Conflicten oorzaak verlies GroenLinks

UTRECHT - Conflicten en structurele problemen lagen aan de basis van de dramatische verkiezingsnederlaag van GroenLinks. 

Vrijdagmiddag presenteerde de onderzoekscommissie, onder leiding van Nel van Dijk, de uitkomsten van het onderzoek naar het verlies bij de parlementsverkiezingen.

De partij zakte terug van tien naar vier zetels. Het kostte partijleider Jolande Sap en het voltallige bestuur de kop.

De commissie stelt dat het gedoe in de partij 'de directe verklaring' is voor het verkiezingsresultaat: "De conflicten die binnen de Tweede Kamerfractie speelden en het gebrek aan eendracht en samenwerking binnen de partij als geheel."

De commissie oordeelt hard over fractievoorzitter Jolande Sap. "Dit valt de ervaren leden van de fractie, met name de fractievoorzitter en de leden van het fractiebestuur, aan te rekenen."

Doordat het fractiebestuur, met onder andere Kamerlid Ineke van Gent, 'geen eenheid' was ontbrak de regie in de fractie. "Sterker nog, de toenemende wrijvingen binnen het fractiebestuur verergerden de situatie aanzienlijk".

Los zand

Volgens de commissie hing de fractie 'als los zand aan elkaar'. De conflicten die dit tot gevolg had zorgden er voor dat dit ook voor de buitenwereld zichtbaar werd, met name toen Tofik Dibi zich kandidaat stelde las tegenkandidaat.

"Dit was in de beeldvorming een teken dat er in de fractie geen onverdeeld vertrouwen was in die leider", aldus het rapport.

Ook het 'weifelende' optreden van het bestuur 'berokkende de partij veel schade'.

Kunduz

Al vlak na het aantreden van Sap als fractievoorzitter onderschatte de fractie de weerstand in de partij tegen de politietrainingsmissie in Kunduz. "De steun voor de missie werd door de kiezer gezien als steun voor een impopulair kabinet".

Ook was er in de rest van de partij onvoldoende gezag om tegenwicht te bieden aan de fractie. "Of om op te treden toen de fractie niet meer functioneerde".

Tijdens de persconferentie stelde Van Dijk dat het vertrek van Jolande Sap na de verkiezingsnederlaag onvermijdelijk was.

Structurele oorzaken

De commissie tekent aan dat de conflicten niet mogen verhullen dat er 'structurele oorzaken' ten grondslag liggen aan het slecht presteren van GroenLinks.

Deze structurele problemen bleven volgens de commissie onaangepakt door de populariteit van de vorige leider: Femke Halsema.

De structurele problemen zitten vooral in de verwijdering tussen fractie en partij. Zo werd bij de standpuntbepaling van de fractie onvoldoende het debat gezocht met de partij. Van Dijk sprak in haar persconferentie over 'dedain' van de fractie richting de partij.

"Het partijbestuur is te weinig politiek en kan niet als volwaardig sparringpartner van de fractie opereren", aldus de commissie.

Ook concludeert Van Dijk dat de verschillende groepen leden binnen GroenLinks elkaar slecht verstaan en werd bij het invullen van posities uit een kleine vijver gevist.

Harde toon

Fractievoorzitter Bram van Ojik kon zich niet vinden in de harde toon van het rapport. "Ik zou misschien zelf voor een andere toon kiezen, maar we hebben zelf om dit rapport gevraagd."

Hij benadrukte dat de rol van Sap en voorganger Halsema niet louter negatief was. "Halsema en Sap hebben ongelofelijk veel betekend voor GroenLinks. Er zijn door iedereen fouten gemaakt", aldus Van Ojik.

Open debat

De commissie beveelt de partij aan om de partij om te vormen tot een 'open debatpartij'. Ook moet de functie van lijsttrekker beschikbaar worden voor alle leden. Dit moet de betrokkenheid van leden vergroten, zo oordeelt de commissie.

De partij moet zich gaan onderscheiden in de twee 'onbetwiste kernwaarden': groen en links. Ook moet de partij meer contact zoeken met de kiezer en maatschappelijke organisaties.

Het interimbestuur, onder leiding van Eduard van Zuijlen, heeft naar aanleiding van het rapport een lijst voorstellen opgesteld om de aanbevelingen van de onderzoekscommissie vorm te geven.

Gesprek

Het interimbestuur zal de komende weken in gesprek gaan met de leden over de voorstellen die zijn gedaan. Uiteindelijk wordt hier op 3 maart over gestemd op het congres.

Al vrijwel direct na het aantreden van Sap in december 2010 ging het mis. Jolande Sap kwam met premier Rutte overeen dat de partij een politietrainingsmissie in Afghanistan zou steunen.

Dit leidde tot onvrede in de fractie en in de partij. Groenlinks daalde in de peilingen en de populariteit van Sap eveneens.

Opleving

Een kleine opleving kwam er in april vorig jaar toen GroenLinks onderdeel deel werd van de Lente-coalitie die na de val van het kabinet-Rutte de begroting voor 2013 in elkaar zette. Naast GroenLinks waren hier ook VVD, CDA, D66 en ChristenUnie bij betrokken.

Kort daarna verviel de partij weer in verdeeldheid toen Tofik Dibi een gooi deed naar het leiderschap. Sap kreeg weliswaar een ruim mandaat van de leden, het vertrouwen bij de kiezer in GroenLinks was weg.

Betrokken leden

De commissie tekent aan dat GroenLinks 'nog steeds een springlevende partij met 25.000 betrokken leden' is.

Voor haar onderzoek sprak de commissie met circa 50 sleutelfiguren. Ook is er kiezersonderzoek gedaan, zijn 1000 ledenbrieven meegenomen en vulden 7000 leden een enquete in. 

Volgens interim-voorzitter Eduard van Zuijlen kan met de voorstellen het herstel van GroenLinks worden vormgegeven: "GroenLinks is een partij die staat voor groen, links en vernieuwend. Daarmee hebben we een unieke positie in het politieke landschap."

Geen consequenties

Volgens Bas Eickhout, delegatieleider van de GroenLinks-fractie in het Europees Parlement, hoeft het rapport geen consequenties meer te hebben voor partijgenoten. ''Er is wel genoeg her en der afgetreden''.

''Nel van Dijk zei tijdens de persconferentie: als we dat hadden gevonden, dan hadden we dat opgeschreven. Ik kan goed leven met die opmerking'', aldus Eickhout. Hij bestempelde het rapport van de commissie-Van Dijk als ''stevig en confronterend. Ik herken in het rapport wat er is gebeurd. Maar dit is niet GroenLinks in totale zin.''

Voor Eickhout is het rapport een terugblik over een periode van 1,5 jaar die nu afgesloten kan worden. ''Dit is een afronding van die periode. Nu moeten we verder.'' Eickhout vindt het het belangrijkste dat de partij zich weer onderscheidend opstelt op de kernwaarden groen en links.

Lees meer over:

NU op NUfoto

NU op NUfoto
Bekijk de laatste nieuwsbeelden van lezers. Zelf getuige van nieuws? Stuur uw foto's in via NUfoto.

Dagelijkse nieuwsbrief

Dagelijkse nieuwsbrief
Elke dag rond 12.00 uur het belangrijkste nieuws in uw mailbox?