuwe concessie voor het hoofdrailnet op te nemen. 

Woensdag wordt er in de Kamer gesproken met staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) over de voorwaarden voor deze concessie. 

De ACM stelt dat het huidige boetesysteem voor NS en Prorail niet werkt, omdat dit een beperkte prikkel is om kwaliteit te leveren. Partijen in de Kamer spreken van broekzak-vestzak, omdat de overheid zelf eigenaar is van NS.

D66 en CDA pleiten ervoor om concreet af te spreken dat de NS delen van de concessie, of in het uiterste geval de hele concessie, verliest bij herhaaldelijk wanpresteren.

'Reiziger op één'

"Boetes werken onvoldoende om NS als monopolist te dwingen om optimaal te presteren", stelt CDA-Kamerlid Sander de Rouwe vast. "Het uitgangspunt is dat de reiziger op één komt en als je een paar jaar de afspraken niet nakomt, dan verspeel je het recht op het monopolie. De reiziger is niet geïnteresseerd in de kleur van de trein, maar in de prestaties."

Stientje van Veldhoven (D66): "De reiziger verdient het dat de overheid serieuze prikkels geeft aan NS om te presteren. Als de NS haar afspraken niet nakomt krijgen andere vervoerders een kans."

'Dode letter'

VVD-Kamerlid Betty de Boer zegt al langer te pleiten voor de mogelijkheid om delen van het hoofdrailnet af te pakken bij herhaaldelijk wanpresteren, maar stelt dat dit in de huidige wet al kan. Volgens De Rouwe is dit echter nu een dode letter, omdat niet is vastgelegd in welk geval de concessie kan worden gewijzigd.

De PvdA ziet niets in het plan. "Dit is NS pesten ten behoeve van Duitse en Franse staatsbedrijven", aldus Kamerlid Duco Hoogland. Hij vreest dat partijen als Deutsche Bahn dominanter worden op het Nederlandse spoor. 

PVV-Kamerlid Barry Madlener wil in de concessie opnemen dat het bestuur van NS aansprakelijk kan worden gesteld. "De top moet worden aangepakt als er niet gepresteerd wordt. En niet, zoals de vorige keer, met een gouden handdruk."

Madlener wijst het voorstel af om NS delen van het hoofdrailnet af te kunnen pakken. "Dan verbrokkelt het spoornet en wordt het spoor erg rommelig. Daar heeft de reiziger alleen maar last van doordat die vaker moet overstappen."

Beloningssysteem

SP-Kamerlid Farshad Bashir wil eveneens de top van NS kunnen wegsturen. Ook is hij er voorstander het boetesysteem om te zetten in een beloningssysteem. Het geld dat dit oplevert moet bij NS en Prorail worden ingezet om de kwaliteit te kunnen verbeteren.

"Het boetesysteem is absurd. Elk jaar moeten zij een boete betalen, maar het geld komt gewoon terug bij NS en Prorail. En de kwaliteit verbetert niet", aldus Bashir. Bovendien zorgt het boetesysteem volgens hem voor een negatief imago voor NS en Prorail.

De SP wil dat een prikkel op een positieve manier wordt ingezet, namelijk via beloningen bij het halen van prestatie-indicatoren, bijvoorbeeld het op tijd vertrekken en aankomen. "Ik wil uiteraard niet een beloning voor de top van de spoorbedrijven, het geld moet gebruikt worden voor een extra impuls in kwaliteit van het spoor zodat de reiziger meteen profiteert", aldus Bashir.

De SP'er vindt overigens niet dat het beloningssysteem de belastingbetaler meer moet kosten. Hij wil dat het beloningssysteem budgetneutraal wordt ingevoerd, waardoor NS en Prorail structureel minder geld zullen krijgen en pas aan hun huidige budget komen als doelstellingen worden gehaald.

Lees meer over:
Tip de redactie