DEN HAAG - De bezuinigingen in de cultuursector kunnen niet per 1 januari 2013 worden ingevoerd. Dat schrijft de Raad voor Cultuur in zijn advies aan staatssecretaris Halbe Zijlstra.

Foto:  NU.nl/Alphons Nieuwenhuis

De raad wil een overgangsperiode van 2013 tot 2015. Die is nodig om onherstelbare schade aan de sector te voorkomen, laat hij vrijdag weten.

De bezuiniging van 125 miljoen euro voor de basisinfrastructuur leidt tot grote verschraling, aldus de Raad voor Cultuur.

Enkele duizenden arbeidsplaatsen zullen verdwijnen en het inkomen van minstens evenveel zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) loopt gevaar.

De raad ziet het meest in een mix van bezuinigingsmodellen met een algemene korting voor alle sectoren. Kwaliteit staat voorop bij de beoordeling wat minder kan.

Cultuurkaart

De Cultuurkaart moet blijven of in elk geval een vorm daarvan, vindt de raad. Met die kaart kunnen scholieren in het voortgezet onderwijs 15 euro besteden aan onder meer theater, bioscoop en museum.

De kaart speelt volgens de raad een onmisbare rol in de opvoeding van jongeren. Ook moet de BTW-verhoging van 6 naar 19 procent worden teruggedraaid, schrijft de raad in het ''Advies bezuiniging cultuur 2013-2016, Noodgedwongen keuzen".

De toegankelijkheid tot cultuur wordt minder voor 'alle' bevolkingsgroepen, is de conclusie van de Raad voor Cultuur. Musea moeten mogelijk hun deuren een of meer dagen per week sluiten, er is minder geld voor films, theater- en dansbezoekers moeten verder reizen en de toegangsprijzen zijn hoger. Kunstenaars zullen hun werk moeilijker kunnen verkopen.

200 miljoen

De totale bezuiniging in de cultuursector bedraagt 200 miljoen euro. De Raad voor Cultuur adviseert de staatssecretaris over 125 miljoen.

Zijlstra heeft de overige 75 miljoen zelf al ingevuld. In de nieuwe infrastructuur moeten instellingen voldoen aan beoordelingscriteria als kwaliteit, publiek, ondernemerschap en educatie. De raad voegt er innovatie en experiment en culturele verscheidenheid aan toe.

Vasthouden

Gedoogpartner PVV wil vasthouden aan de bezuinigingsplannen, stelt Kamerlid Martin Bosma in een reactie. "In het verleden heeft de Raad voor Cultuur ook al de hakken in het zand gezet bij cultuurbesparingen. Zij gaan niet over bezuinigingen, ze gaan over de uitvoering daarvan. Ze moeten niet op de stoel van de staatssecretaris gaan zitten.''

Overnemen

Oppositiepartij PvdA hoopt dat de staatssecretaris het advies tot fasering overneemt. PvdA-Kamerlid Jetta Klijnsma: "Instellingen moeten zich kunnen voorbereiden, andere financieringsmiddelen en vormen van samenwerking kunnen zoeken. Het zou eeuwig zonde zijn als door een te korte voorbereidingstijd culturele instellingen moeten stoppen.''

Geen oplossing

Volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk is de oproep van de raad "geen oplossing, maar wel een verzachting van de pijn." Hij vindt het argument dat de cultuursector meer eigen inkomsten kan verdienen terecht.

"Maar als dit ertoe leidt dat theaters en kunstenaars massaal over de kop gaan, dan zou Zijlstra zo eerlijk moeten zijn om te erkennen dat zijn beleid is mislukt. Het is goed te kijken of er bezuinigd kan worden op het woud aan adviesbureaus en managementlagen binnen de cultuursector. De inhoud moet zoveel mogelijk worden ontzien.''

Bekijken

Staatssecretaris Zijlstra zegt het advies voor ene overgangsfase te gaan bekijken. "Net als de financiële dekking die ervoor is. Begin juni volgt mijn inhoudelijke reactie, want ik heb het advies ook nog maar net ontvangen.''