'Uitspraak bewaarplicht raakt ook inlichtingendiensten'

De kritiek van het Europees Hof op de verplichte verzameling van gegevens over telefoon- en internetverkeer heeft vergaande gevolgen voor de werkwijze van Europese inlichtingendiensten.

Dat zegt Jacob Kohnstamm, voorzitter van het College bescherming persoonsgegevens, dinsdag tegen NU.nl.

Het Europees Hof bepaalde dinsdagochtend dat de Europese richtlijn dataretentie, waarin een bewaarplicht voor telefoon- en e-mailverkeer wordt vastgelegd, inbreuk maakte op de fundamentele rechten van Europese burgers. Volgens de rechtbank worden te veel gegevens te lang opgeslagen zonder voldoende beperkingen op het gebruik van de data.

De uitspraak betekent niet dat ook de Nederlandse bewaarplicht direct ongeldig is, maar omdat het Hof zo kritisch is over de Europese richtlijn ligt voor de hand dat ook de Nederlandse wet wordt geschrapt of herzien.

Politieke uitspraak

Volgens Kohnstamm is het verzamelen van 'metadata' door inlichtingendiensten ook niet meer geoorloofd na de uitspraak. "Dat soort algemene bewaringen van persoonsgegevens zijn in strijd met het Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Verdrag van Lissabon."

Het feit dat gegevens ook buiten de EU mogen worden bewaard werd ook bekritiseerd door het Hof. "Ik kan niet anders lezen dan dat het bijna een politieke uitspraak is", zegt Kohnstamm daarover, na de ophef over massale dataverzameling door de Amerikaanse inlichtigendienst NSA. "Als de NSA overal aan kan komen, dan moet je met dit soort dingen voorzichtiger zijn dan dat je toch al bent."

Onlangs kreeg minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) zware kritiek te verduren toen bleek dat Nederland metadata had doorgegeven aan de NSA, terwijl hij eerder had gezegd dat dat niet het geval was.

Verzameling

Kohnstamm zegt enthousiast te zijn over het oordeel van het hof. Het CBP reageerde eerder al kritisch op de Nederlandse bewaarplicht, omdat ook gegevens worden verzameld van mensen die niet worden verdacht van serieuze misdrijven.

"Je verzamelt gegevens van iedereen, en gaat er dus van uit dat je dat zomaar mag doen zonder dat je een redelijke verdenking hebt. Het is de omdraaiing van een heel principieel punt in onze wet- en regelgeving, die hier door het Europees Hof rechtgezet wordt."

Kohnstamm denkt niet dat er nog ruimte is voor een wet met een kortere bewaartermijn. De massaverzameling is sowieso te breed, "los van de periode waarin die gegevens moeten worden bewaard", zegt hij.

NSA

President Obama kondigde onlangs aan dat de NSA zelf geen telecomgegevens meer gaat verzamelen, maar dat die taak in de VS bij de providers komt te liggen. De inlichtingendienst kan vervolgens bij de providers om toegang vragen.

"De bewaarplicht verkeersgegevens waar Obama zich aan spiegelt voor de toekomstige wijze van verzameling van telefoongegevens in Amerika is nu onrechtmatig verklaard door het Europees Hof", zegt Kohnstamm.

Tijdens het vragenuurtje van de Tweede Kamer sprak staatssecretaris Teeven (Justitie) de uitspraken van Kohnstamm dinsdag tegen. Hij zei dat het oordeel van het Europees Hof geen invloed heeft op de Nederlandse inlichtingendiensten, omdat hun dataverzameling niet is gestoeld op de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens. "Dus dat kan gewoon doorgaan op dit moment."

Lees meer over:

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke ochtend rond 6.00 uur weten wat het nieuws wordt?
Tip de redactie