'Alleen militairen uitzenden bij brede steun'

DEN HAAG - Het is ondenkbaar dat het kabinet militairen op een buitenlandse missie stuurt zonder dat daarvoor brede politieke steun bestaat.

© Defensie

Dat stelden de verantwoordelijk ministers maandag in een overleg met de Tweede Kamer over de rol van het parlement bij het uitzenden van militairen naar vaak gevaarlijke gebieden.

Voorafgaande aan de daadwerkelijke inzet van militairen informeert de regering de Tweede Kamer. Die oordeelt over het kabinetsbesluit, maar heeft daarbij geen formeel instemmingsrecht.

Grondwet

Het parlement zal dat voorlopig ook niet krijgen, omdat de regeringspartijen CDA, PvdA en ChristenUnie het overbodig vinden dit in de grondwet vast te leggen. Ze zijn tevreden met de huidige praktijk, die volgens hen voldoet.

Oppositiepartijen als de SP, VVD en GroenLinks willen dat de instemmingsprocedure wel in de grondwet wordt geregeld. Volgens het kabinet is dat niet nodig. De Tweede Kamer kan haar controlerende functie uitoefenen voordat de militairen in het buitenland worden ingezet.

Draagvlak

Bovendien streeft het kabinet naar een ''zo groot mogelijk politiek draagvlak'' voor dit soort missies, benadrukte minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken).

Zijn collega Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken) wees erop dat een formeel instemmingsrecht niet past in de constitutionele verhoudingen tussen het parlement en de regering.

Als het kabinet iets tegen de zin van de Tweede Kamer besluit, kan het parlement altijd nog het vertrouwen in het kabinet opzeggen.

Door dat drukmiddel heeft de Kamer in feite al een algemeen instemmingsrecht, betoogde Ter Horst. SP-Kamerlid Harry van Bommel noemde dat een dooddoener.

Discussie

De discussie over het instemmingsrecht van de Tweede Kamer bij militaire missies loopt al sinds de jaren negentig van de vorige eeuw.

Centraal daarbij staat artikel 100 van de grondwet, waarin staat dat de regering het parlement vooraf informeert over de inzet van de krijgsmacht ter handhaving van de zogeheten internationale rechtsorde.

Ook als er Nederlandse militairen tijdelijk worden ingezet in de snel inzetbare gevechtseenheden van de Europese Unie of de NAVO, zal het kabinet de Kamer daarover op tijd informeren.