DEN HAAG - De toekomstige rol van Nederland in Afghanistan heeft geleid tot een diepe crisis in het kabinet.

Crisis in kabinet Fotoserie Video

PvdA-vicepremier Wouter Bos heeft zijn coalitiegenoten CDA en ChristenUnie woensdag laten weten dat zijn partij definitief het NAVO-verzoek voor een trainingsmissie in de Afghaanse provincie Uruzgan afwijst.

Na afloop van een nieuw overleg over Afghanistan zei Bos dat de PvdA onverkort wil vasthouden aan de ''belofte aan de kiezer'' dat de laatste Nederlandse militair aan het einde van dit jaar uit Uruzgan is vertrokken.

Hij wil dat de voltallige ministerraad vrijdag nee zegt tegen het NAVO-verzoek. In dat verzoek wordt uitgegaan van een nieuwe missie voor een jaar met trainers, opbouwwerkers en militairen.

Irakrapport

Met zijn mededeling heeft Bos de verhoudingen binnen de coalitie op scherp gezet. Die stonden door Afghanistan en de ontwikkelingen rond het Irakrapport van de commissie-Davids al flink onder druk. Beide onderwerpen hebben CDA en PvdA al lange tijd verdeeld.

Het CDA wil wel in Uruzgan blijven om zo de resultaten van de afgelopen jaren te kunnen waarborgen. Ook minister Eimert van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie) ziet mogelijkheden om in Uruzgan te blijven.

Geïrriteerd

De bewindslieden van de ChristenUnie, naast Van Middelkoop ook vicepremier André Rouvoet, verlieten woensdag zichtbaar geïrriteerd het overleg. Inmiddels is Rouvoet opnieuw naar het Torentje van premier Jan Peter Balkenende gegaan over overleg over Afghanistan.

Rouvoet zei dat het gesprek op zijn initiatief plaatsheeft om de stand van zaken te bespreken, nu de PvdA eerder woensdag het NAVO-verzoek definitief heeft afgewezen.

Onaangenaam

De politiek leider van de ChistenUnie sprak van een ''onverwachte wending'' zoals het nu gaat. Hij was er onaangenaam door verrast, zei hij voordat hij het Torentje inging. Vicepremier Wouter Bos is niet bij het gesprek.

Rouvoet ziet het nog niet voor zich dat het kabinet vrijdag een besluit neemt over Afghanistan. Balkenende zei dat wat hem betreft nog steeds opties op tafel liggen die ''ordentelijk'' bekeken en besproken moeten worden.

Zorgvuldig

Hij riep de PvdA op ''zorgvuldig'' om te gaan met het besluit over een toekomstige Nederlandse rol in Afghanistan. ''Ik hecht aan dat wat we hebben afgesproken in het kabinet wordt nagekomen.''

''Het gaat om de internationale positie van Nederland. We zitten in een fase dat we verantwoordelijkheden willen overdragen aan de Afghanen, dat hebben we als kabinet goed te regelen'', aldus Balkenende.

Balkenende en Bos wilden niet ingaan op vragen of het voortbestaan van het kabinet in gevaar is.

Rol

Nederland beëindigt in augustus zijn leidende rol in Uruzgan. NAVO-baas Anders Fogh Rasmussen had Balkenende begin deze maand in een brief verzekerd dat een ander land die rol dan kan overnemen.

Die troepen konden dan samenwerken met Nederlanders, als die met trainers en een reconstructieteam langer in Uruzgan zouden blijven.