'China jaagt agressief op grondstoffenvoorraden'

In de nieuwe politieke rubriek 2030 blikt NU.nl met een expert op een bepaald onderwerp vooruit naar het jaar 2030. In deze eerste aflevering professor Rob de Wijk, directeur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies, over defensie en veiligheid. “China is de dominante wereldmacht in 2030, mits het toegang blijft houden tot grondstoffen.”

Hoe zien de defensies eruit in 2030?

"In Europa is de omvang van defensie veel kleiner. En als het Europese integratieproces doorgaat, zijn onze nationale krijgsmachten vervangen door een Europese krijgsmacht."

"Het is bijna onmogelijk om als Europa je belangen te verdedigen met de versplinterde krijgsmachtjes van vandaag de dag, die alleen maar kleiner worden door de huidige bezuinigingen."

"En die bezuinigingen zullen over 20 jaar nog steeds doorwerken. Die bezuinigingen kunnen wel eens een belangrijke drijfveer zijn om te streven naar een Europese defensie."

Wat zal de kerntaak van die krijgsmacht zijn?

"Een krijgsmacht die net als nu expeditionair is. Dat wil zeggen een krijgsmacht die je ver buiten je landsgrenzen kan inzetten. Immers, voor de bescherming van de landsgrenzen zijn in Europa geen legers meer nodig."

"Bovendien zal de fixatie op mensenrechten plaatsmaken voor een fixatie op het eigen economische belang. Dat is echt een totale ommezwaai. De wereld wordt veel ruwer en grimmiger."

Maar komen er dan ook meer broedplaatsen voor terreur doordat we dan enkel gebieden met grondstoffen beschermen en geen landen?

"Ja, dat gebeurt nu al. Kijk naar Somalie. Daar valt niets te halen voor het Westen. Het is een zandbak met rotsen en er zijn geen essentiele voorraden. Terroristen en criminelen hebben daar vrij spel."

"In 2030 zullen er meer van zulke plekken op de aarde zijn. En als het op die plekken te gek wordt, worden ze kapot gebombardeerd. We gaan ons dus niet meer bekommeren om de hele ombouw van een land tot een democratie, zoals we dat in Afghanistan hebben proberen te doen. Want dat is een gebed zonder end."

Hoe gaan niet-Europese landen met hun defensie om in 2030?

"Het Westen, en dan met name Europa, vertoont pacifistische trekken. Wij zijn onze krijgsmacht aan het afbouwen en denken dat dat overal in de wereld gebeurt, maar dat is niet zo. China zal de dominante wereldmacht zijn in 2030."

"En dat zie nu al terug zie je een enorme defensie-opbouw in Azie. India en China investeren fors in hun krijgsmachten."

"Japan is bezig met een inhaalslag en dat geldt ook voor landen als Indonesie en de Fillipijnen. Die landen hebben een hele traditionele opvatting over veiligheid. Veiligheid is militaire veiligheid. Dat stadium zijn we met name in Europa, al lang gepasseerd."

Voorziet u nog conflicten tussen deze landen?

"Als ik kijk welke landen met elkaar in conflict zouden kunnen raken, zijn dat vooral landen die een dispuut hebben over gebieden – met name zeegebieden – waar de grenzen niet goed zijn afgebakend en waar grote voorraden grondstoffen te vinden zijn. Ik denk dan aan Japan en China, China en Vietnam en misschien tussen China en Indonesie."

Kunt u iets preciezer zijn?

In de Zuid-Chinese Zee zijn vermoedelijk veel grondstoffen te vinden.
Een behoorlijk aantal landen scherpt daar de messen. Ook vindt in de Indische oceaan een opbouw plaats van allerlei bases van onder andere Chinezen."

"En dat is op zich heel bijzonder, omdat pas de afgelopen twee jaar de Chinezen hun marine buiten hun territoriale wateren inzetten. Dat is voor het eerst sinds de vijftiende eeuw.

Komt er een grote clash tussen landen over grondstoffen?

"Het gebeurt nu al in de Zuid-Chinese Zee, al zijn het kleine incidenten. Ook in Afrika zien we het. Van de 20 grote conflicten in Afrika in de afgelopen decennia gingen er 16 over grondstoffen."

"Als Irak de grootste pinda-exporteur ter wereld was geweest, was de Irak-oorlog nooit uitgevoerd. In het instituut zijn we ook pas redelijk recent bezig met diepgaande studies naar deze problematiek en wij zijn er eigenlijk van geschrokken hoe het is gesteld met de schaarste aan essentiele grondstoffen en mineralen."

"Interessant is dat de Europese Unie dat nu ook geconstateerd heeft. Veel essentiele grondstoffen raken in een hoog tempo op en zijn in het bezit van 1 of 2 landen, die de grondstoffen als een politiek instrument gebruiken."

Heeft u daarvan een voorbeeld?

"Neodymium is een zeldzaam aardmetaal, dat gebruikt wordt voor permanente magneten in elektromotoren. Zonder elektromotoren kan de Toyota Prius niet rijden en kunnen windmolens niet draaien. China heeft 97% van de wereldvoorraden."

Zou het kunnen dat China door interne sociale onrust implodeert en zo niet de dominante wereldmacht wordt?

"Ja, het interessante is dat de Chinese communistische partij dat zelf ook geconstateerd heeft. Dat blijkt ook uit studies die hun eigen denktanks hebben gemaakt. Daarom wil China grip krijgen op grondstoffenvoorraden. Want die grondstoffen zijn essentieel voor de economische ontwikkeling en de economische ontwikkeling is essentieel om de stabiliteit te garanderen in het land."

Is China daarom ook zo actief in Afrika?

"Absoluut. En ook in Zuid-Amerika. Ze zitten nu echt te grazen in de achtertuin van het Westen. Sterker nog, ze zitten zelfs in het Westen te grazen."

Tip de redactie