Deskundige waarschuwt Kamer voor JSF
DEN HAAG - Nederland gaat hoe dan ook de mist in met de Joint Strike Fighter (JSF/F-35), het in ontwikkeling zijnde Amerikaanse gevechtsvliegtuig. Het toestel wordt veel later dan gepland opgeleverd, wordt veel duurder dan verwacht en de kwaliteit minder dan beoogd.
De luchtmacht, die met de JSF aan de top wil zitten, zal zich juist in de marge plaatsen.
Die ondubbelzinnige en harde boodschap kreeg de Tweede Kamer woensdag van deskundige Johan Boeder tijdens een hoorzitting die de PvdA, SP, GroenLinks en PVV hadden georganiseerd.
Zij wilden de criticus horen in de aanloop naar het verwachte kabinetsbesluit om een tweede testtoestel aan te schaffen. Ook het CDA, voorstander van de JSF, schoof aan bij het gesprek.
Ontwikkelingsfase
Nederland stak bijna 1 miljard euro in de ontwikkelingsfase en krijgt daarvoor bedrijfsopdrachten terug.
Boeder is zelfstandig ontwerper van softwaresystemen en beschouwt zich als onafhankelijke JSF-expert en burger die wil opkomen voor het algemeen belang. Enkele jaren geleden ging hij zich verdiepen in het complexe miljardenproject en de vele internationale rapporten en ontwikkelingen.
Dertien maanden
Boeder denkt niet dat er vijfduizend JSF's worden gemaakt, zoals producent Lockheed Martin stelt, maar hooguit de helft. ''Er is wereldwijd geen markt en geen geld voor.'' Dat verhoogt de prijs per toestel.
De testfase gaat ook slecht; er zijn maar 150 van de vijfduizend testvluchten voltooid. Ook de ontwikkeltijd is opnieuw verlengd, nu met dertien maanden tot 2015. Woensdag schreef ook staatssecretaris Jack de Vries (Defensie) dat aan de Kamer.
Productie
Grootste risico is volgens Boeder de te grote overlap van de ontwikkeling en productie. De vliegtuigen zijn niet af en nog niet getest maar worden toch al gemaakt. De technische problemen kunnen dan niet meer goed bijgesteld worden, aldus Boeder. Hij denkt dat Nederland door de hogere prijs maar vijftig JSF's kan kopen, ruim dertig minder dan Defensie wil.
Boeder gaf al eerder waarschuwingen aan politici. Defensie heeft volgens hem nooit inhoudelijk op zijn beweringen gereageerd ''en alles wat ik zei is uitgekomen''. Hij verwijt zichzelf alleen dat hij twee jaar geleden nog te positief was.
Nederland wil in 2012 een besluit nemen over de opvolger van de verouderde F-16. Voor de aanschaf is 6,1 miljard gereserveerd.
Startpagina