'Te weinig humor in de politiek'

Na dertien jaar verlaat Gerda Verburg eind juni de Haagse politiek. NU.nl sprak haar uitgebreid over politieke bloedneuzen, de (on)betrouwbaarheid van de PvdA en de teleurstelling dat ze niet terugkeerde in het kabinet van Rutte.

Als politicus moet je af en toe een bloedneus oplopen, zei Verburg ooit in een interview. Op de vraag wat haar meest in het oog springende bloedneusmoment was moet de CDA-politica even nadenken.

“Toch wel de Hedwigepolder. Ik heb me afgevraagd of ik dingen anders had moeten doen.”

En? Had u dingen anders moeten doen?

“Ik kon niet anders! Het verdrag met Vlaanderen waarin stond dat de Westerschelde verdiept en de Hedwigepolder ontpolderd moest worden was getekend voor mijn aantreden als minister. Dat verdrag was keihard en Vlaanderen dreigde naar het Europese Hof te stappen.”

Heeft u in deze zaak fouten gemaakt?

“Ik had achteraf bezien meer moeten laten merken hoe erg het me aan het hart ging. Hoe verschrikkelijk ik het vond voor die boeren die hun vruchtbare grond moesten teruggeven aan de zee. Inwendig voelde ik het verzet namelijk ook.”

Een mogelijk ander 'bloedneusmoment' was de glossy Gerda, naar aanleiding van 75 jaar LNV. Die heeft u politieke schade bezorgd.

“Toen heb ik gemerkt hoe weinig humor er is in de politiek. Ik vond het een origineel idee met een knipoog naar de Linda.”

Het magazine kostte 400.000 euro. U was toch ervaren genoeg om te kunnen voorzien dat dit voor problemen ging zorgen?

“Dat had ik moeten weten inderdaad. Maar zoals ik zei: ik had verwacht dat er meer gevoel voor humor zou zijn. Wij legden de regels op een andere manier uit en volgens ons kon het dus wel.”

Maar volgens de regels van rijksvoorlichting mag het niet, want het wordt gezien als profilering van de minister.

“Ach, waar slaat dat nou op. Het was vlak na de gemeenteraadsverkiezingen en de landelijke verkiezingen waren vier maanden later. Wie een beetje verstand heeft van campagnevoeren gaat echt niet zo ver voor de verkiezingen zo'n campagne opzetten.”

Balkenende zei dat het zo niet had gemoeten en ook niet meer zal gebeuren. Wat vond u ervan dat hij u zo openlijk afviel?

“Dat viel wel mee. Hij vond dat het niet paste in de regels van de Rijksvoorlichtingsdienst.”

Dus Balkenende heeft ook geen humor?

“Balkenende heeft wel humor. Als je die tegenkomt in besloten kring kun je erg met hem lachen.”

Verburg loopt al dertien jaar rond op het Binnenhof. Eerst als Kamerlid en vanaf 2007 als minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Vorig jaar keerde ze terug in de Kamer.

Heeft u het gevoel dat u uw werk als minister heeft kunnen afmaken?

“Nee, de periode was te kort. Ik wilde het aantrekkelijk maken om door innovatie te investeren in duurzaamheid. Die koers heb ik verlegd, maar je hebt zeker acht jaar nodig om de resultaten te kunnen zien.”

Zetten Bleker en Verhagen die koers voort in het huidige kabinet?

“Sterker nog, het gouden driehoek-model van LNV wordt nu op Economische Zaken gebruikt om onderwijs, overheid en bedrijfsleven aan elkaar te koppelen.”

Toch was u liever zelf minister geworden.

“Ja, ik vond het berejammer dat dat er niet in zat. Maar ja, zo gaat het in het leven.”

Was u zó nuchter?

“Nee. Nou ja, je weet dat het zo kan gaan. Ze waren op zoek naar een bepaalde groep ministers en in dat team zou ik best passen, maar in september is mij gevraagd of ik fractievoorzitter wilde worden. Daar heb ik na een aantal slapeloze nachten uiteindelijk nee op gezegd.”

Waarom wilde u dat niet?

“Daar ga ik wellicht ooit nog eens iets over zeggen of schrijven. Ik laat het nu maar even bij een persoonlijke afweging.”

Daar wilt u nu niks over zeggen?

“Nee, daar moet een paar jaar over heen gaan.”

Voelde het als een motie van wantrouwen dat u niet gevraagd werd voor het kabinet?

“Nee, nee. Maar het heeft me wel geraakt. Ik was beschikbaar om minister te worden en in plaats daarvan werd ik gevraagd om na te denken over het fractievoorzitterschap.”

U was drie jaar minister. Verschilt het politieke handwerk ten opzichte van het politieke wheelen en dealen als Kamerlid?

“Ik ging als minister heel vaak naar de Kamer terwijl ik geen idee had hoe de coalitiepartners er in stonden. Wat mijn departement betreft was het de meest bizarre en lastigste coalitie ooit.”

Waar zaten CDA en PvdA er dan zo anders in?

“Kijk naar het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het CDA wilde boeren belonen voor innovatie, de PvdA wilde van het landbouwbeleid af en van boeren veredelde parkwachters maken. Terwijl ik nota bene ooit van de premier van China het compliment kreeg dat de Nederlandse boeren de beste ter wereld zijn.”

“Je zag het ook op dossiers waar de Partij voor de Dieren zich heel erg profileerde. Je wist nooit van tevoren hoe de PvdA ergens instond. Waar kun je dan op koersen?”

Is de PvdA in uw ogen dan alleen maar bezig met naar andere kijken en electoraal effect.

“Op mijn terrein heb ik daar zeker last van gehad. Met name wanneer het ging over dierenwelzijn.”

U noemde de val van het kabinet vorig jaar onverantwoord. Waarom?

“Het was vooral de manier waarop. De PvdA had op een avond Ferry Mingelen laten aanrukken, omdat ze wilden mededelen dat het kabinet moet gaan beslissen wat de PvdA wilde. Anders zou het kabinet vallen.”

“Het werd nog erger toen later bleek dat de breuk geforceerd was om Cohen naar voren te schuiven.”

U denkt dat de aanstaande leiderschapswissel meespeelde bij de PvdA?

“Het was duidelijk dat er ruimte gemaakt moest worden voor Cohen.”

Zou de PvdA over zo'n belangrijk en gevoelig onderwerp als Uruzgan het kabinet laten vallen, omdat het politiek strategisch beter uitkomt?

“Ik kan dat niet begrijpen. Daarom heb ik ook gezegd dat ik dat onverantwoord vond.”

Bij de PvdA zeggen ze dat ze zich simpelweg aan de afspraak hielden: eind 2010 weg uit Uruzgan.

“Ik heb het allemaal gehoord. Waarom dan 16 keer overleggen over Uruzgan? Als je het niet wilt moet je gewoon nee zeggen.”

Is het goed dat het CDA en de PvdA even niet samen in een kabinet zetten?

“Dat denk ik wel ja. We hebben geen goede ervaringen met regeren met de PvdA. Dat gaat heel ver terug.”

Het klinkt bijna alsof u de PvdA een onbetrouwbare partij vindt.

“Dat is weer te sterk.”

Zit er ergens wrok uit het verleden?

“Nee, als je opereert met wrok in de politiek kom je nergens. Ik zeg altijd: baseer je nooit op ervaringen uit verleden, maar wel kennishebbend van het verleden. Als je niet weet wat het verleden heeft gebracht kan je ook geen toekomst uitstippelen.”

Doorberedeneerd kan het CDA dus maar beter niet meer met de PvdA regeren?

“Dat zijn te sterke dingen. Je moet alleen weten wat er gebeurd is. En de stemming tussen de partijen is er na afgelopen jaar niet beter op geworden."

Lees meer over:
Tip de redactie