'Partijprogramma's gemaakt door de kalkoenen zelf'

Minder bestuur en meer eigen verantwoordelijkheid voor de burgers. Dat is het pleidooi van VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma richting de politieke partijen.

"Het is jammer dat men wel wil bezuinigen op de politie, maar de stap om op het bestuur te bezuinigen niet aan durft te gaan. Als het zo zal gaan hebben ze aan mij een slechte."

Wat valt er op het bestuur te bezuinigen?

"Er is zo veel bestuur in dit land. We hebben allerlei samenwerkingsverbanden, overleg- en toezichtsorganen. Tegelijkertijd zijn bestuurders meer met elkaar bezig dan met hun werk."

"Het Rijk moet proberen verantwoordelijkheden toe te wijzen. Nu zijn soms vier overheden tegelijk verantwoordelijk op een bepaald beleidsterrein: Staat, provincie, regio, gemeente en waterschappen. Dat kan natuurlijk veel efficiënter."

U wilt een kleinere overheid?

"Absoluut. Je moet de gemeenten steeds krachtiger maken, waardoor de rol van de provincies kleiner wordt."

Wil de VNG helemaal van de provincies af?

"Ja, ik kan me voorstellen dat je daar op den duur mee fuseert. Dat wij als gemeenten zowel lokaal als middenbestuur zijn. Maar dat is echt iets voor de lange termijn, want wij willen geen revolutie. De Rijksoverheid moet op dit terrein een visie presenteren."

Wat merkt u van bestuurshervormingen in de politieke programma's?

"De PvdA heeft wel iets over het bestuur gezegd, maar het is allemaal maar heel voorzichtig. Ik snap dat ergens wel. Meestal worden de programma's gemaakt door de kalkoenen zelf."

"Het zijn vooral bestuurders die dit soort programma's maken. Dus ik hoop dat ze ook een beetje boven zichzelf durven uit te stijgen."

Wat kunnen de gemeenten zelf besparen?

"Burgers kunnen zelf verantwoordelijk gemaakt worden voor hun eigen leefomgeving. Laatst was er een debat in de Almeerse gemeenteraad over hondenpoep."

"Dan kijkt iedereen naar de gemeente. Die moet die rommel opruimen. Ja sorry, maar dat regel je in de buurt maar. Een beetje sociale controle zou best goed zijn."

Lijkt mij lastig. Dat vereist een andere instelling van burgers.

"Dat is onvermijdelijk. We hebben het nu zo geregeld dat de buurman zijn zwerfvuil op straat gooit en jij belt de gemeente om het op te ruimen. Dat is toch raar."

Mensen denken dat is een taak van de overheid.

"Dat komt doordat de gemeente altijd zegt 'kom maar hoor'. Meteen gaan wij erover praten alsof wij verantwoordelijk zijn. Ik wil niet alles wegleggen, maar ik denk dat burgers zoveel meer weten en kunnen."

"Ze verwachten een kwaliteitsniveau waar wij nooit aan kunnen voldoen. Tenzij we heel veel belasting gaan heffen, maar dat wil ook niemand."

Maar door verstedelijking wordt het steeds moeilijker om mensen te binden.

"Daar moet je dus iets voor vinden. Misschien via internet. Waar buurtbewoners elkaar kunnen vinden. We gaan niet meer met het pannetje soep bij de buurvrouw langs, dat is onzin."

"Meer betrokkenheid bij de eigen leefomgeving, waar je wel kritiek op hebt als het niet goed is. Dat zou je kunnen bevorderen."

Hoe dan?

"Je kan denken aan een buurtoudste. Een gepensioneerd iemand die de buurt aanspreekt op ongewenst gedrag maar ook het aanspreekpunt is richting de overheid."

"Om te zeggen dat er een losse tegel ligt en de gemeente dat moet repareren. Dat schijnt in sommige straten te werken. Dat hoeft niet per se over het hele land uitgerold te worden, maar ga eens wat experimenteren."

De overlast door criminele jongeren wordt door gemeenten aangegeven als belangrijkste campagnethema. Hoe komt dat?

"Er ontbreekt vanuit het Rijk gericht beleid voor die jongeren om te zorgen dat ze in het gareel blijven. En als ze al straf krijgen wordt die niet altijd consequent uitgevoerd."

"Daarom ben ik er zo voor dat die verbinding tussen politie en gemeenten in stand blijft. Als ik alle verkiezingsprogramma's lees, zie ik de neiging dat te centraliseren en ik denk dat dat heel erg gevaarlijk is."

U bedoelt een nationale politie. Waarom bent u daar zo tegen?

"Er is een grote interactie tussen de zorgverlening van de gemeenten en de politie. Daar gaat het juist goed mee, blijkt uit cijfers. In plaats van dat we dat meer verankeren gaan we juist centraliseren."

"VNG neemt deel in de discussie over de Marokkanenaanpak. We ondersteunen de gemeenten daarbij en zetten het op de politieke agenda. Dit is een van de redenen waarom wij als een bok op de haverkist gaan zitten om ons tegen de centralisatie van de politie te verdedigen. "

Hoe komt het dat veel partijen het toch willen?

"Blijkbaar hebben ze bij het Rijk nog steeds het beeld dat zij alles beter kunnen aansturen dan de gemeenten. Zo efficiënt is de rijksoverheid nou ook weer niet."

"En op tal van andere terreinen proberen ze juist te decentraliseren, omdat wij als gemeenten het goedkoper kunnen doen. Dat is niet consistent."

Hebben jullie een idee hoe de landelijke politiek overlastgevende jeugd kan aanpakken?

"Middelen beschikbaar stellen zodat gemeenten deze problemen aan de voorkant kunnen aanpakken. Het is heel vaak zo dat jongeren niet zomaar tot hun daden komen. Meestal komen ze uit multiprobleemgezinnen. Daar moeten we ingrijpen."

"Het vereist een intensieve samenwerking tussen politie, justitie, maar ook de zorgpartijen en het onderwijs. Kleine criminaliteit is een stuk lastiger en hardnekkiger dan de zware criminaliteit."

De politie wordt desondanks geconfronteerd met bezuinigingen. Wat voor gevolgen heeft dat?

"Dat kost agenten. Er kan best iets bezuinigd worden in de efficiency, maar het is niet zo dat je daar hele grote getallen kunt halen."

Tip de redactie