'Laat het CDA in godsnaam zichzelf worden'

Willem Aantjes (1923) ziet met lede ogen hoe zijn CDA het steeds slechter in de peilingen doet. Aantjes pleit voor een krachtig geluid tegen de PVV. "Wat kan het CDA nou nog gebeuren? Kunnen we nog meer verliezen?"

Foto:  ANP

 Bekijk video

Aantjes stond in de jaren zeventig van de vorige eeuw aan de basis van het CDA en was de eerste fractievoorzitter in de partij. Als felle tegenstander van de constructie waarbij de PVV het VVD-CDA kabinet gedoogt,

Heeft de gedoogconstructie met de PVV het CDA iets opgeleverd?

"Nee, niets. Je ziet toch hoe Wilders ons dagelijks vernedert. Ik wind me er erg over op. Als Wilders zegt dat het CDA een toontje lager moet zingen, doet het CDA dat dan ook. Stop daar mee. Je hoeft het kabinet niet meteen ten val te brengen. Maar je mag dat niet zonder weerwoord over je kant te laten gaan. Dat kan niet."

U voelt zich bijna persoonlijk gekrenkt.

"Ja, het is wel mijn partij. En ik neem aan dat er in de fractie mensen zijn die er zo langzamerhand grote moeite mee krijgen. We moeten tegen Wilders zeggen dat het tijd wordt dat hij eens zijn mond houdt."

Waarom gebeurt dat niet?

"We zijn geen kabinetten-brekers, is een van onze mantra's. Laten we toch de mensen in het kabinet in de steek, is een andere. Het zit er zo diep ingebakken dat je je eigen mensen niet in de steek laat."

Maakt u zich zorgen over de komende bezuinigingsonderhandelingen?

"Het CDA heeft nu een prachtig rapport van het strategisch beraad als criterium. Dus aan de hand daarvan is de fractie straks vrij om op de punten waarop ze zich niet gebonden heeft, om
zijn eigen keus te maken."

Gaat dat gebeuren?

"Tja, ik hoor nu al 'we hebben niet alleen gekozen voor dit regeerakkoord, maar ook voor deze coalitie. We moeten natuurlijk ook loyaal zijn aan de coalitie. En we moeten ons realiseren dat we de kleinste van de drie zijn en dat we er toch al niet zo best voor staan in de peilingen'. Als we er zo mee omgaan, zal het alleen maar slechter worden."

Waar verwacht u de meeste problemen?

"Het zal zich toespitsen op het vreemdelingenbeleid en ontwikkelingshulp. De eerste slag moet in het kabinet worden gestreden en dat wordt heel zwaar. Onze bewindslieden hebben zich persoonlijk allemaal sterk gemaakt voor deze coalitie. Ik heb meer vertrouwen in de fractie dan in onze bewindslieden."

Verwacht u bezuinigingen op ontwikkelingshulp?

"De PVV en de VVD hadden op ontwikkelingshulp al langer veel meer willen snoeien. Daar zie ik het CDA in terug in dit beleid. Dat is te danken aan het feit dat de fractie zich zo krachtig heeft opgesteld." 

"Je had de gezichten achter de regeringstafel moeten zien toen Van Haersma Buma in de Kamer zei te staan voor ontwikkelingssamenwerking en daar geen cent van af te willen halen. Van die gezichten kon je een hoop leren."

"Nog geen week later zegt staatssecretaris Knapen van het CDA 'je moet nooit nooit zeggen'. Die verhalen krijg je nu al. De PVV wil alle hulp afschaffen, maar dat gebeurt natuurlijk nooit. Maar als straks de hulp van 0,7 naar 0,5 procent van het BNP gaat, kun je dat toch niet gaan vieren als een overwinning omdat er nog 0,5 gebleven is?"

Ziet u de hand van uw CDA-minister Leers ook terug in het vreemdelingenbeleid?

"Minister Leers doet helemaal niks waar de PVV woedend over wordt. En hij doet wel dingen waar het CDA het vaak heel moeilijk mee heeft. De man heeft het er zelf natuurlijk ook
verschrikkelijk moeilijk mee."

"Dat kan niet anders want als burgemeester van Maastricht was hij heel anders. Daar kom je niet onderuit door te zeggen dat je toen een heel andere verantwoordelijkheid droeg. Het is wel dezelfde man."

"Over de echte Leers twijfel ik niet: de burgemeester van Maastricht. De hamvraag is:
Beschouwen we nieuwe Nederlanders als een gevaar in onze samenleving? Het kan niet anders dat het CDA en de PVV op vreemdelingenbeleid diametraal tegenover elkaar komen te staan. Dat gebeurt nu al. De vraag is alleen of het CDA overeind blijft. Ik ben niet zonder hoop
dat dat gebeurt."

Wat is nodig om het tij voor het CDA te keren?

"Ik hoop dat de partij, de fractie en de bewindslieden zich goed realiseren dat het CDA op een geweldig dieptepunt is beland. Je kunt wel zeggen 'we zijn de kleinste van de drie, dus we moeten wat inschikkelijker zijn', maar tot nog toe hebben we met die houding alleen maar verloren."

"De prijs die we hebben betaald is al zo groot geweest, we zijn niet bereid om daar nog meer voor te betalen. Wat kan het CDA nou nog gebeuren? Kunnen we nog meer verliezen? We hebben haast niets meer te verliezen. Laten we nou maar in godsnaam onszelf worden."