Gemeenten en provincies behouden meer financiële armslag

DEN HAAG - Het kabinet heeft afgelopen vrijdagavond een akkoord bereikt met provincies, gemeenten en waterschappen waardoor ze meer financiële ruimte houden om onder meer investeringen te doen.

Dat bevestigt minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën maandag tegenover NU.nl.

De lagere overheden hadden grote bezwaren tegen een drietal wetten die hen boven het hoofd hangen. Samen met ook minister Ronald Plasterk van Binnenlandse zaken is nu aan een aantal van die bezwaren tegemoet gekomen.

Investeringsruimte

Een van die omstreden wetten, die inmiddels al bij de Tweede Kamer ligt, legt vast dat ook lagere overheden zoals gemeenten en provincies hun bijdrage moeten leveren aan het terugdringen van de begrotingstekorten. De overheden vreesden echter dat ze daardoor te weinig financiële ruimte zouden overhouden voor broodnodige investeringen.

Volgens Dijsselbloem is aan die onrust nu gehoor gegeven: "Gemeenten, provincies en waterschappen voorzagen dat zo'n 17 miljard euro aan investeringsruimte door deze wet in de knel zou komen te zitten. Volgens onze berekeningen zou dat wel meevallen, maar we hebben nu afgesproken dat de ruimte voor tekorten in ieder geval de eerste jaren niet verkleind hoeft te worden."

Wel hebben de overheden toegezegd de ambitie te hebben de tekorten alsnog sneller weg te werken. "Dat is heel belangrijk voor de berekening van ons totale tekort als land", aldus Dijsselbloem. "Uiteraard doen wij alles om te voorkomen dat de Europese Commissie ons sancties oplegt."

Schatkistbankieren

Een andere maatregel die is verzacht, is het schatkistbankieren dat de Kunduz-partijen dit voorjaar in het Lente-akkoord hadden geïntroduceerd in reactie op de beleggingsdebacles van Nederlandse overheden bij bijvoorbeeld de IJslandse bank Icesave.

Met de nieuwe wet zouden gemeenten en provincies hun overschotten alleen nog maar bij de Rijksoverheid kunnen stallen tegen dezelfde rente als de staat betaalt over leningen op de geld- en kapitaalmarkt.

In de praktijk kan dat neerkomen op fors lagere rendementen. Daarom is nu afgesproken dat provincies ook mogen proberen aan elkaar geld uit te lenen tegen hogere rentes, alvorens ze het in de Nederlandse schatkist onderbrengen.

Dijsselbloem: "Hun verwachting is dat dit een iets betere rente oplevert. Overigens houden de overheden hun bezwaren tegen het schatkistbankieren, maar zoals het er nu uitziet accepteren ze het wel."

Btw-compensatiefonds

Tot slot gaat de in het regeerakkoord afgesproken maatregel van het schrappen van het btw-compensatiefonds voor provincies, gemeenten en waterschappen, niet door. Met het fonds kunnen de overheden btw terugvragen bij de Belastingdienst voor uitbesteed werk.

De bezuiniging van jaarlijks 550 miljoen euro die daarvoor werd ingeboekt, komt nu terecht bij het Gemeente- en Provinciefonds.

Achterban

De vertegenwoordigers van de lagere overheden koppelen het akkoord de komende weken "met een positief advies" terug naar hun achterban. Gemeentenvertegenwoordiging VNG noemt het huidige pakket "aanvaardbaar".

Gemeenten kunnen tot en met 31 januari aangeven of zij ermee instemmen. Dijsselbloem hoopt dan "groen licht te krijgen" voor het totaalpakket.

'Megabezuiniging

Het CDA wil alsnog een debat over "de megabezuiniging op decentrale overheden", aldus CDA-Kamerlid Eddy van Hijum op twitter: "Het kabinet heeft een deal gesloten met koepels, maar bestuurders in het land maken zich grote zorgen."

De SP spreekt van "uitstel van executie". Kamerlid Arnold Merkies: "Over een paar jaar dreigen wel degelijk sancties en harde bezuinigingen op gemeenten en provincies."

Goed nieuws

De VVD is daarentegen goed te spreken over het bereikte akkoord, zo laat Kamerlid Mark Harbers weten: "Het akkoord is goed nieuws voor Nederland. De VVD heeft er lang op aangedrongen dat begrotingsdiscipline steviger in de wet zou worden verankerd, ook voor lagere overheden. Die wens is nu in vervulling gegaan."

Ook de aanpassingen worden met instemming ontvangen, zo voegt collega-Kamerlid Pieter Litjens (openbaar bestuur) toe: "Met het bereikte akkoord worden de voornaamste bezwaren van de gemeenten, provincies en waterschappen weggenomen zijn: de ruimte om investeringen te doen en daarmee de economie te stimuleren blijft aanwezig."

Tip de redactie