Verder onderzoek naar Amarantis

DEN HAAG - Minister Jet Bussemaker van Onderwijs gaat verder onderzoek laten doen naar mogelijke misstanden bij onderwijsinstelling Amarantis. 

Dat zei de minister maandag na de presentatie van een onderzoeksrapport over de financiële problemen bij Amarantis.

Voormalig GroenLinks-partijleider Femke Halsema zal het vervolgonderzoek naar Amarantis leiden.  ''De conclusies van de commissie zijn verontrustend en liegen er niet om’’, concludeert Bussemaker.

Op basis van het onderzoek zal ze besluiten of er aangifte tegen de bestuurders moet worden gedaan.

Rapport

In het onderzoeksrapport staat dat de Raad van Toezicht, het College van Bestuur, de onderwijsinspectie, het ministerie en de accountant allen fouten hebben gemaakt die mede hebben geleid tot de ondergang van Amarantis begin dit jaar.

Het College van Bestuur paste de strategie van de school niet aan op de veranderende omstandigheden, zoals het achterblijven van het aantal leerlingen en de kosten voor de huisvesting. Ook werkte het college niet als team en was er te veel afstand tot het onderwijs zelf. De raad van toezicht is volgens de onderzoekers eveneens onvoldoende effectief geweest.

Onderwijsinspectie

Volgens de onderzoekers handelden de inspecteurs van de onderwijsinspectie niet goed op de veelheid aan signalen die ze binnenkregen over Amarantis. Meldingen kwamen vaak laat en op verschillende plekken aan bij de inspectie, maar dat mag geen reden zijn om daar niet alsnog op aan te slaan, aldus de onderzoekers.

Bovendien stelt het verscherpt financieel toezicht waaronder Amarantis stond, niet veel voor. De instelling moest enkel twee keer per jaar financiële stukken toesturen en de inspectie op de hoogte houden. Daardoor was sprake ''van een vorm van extern toezicht die niet voldoende was afgestemd op de aard en de ernst van de problematiek bij Amarantis''.

Ministerie van Onderwijs

Ook het ministerie van Onderwijs komt niet ongeschonden uit de strijd. De financiële problematiek van Amarantis was lange tijd onbekend bij het departement. Toch hadden de economische crisis en de grootte van veel schoolbesturen reden moeten zijn voor het ministerie om er dichter op te zitten.

Het ministerie is verantwoordelijk voor het stelsel, maar dat is geen excuus voor het gebrek aan kennis over de situatie bij Amarantis.

Amarantis kwam eind 2011 in acute financiële problemen. De onderwijskolos - met 30.000 leerlingen in het middelbaar en beroepsonderwijs - werd in 5 delen opgeknipt en 250 mensen werden ontslagen. Sinds augustus is de doorstart een feit.

Het onderzoek naar Amarantis werd geleid door de Heerlense wethouder Riet de Wit.

Doodziek

Het is goed dat ,,klip en klaar is vastgesteld'' wat er mis is gegaan bij onderwijsinstelling Amarantis. Dat vindt interim-voorzitter Marcel Wintels van de raad van bestuur van Amarantis.

Ook vindt hij het goed dat wordt gekeken naar vermeende misstanden door oud-bestuurders van de school, zoals zelfverrijking en vriendjespolitiek.

Wintels zei niet verbaasd te zijn over de uitkomsten van het rapport. Het is volgens hem in lijn met de problemen die hij op de onderwijskolos aantrof bij zijn aantreden. Hij sprak van een doodzieke organisatie, met veel meer dan enkel financiële problemen, waar bestuur en toezicht heeft gefaald.

Veel van de aanbevelingen van de onderzoekscommissie heeft Wintels eerder al doorgevoerd bij de vijf delen waarin Amarantis is opgeknipt. Toch is dat geen garantie voor de toekomst, denkt hij. De vijf scholen dragen een deel van de oude cultuur nog met zich mee.

Lease-auto's

De Volkskrant meldde zaterdag op basis van een concept-versie van het onderzoeksrapport dat directieleden en adviseurs twee lease-auto's per persoon hadden, naast een ov- en taxivergoeding. Ook zou het hoofd huisvesting zijn eigen huis hebben laten opknappen op kosten van Amarantis.

Verder zouden bestuurders vreemde contractvoorwaarden hebben opgesteld en opmerkelijke vastgoedtransacties hebben gedaan.

Enorm probleem

Op het concept-rapport werd door de vakbonden en de politiek boos gereageerd. Ook minister Jet Bussemaker gaf aan dat ''als ook maar de helft waar is'', de betrokken bestuurders een ''enorm groot probleem'' met haar hebben.

In het eindrapport staat niets meer over de misstanden, anders dan dat ze bij de minister zijn gemeld.

''We betreuren het dat het concept helaas is uitgelekt'', aldus Riet de Wit van de onderzoekscommissie. ''Omdat het om personen gaat, hecht de commissie veel waarde aan zorgvuldigheid. De meldingen nemen we serieus en in een aparte brief naar de minister is om een vervolgonderzoek gevraagd.''

Aanbevelingen

De commissie deed ook enkele aanbevelingen. Zo moet de minister van Onderwijs de mogelijkheid krijgen om de voorzitter van een raad van toezicht van een school te schorsen, als dat in het belang is van het onderwijs. Ook moet de minister zich sneller met een school kunnen bemoeien als er sprake is van slecht bestuur of wanbeleid.

De commissie heeft ook aanbevelingen opgesteld voor de onderwijsinspectie. Het regulier toezicht moet minder bestaan uit terugblikken. De blik moet verbreed en tevens gericht zijn op de toekomst van een school. Verder is de huidige risico-analyse geen goede basis voor het uitoefenen van financieel toezicht, aldus de onderzoekers.

Lees meer over:
Tip de redactie