'Niet klagen, maar blij zijn dat we langer gezond leven'

Waar het kabinet deze periode 18 miljard moet bezuinigen, heeft minister Edith Schippers (Volksgezondheid) de schone taak de zorguitgaven met niet meer dan 15 miljard te laten stijgen.

Foto:  ANP

De vergrijzing, technologische ontwikkelingen en een forse toename van het aantal chronisch zieken zorgen voor sterk stijgende zorgkosten. Zo hoog dat deze bij lange na niet met de economische groei zijn bij te benen.

Het zorgt er voor dat drastisch ingrijpen noodzakelijk is: "Dit vraagt om meer dan een maatregel."

"Kostenbeheersing is de komende jaren het belangrijkste thema. Het streven is meer zorg voor je premie. Dat is een uitdaging, want door technologische ontwikkelingen komen er steeds meer chronisch zieken."

Technologische ontwikkelingen zorgen er toch juist voor dat de kosten dalen, omdat zaken geautomatiseerd worden?

"De kostentoename komt gedeeltelijk door vergrijzing, maar vooral door de toename van de chronisch zieken. Vroeger ging je vaak in het ziekenhuis dood, nu zijn veel ziekten chronisch geworden. Kanker is tegenwoordig steeds vaker een chronische ziekte. Je leeft dus langer, een prachtige ontwikkeling, maar je moet wel dure medicijnen slikken.

"We stoppen vrachten geld in farmaceutisch en gezondheidszorgonderzoek. Allemaal om langer gezond te kunnen leven. Als we dat doen moeten we niet klagen, maar zijn we daar blij mee. Maar het kost wel geld."

Wordt er te veel verwacht? De meeste mensen denken: de premie gaat omhoog, maar ik krijg er minder voor. Immers, het eigen risico gaat omhoog en het basispakket wordt uitgedund.

"Mensen denken dat het basispakket kleiner wordt, maar aan de andere kant komen er regelmatig nieuwe medicijnen en behandelingen bij. Maar als ik zeg: laten we wat behandelingen voor de fysio uit het pakket halen, dan schreeuwen mensen dat het pakket kleiner wordt."

Nu doet u net of het allemaal wel meevalt.

"Het is een gegeven dat we ieder jaar meer uitgeven aan de zorg. En premiestijging kan, maar tot bepaalde hoogte. Als zorgsectoren daar nog bovenuit groeien dan halen we het terug."

"In de volksmond heet dat dan bezuinigen en als je dingen uit het basispakket haalt krijg je de kritiek dat de zorg kapot wordt bezuinigd. Defensie moet echt bezuinigen, die krijgen minder geld. Wij mogen ieder jaar meer uitgeven. Dat is niet bezuinigen, dat is groeien."

Wat gaat u doen om de stijging van de zorgkosten in te dammen?

"Voor de middellange termijn moet het allemaal een stuk doelmatiger. Dat betekent dat we de simpele zorg uit de ziekenhuizen weg moeten halen, want daar wordt het duur geleverd. We moeten terug naar de basis in de buurten en de wijken. Dat is zo'n 80 procent van de zorg."

"Daarnaast heb je de ziekenhuiszorg, waarbij je tegen sommige ziekenhuizen moet zeggen: waarom doe je die operatie? Je bent er zo slecht in. Als ik bij jou mijn knie laat opereren dan is de kans groot dat ik terug moet voor een hersteloperatie. Terwijl dat andere ziekenhuis het in een keer goed doet."

"Daarom voeren we in 2012 prestatiebekostiging voor de ziekenhuiszorg in en worden zorgverzekeraars straks niet meer gecompenseerd voor eventuele verliezen. Ze zullen dus veel preciezer zorg moeten inkopen. Ook wordt het percentage waarover vrije prijzen gaan gelden verdubbeld van 35 naar 70 procent"

Is dat voldoende of zijn er in de toekomst nog verdergaande maatregelen nodig?

"Vergis je niet dat de maatregelen die ik neem een totaal andere organisatie van de gezondheidszorg betekenen. Daar zult u nog veel over horen."

Hoe bedoelt u?

"Er zullen ziekenhuizen zijn die het niet redden, omdat ze in veel niet goed zijn. Aan de andere kant zullen ziekenhuizen worden opgericht omdat zij het veel beter denken te kunnen. Medisch specialisten zullen weg moeten als blijkt dat hun behandeling bij een ander ziekenhuis beter is. Het is allemaal niet pijnloos."

"Ten tweede moet je rigoureus zorgen dat wat je zelf thuis kunt doen, dat je dat ook doet. Dat je onderscheid maakt wanneer je zorg vraagt en wanneer je het thuis zelf doet. Bijvoorbeeld via de sociale omgeving of via e-health."

U vraagt wel veel van de eigen verantwoordelijkheid van mensen.

"Mensen hebben ook zelf een verantwoordelijkheid. Daar moeten we ons meer bewust van zijn."

U krijgt de kritiek dat u te weinig inzet op preventie. Terwijl dit een belangrijke rol kan spelen bij het terugdringen van de zorgvraag.

"Ik geef meer geld aan preventie dan enig minister voor mij. Dat wil zeggen dat ik de dingen doe waarvan ik overtuigd ben dat ze nodig zijn."

"Ik heb bijvoorbeeld de darmkankerscreening ingevoerd, want dat kan in een vroeg stadium darmkanker constateren. Dat is eerder niet ingevoerd omdat het heel erg duur is."

"Daarnaast handhaaf ik de doelstellingen van mijn voorgangers, namelijk depressie, overgewicht, diabetes, roken en alcoholmisbruik tegengaan. Ik zet sport actief in om de preventiedoelen te halen. Ik kom binnenkort met een brief naar de Kamer waarin ik mijn visie schets voor wat betreft sport in de buurt."

Kunt u een puntje uitlichten.

"We willen buurtsportcoach faciliteren om op schoolpleintjes en trapveldjes de jongeren aan het sporten te krijgen. Dit moet niet alleen vanuit de gemeenten en scholen geïnitieerd worden, maar ook vanuit bijvoorbeeld de supermarkt die het zat is dat er hangjongeren rond de winkel hangen."

Moet sporten niet laagdrempeliger door het goedkoper te maken?

"Dit is het laagdrempeligste wat je hebt. Nu gaan met name meisjes vaak niet sporten, omdat het te gevaarlijk zou zijn buiten. Een potje softbal wat wij vroeger deden is er niet meer bij. Als er iemand staat die kinderen begeleidt kun je ze enthousiasmeren en zijn ze veilig."