DNB vindt eigen gezag tekortschieten

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft nog onvoldoende gezag in de financiële sector om banken, verzekeraars en trustkantoren alleen met aanwijzingen de goede kant op te sturen.

Dat stelt de centrale bank donderdag in een analyse van zijn toezicht op de financiële sector.

DNB streeft ernaar financiële instellingen met zachte dwang de goede kant op te leiden, in plaats van met boetes of het intrekken van vergunningen. Het gezag van de toezichthouder in de sector is daarvoor vaak echter nog ontoereikend, waardoor veel partijen zich lang blijven verzetten tegen de wensen en eisen van DNB.

''We schieten er nog geregeld in tekort'', zei DNB-directeur Jan Sijbrand over de pogingen om formele maatregelen te voorkomen.

''Het is nog schering en inslag dat bedrijven zich blijven verzetten, van de eerste brief tot de laatste aanwijzing. We werken liever met overtuiging dan met machtsmiddelen en willen onze overtuigingskracht daarom verder ontwikkelen.''

Zorg

Het beperkte gezag is onder meer een probleem bij het verbeteren van de integriteit in de financiële sector. Dat is volgens DNB nog altijd een punt van zorg, omdat relatief veel instellingen nog altijd een slecht beeld hebben van de integriteitsrisico's die ze lopen. En als de gevaren wel in kaart zijn gebracht, is vaak de vraag wat er wordt gedaan om ze te voorkomen.

De toezichthouder hoopt wel op steun van een nieuwe wet, die het verbiedt om constructies op te zetten die alleen dienen om financiële stromen te versluieren. ''Hopelijk werkt dat als de noodzakelijke stok achter de deur'', zei Sijbrand.

Panama Papers

Verder stelt DNB donderdag dat de recente onthullingen naar aanleiding van de Panama Papers laten zien dat de integriteit van de financiële sector versterkt moet worden. De toezichthouder houdt de berichtgeving dan ook "nauwlettend" in de gaten.

Daarmee doelt de centrale bank op berichten die verschillende media baseerden op gelekte documenten van het Panamese advieskantoor Mossack Fonseca. Daaruit bleek dat banken en trustkantoren mogelijk integriteitsregels hebben geschonden.

De toezichthouder heeft daarom een aantal banken, verzekeraars, pensioenfondsen en trustkantoren gevraagd naar hun mogelijke betrokkenheid bij zaken die in de berichtgeving naar voren kwamen. De publicaties onderstrepen volgens DNB nog eens het belang van "systematische bewaking van integriteitsrisico's bij financiële instellingen".

Moraalridder

"Steeds duidelijker wordt dat het in integriteitskwesties niet alleen gaat om strikt de letter van de wet te volgen, maar ook om telkens de vraag te stellen of een bepaalde handeling in het maatschappelijk verkeer als betamelijk kan worden beschouwd."

Zo moeten trustkantoren en banken nagaan of ze niet worden misbruikt voor bijvoorbeeld belastingontduiking, witwassen of fraude. DNB wil daarbij niet optreden als "ultieme moraalridder'', maar wil de partijen vooral keer op keer aanspreken op hun gedrag.

Maar instellingen moeten vooral goed naar zichzelf kijken, zei mede-directielid Frank Elderson. "De tijd dat iets mag, omdat nergens staat dat het niet mag is voorbij.''

Eerder al uitte DNB flinke kritiek op de trustsector. Drie van de vijf trustkantoren vertonen volgens DNB "ernstige tekortkomingen", de andere twee "tekortkomingen". Dagblad Trouw meldde vorige maand dat de centrale bank maar moeilijk grip kan krijgen op de trustsector.

Risico's

DNB zegt vorig jaar, nog voor de onthullingen van de Panama Papers, financiële instellingen te hebben aangesproken op hun verantwoordelijkheden op het gebied van integriteitsrisico's. De toezichthouder geeft het merendeel van de onderzochte instellingen nu een voldoende voor hun analyse van integriteitsrisico's.

"Dat betekent echter ook dat nog altijd niet alle instellingen in staat zijn hun integriteitsrisico's voldoende in beeld te brengen of te beheersen." DNB overweegt maatregelen te nemen tegen de slecht scorende instellingen.

Daarnaast is DNB begonnen met een vervolgonderzoek naar of instellingen de juiste risico's herkennen en op de goede manier aanpakken.

Lage rente

Daarnaast wijst de centrale bank donderdag opnieuw op de gevaren van de lage rente voor de financiële sector. De lage rente heeft "ingrijpende" gevolgen voor de bedrijfsmodellen van banken en verzekeraars.

"Voor wat de banken betreft zal de lage rente op termijn een belangrijke drukkende factor kunnen worden voor de rentemarge, de belangrijkste inkomstenbron van banken", stelt DNB.

Banken kunnen daarop reageren door hun financieringskosten te verlagen, maar DNB denkt dat het vooralsnog onwaarschijnlijk is dat banken bijvoorbeeld negatieve rentes voor spaargeld gaan rekenen.

Pensioenfondsen

Ook pensioenfondsen worden door de lage rente geraakt. Als de rente laag is, moeten pensioenen meer geld in kas houden om aan hun huidige en toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen.

DNB denkt dat door de lage rente de noodzaak om het pensioenstelsel aan te passen alleen maar groter is geworden. 

Lees meer over:
Tip de redactie