'De Jager is een leuke ondernemer maar mist visie'

Premier Mark Rutte mist financieel-economische kennis en wordt daardoor niet serieus genomen in Europa.

Foto:  ANP

 Bekijk video

GroenLinks-leider Jolande Sap windt er in de eerste week van de tweede Commissie De Wit, die de parlementaire enquêtecommissie die de bankencrisis van 2008 onderzoekt, geen doekjes om.

Minister van Financiën Jan-Kees de Jager noemt ze een leuke ondernemer, maar hij mist visie om Nederland uit de crisis te loodsen.

“Met Balkenende werden we serieus genomen in Europa, met Rutte niet”, zegt Sap, prominent lid van de eerste commissie De Wit en afgestudeerd econome, in een interview met NU.nl

Wat moet er gebeuren om de crisis te lijf te gaan?

"Scheid de zakelijke en nuts-activiteiten van banken, zodat er niet meer gegokt kan worden met onze spaarcenten. En los het grote politieke vacuum in Europa op. De Europese landen willen op te veel terreinen de macht in eigen handen houden."

"Financiële instellingen en het bedrijfsleven bewegen zich over de grenzen. De controle daarop moet ook grensoverschrijdend zijn. Uiteindelijk moet er een Europese regering komen."

Denkt u echt dat dit gaat gebeuren?

"Ik hoop het. Het is een illusie om te denken dat Europese landen een rol kunnen blijven spelen op het wereldtoneel als ze niet bereid bent meer macht aan Europa te geven. Je ziet dat Europese regeringen door de crisis stevige stappen zetten, die ze tot voor kort niet bereid waren te nemen. Toch zie ik nog onvoldoende lef en leiderschap om echt door te pakken."

Maar is het dan niet beter voor u dat de crisis nog heviger wordt? Zo wordt de daadkracht van Europese leiders groter om vergaande maatregelen te nemen.

"Ja, maar ik geloof dat ik daar niet veel voor hoef te doen. De crisis gaat heviger worden als er niets wordt ondernomen. We kunnen qua welvaart zo tien jaar terug worden geworpen in de tijd."

Wat neemt u Mark Rutte kwalijk?

"Wat zich wreekt is dat wij een regering hebben die wordt gedoogd door een partner die niks op heeft met buitenlandse beleid. Dat straalt af op het gezag dat het kabinet heeft in het buitenland."

"En Mark Rutte blinkt niet uit in financieel-economische expertise en heeft niet het persoonlijke gezag om een positie te claimen in internationale gezelschappen, wat Balkenende wel had in het verleden. Nederland speelt een steeds bescheidener rol op het wereldtoneel. Dat vind ik heel jammer.”

Neemt Jan-Kees de Jager die rol niet over?

"Mondjesmaat. Kijk, Jan-Kees de Jager is een leuke ondernemer. Hij is een goede onderhandelaar en weet af en toe wat dingen binnen te slepen. Maar hij bedenkt zelf geen nieuwe dingen of oplossingen."

Zoals?

"Op de G20 is afgesproken dat de regeringen in Europa die er niet al te slecht voor staan, zoals Nederland, Duitsland en de Noord-Europese landen, bereid zijn de strikte bezuinigingsbeleid iets te laten varen en de economie te stimuleren."

"Zo voorkom je dat Europa als geheel een crisis in wordt bezuinigd. Merkel durft dat aan en heeft aangekondigd de belastingen te verlagen en een stimuleringsprogramma door te voeren."

"Jan-Kees de Jager heeft niet de visie om een nieuw beleid af te dwingen. Die voert gewoon keurig uit wat er is afgesproken in het regeer- en gedoogakkoord en met de Kamer."

Verwacht u van Rutte ook minder bezuinigingen?

"Ja, want het voorkomt dat de crisis nog dieper wordt en geeft de Zuid-Europese lidstaten groeiperspectief. Die moeten nu zulke zware en harde saneringsprogramma's doorvoeren die eigenlijk sociaal niet haalbaar zijn."

Maar hulp aan andere Europese landen is erg moeilijk te verkopen aan de eigen bevolking.

"Leiderschap is niet altijd makkelijk. Als je je teveel laat leiden door de opiniepeilingen, kom je niet ver. Dat verwijt ik CDA en VVD ook. Bij de formatie-onderhandelingen was er een aantal piketpalen van de VVD en die zijn later ook piketpalen van het CDA geworden."

"'Wij zullen hoe dan ook 18 miljard bezuinigen.' Er is geen econoom die zegt dat het per se die 18 miljard moet zijn. Echt leiderschap is dat je vanuit een visie de weg wijst naar wat er moet gebeuren en dat je mensen mee probeert te krijgen.”

Is het Nederlandse volk rijp om mee genomen te worden?

"Dat denk ik wel. We moeten slimmer bezuinigen en hervormen en investeren zodat we de economie stimuleren. En dat is eigenlijk best een prettige boodschap voor veel mensen."

Maar de massa wil liever geen geld geven aan andere Europese landen die het moeilijk hebben.

"Vanaf het begin is er door het kabinet fout gecommuniceerd over Europa. Met de grootste tegenzin zijn de maatregelen genomen en er werd steeds op gehamerd dat elke cent van Grieken terug moest komen."

"En dat terwijl er niet is uitgelegd hoeveel Nederland tot nu toe geprofiteerd heeft van Europa. Europa is onze grootste exportmarkt en we verdienen enorm veel aan de euro. Is het dan te veel gevraagd om in tijden dat het tegenzit in Europa een paar jaar te investeren? Dat gaan we later weer dubbel en dwars terug verdienen."

"Als je die boodschap goed uitdraagt, gaan mensen het ook anders wegen. Maar die boodschap is nooit goed uitgedragen, omdat Rutte en Verhagen de hete adem van Wilders in hun nek voelen. Wilders verkondigt alleen plat populistisch de sentimenten die mensen oppervlakkig voelen."

"Je moet het hele verhaal durven uit te leggen. Ik heb vertrouwen in het denkvermogen van de massa."