Dijsselbloem wil meer inspraak in staatsbedrijven

Bedrijven als ABN Amro, Schiphol en Gasunie moeten de Staat vanaf volgend jaar eerder betrekken bij strategische beslissingen.

Dit heeft minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën vrijdag besloten. Het gaat om bedrijven waarbij de Staat (mede) aandeelhouder is.

De drempel waarbij zo’n beslissing moet worden voorgelegd aan de Staat wordt dan ook verlaagd. 

Verder heeft Dijsselbloem besloten dat Gasunie en Tennet in staatshanden blijven, omdat het belang van de gas- en elektriciteitsnetten te groot is om commerciële handen te vallen.

De Staat zal zich vanaf 1 januari bovendien nadrukkelijker bemoeien met benoemingen van bestuurders en commissarissen bij de bedrijven.

Miljarden

"We hebben dit beslist omdat het de afgelopen jaren een paar keer is misgegaan", zo schetst Dijsselbloem. "Er zijn toen miljarden verspild."

Hij noemt als voorbeeld een investering van Gasunie in Duitsland. "Dat heeft toen een groot verlies opgeleverd." Terwijl deze bedrijven "van ons allemaal" zijn, aldus Dijsselbloem. "Dus moeten we zorgvuldig met ze omgaan."

Ook de aanschaf van de Fyra van de NS noemt de minister als voorbeeld.

Zelden

Volgens de minister is de drempel om de Staat bij de beslissingen te betrekken nu "zo hoog, dat de overheid er eigenlijk zelden bij betrokken wordt. Terwijl het wel gaat om ons gezamenlijk geld."

Volgens Dijsselbloem wordt hij nu al wel aangesproken als het met grote investeringen misgaat, zoals bij de Fyra. "En terecht. Maar dan wil ik wel dat ik voortaan ook die verantwoordelijkheid kan dragen. De rol van de aandeelhouder in dit soort beslissingen is in het verleden is te klein geweest."

Bonussen bij staatsbedrijven mogen maximaal 20 procent van het vaste salaris gaan bedragen, zo werd al eerder bekend.

Evalueren

De strategie bij de bedrijven zal worden getoetst aan het publieke belang, de financiële gevolgen en de haalbaarheid, aldus Dijsselbloem. Ook gaat de Staat per bedrijf doelstellingen hanteren over hoeveel rendement (winst) het moet halen.

Het kabinet gaat bovendien vanaf 2014 jaarlijks het staatsaandeelhouderschap van een aantal deelnemingen evalueren. "We gaan de portefeuille de komende tijd doorlichten", aldus Dijsselbloem.

Bij een aantal kleine bedrijven zou vooral gekeken kunnen worden of het maatschappelijk belang wel groot genoeg is om als staat aandeelhouder te zijn. Volgens Dijsselbloem zou in sommige gevallen regelgeving ook voldoende kunnen zijn bij bedrijven met een maatschappelijke functie. 

Gasunie

Rondom Gasunie en Tennet speelde er en discussie om een deel van deze bedrijven te privatiseren via een beursgang. Zo riep Bernard Wientjes van VNO-NCW nog op dit 'tafelzilver' te verkopen, maar dat is nu van de baan.

Ook de NS en Schiphol moeten  wegens het grote maatschappelijke belang nog lange tijd staatshanden blijven, vindt Dijsselbloem.

Wel wordt bij Gasunie en Tennet momenteel onderzocht of het mogelijk is om een strategische samenwerking aan te gaan met andere bedrijven. Een eventuele transactie zal eerst met de Tweede Kamer worden besproken, zo benadrukt Dijsselbloem.

Dat geldt ook in het geval dat een bedrijf waarvan de staat aandeelhouder is deels wordt afgestoten.

Banken

Van de genationaliseerde banken ABN Amro, SNS Reaal en verzekeraar ASR was al langer duidelijk dat als ze financieel weer gezond zijn en de marktomstandigheden het toelaten, ze weer worden verkocht.

Het kabinet liet afgelopen zomer weten dat een beursgang de 'beste optie' voor ABN Amro. Het idee is de bank binnen een jaar te verkopen. De bank is zich ondertussen al aan het voorbereiden op de beursgang.

Dat kan pas als aan de volgende voorwaarden is voldaan: de financiële sector moet voldoende stabiel zijn, er moet voldoende interesse zijn in de markt en de onderneming moet er klaar voor zijn.

Voor verzekeraar ASR kiest het kabinet op een later moment voor een beursgang of onderhandse verkoop.

​Holland Casino

Het kabinet besliste vorig jaar al dat het kansspelen niet meer als kerntaak van de overheid ziet, waardoor het nog steeds van plan is de Staatsloterij en Holland Casino te verkopen.

Beweeg de cursor over het diagram om de percentages te zien. De gegevens zijn afkomstig van de Rijksoverheid. Holland Casino en de Staatsloterij zijn stichtingen en daarom niet opgenomen in dit overzicht. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Lees meer over:
Tip de redactie