Klein deel benoemingen burgemeesters verdacht

ROERMOND - Bij burgemeestersbenoemingen is in circa vijf tot tien procent sprake van lekken en andere incidenten.

Dit jaar staan twee van de in totaal dertig benoemingsprocedures in een kwade reuk, zegt het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB).

Behalve de burgemeestersbenoeming in Roermond betreft het de vacature in Nijmegen, waar aangifte werd gedaan van lekken.

Op de andere procedures valt niets aan te merken, zegt NGB-directeur Ruud van Bennekom. "Een enkele keer gaat het mis, maar het is geen schering en inslag."

Hij wil niet ingaan op de zaak in Roermond, waarbij de teruggetreden wethouder Jos van Rey en burgemeesterskandidaat Ricardo Offermans in een partijpolitiek spelletje namens de VVD de post wilden invullen.

Lekken

Zo koos de gemeenteraad van Nijmegen dit voorjaar CDA’er Hubert Bruls tot burgemeester, ten koste van PvdA-kandidaat Sharon Dijksma. Haar naam werd gelekt en dat leidde tot beschadiging van haar kandidatuur. Een onderzoek door de Rijksrecherche leverde geen bewijs op tegen een van de leden van de vertrouwenscommissie.

Lekken van informatie uit de vertrouwenscommissie is een misdrijf. De maximale straf bedraagt twaalf maanden hechtenis of 19.000 euro boete. In de praktijk wordt minder streng gestraft. Het Tilburgse raadslid Hans Smolders werd in 2007 veroordeeld tot 750 euro boete en tien dagen voorwaardelijk.

Politieke kleur

Partijpolitieke spelletjes zijn volgens de NGB weinig succesvol. "De gemeenteraad heeft in alle gevallen het laatste woord", aldus de directeur Van Bennekom, die de belangen van 415 burgemeesters behartigt. "Daar is bij mijn weten ook nooit van afgeweken."

Hij voert nog een ander bewijs aan dat partijpolitieke sturing weinig zijn heeft, zoals in Roermond door twee partijgenoten van de VVD nadrukkelijk aan de orde was. "In circa 70 procent van alle benoemingen in het land wisselt de burgervader van partijpolitieke kleur. Dat betekent dat één partij de keuze nauwelijks kan sturen."

Professor Marcel Boogers, bestuurskundige en hoogleraar Innovatie en Regionaal Bestuur aan de Universiteit Twente, zegt dat er bij burgemeestersbenoemingen 'over het algemeen geen grote ongelukken gebeuren'. "De gang van zaken en Roermond is echt uitzonderlijk."

Hij noemt de huidige praktijk, waarbij de gemeenteraad sinds 2001 een leidende rol heeft, 'een redelijk werkend systeem met onvolkomenheden'.

Sturing

Niettemin vindt naar zijn oordeel wel degelijk enige partijpolitieke sturing plaats. Dat gebeurde onder meer in 2010 in Amsterdam, waarbij oud-minister Annemarie Jorritsma (VVD) bovenaan de voordracht stond, maar de gemeenteraad koos voor de nummer twee: Eberhard van der Laan (PvdA).

Ook de Commissarissen der Koningin hebben invloed op het proces. "Zij kijken toch of er niet te veel burgemeesters van een partij in hun provincies worden benoemd", aldus de bestuurskundige. "Sommige CdK’s geven alle sollicitanten door, andere maken een keuze: de voorwas."

'Gesloten proces'

Dat er regelmatig gelekt wordt of vertrouwelijke gesprekken plaatsvinden aan de vooravond van een sollicitatiegesprek, valt volgens Boogers nooit uit te sluiten. "Het proces van sollicitaties is erg gesloten en verborgen. Ik kan ook niet zien wat er achter de schermen gebeurt."

Een ding weet Boogers wel zeker. Hij heeft de gebeurtenissen in Roermond nooit elders gezien. "Een vertrouwenscommissie uit de gemeenteraad die zich door een wethouder laat adviseren, dat geeft toch wel aan hoe oppermachtig Van Rey in Roermond was."

Lees meer over:
Tip de redactie