Nipte meerderheid Turkije stemt voor grondwetswijziging

Een kleine meerderheid van de Turken heeft zondag voor een grondwetswijziging gestemd tijdens een referendum. Het hoofd van de Turkse kiesraad heeft dat zondagavond bevestigd. 

Dat deed hij toen er nog 600.000 stemmen moesten worden geteld en er 1,25 miljoen meer voor- dan tegenstanders waren van meer macht voor de president. De officiële uitslag wordt pas over 11 of 12 dagen bekendgemaakt.

Eerder wezen onofficiële resultaten van het Turkse staatspersbureau Anadolu al uit dat het 'ja'-kamp gewonnen heeft. Nadat ruim 99 procent van de stemmen is geteld, blijkt dat 51,2 procent 'ja' heeft gestemd, 48,8 procent koos voor 'nee'. 86 procent van de stemgerechtigde Turken is naar de stembus gegaan.

President Erdogan heeft de overwinning al geclaimd.

Hertelling

De Republikeinse Volkspartij (CHP) heeft direct om een hertelling gevraagd. De Turkse kiesraad besloot op het laatste moment om stembiljetten zonder officiële stempel ook mee te tellen. Dat leidt volgens oppositiepartij CHP tot serieuze twijfels over legitimiteit.

Er waren veel klachten binnengekomen bij de kiesraad over medewerkers bij stembureaus die de biljetten geen stempel hebben gegeven. De raad besloot daarom een aantal uren voor het sluiten van de stembussen om ook deze ongestempelde biljetten mee te tellen. "De kiesraad heeft hiermee fraude toegestaan", zegt CHP-voorzitter Bulent Tezcan zondag tegen journalisten.

Volgens de kiesraad was besloten ongestempelde stembiljetten te accepteren als er maar niet mee was geknoeid. Deze beslissing was al genomen voordat de eerste resultaten werden ingevoerd in het computersysteem. Bovendien waren leden van zowel de AKP als de oppositie in vrijwel alle stemlokalen aanwezig om de verslaglegging te ondertekenen, aldus de kiesraad.

Verdeeld

De pro-Koerdische HDP stelde dat volksraadpleging met zoveel tegenstemmers duidelijk heeft gemaakt hoezeer de Turkse gemeenschap verdeeld is. Een woordvoerder zei dat het feit dat de partijleiders in de gevangenis zitten en dat het referendum is gehouden terwijl de noodtoestand is uitgeroepen een schaduw werpt over de legitimiteit van de stembusgang.

Volgens de eerste prognoses leek Erdogan op een ruime winst af te stevenen. Echter, hoe meer stemmen er werden geteld, hoe dichter het ja- en nee-kamp bij elkaar kwamen te liggen. Vooral de uitkomst in de stad Istanbul had grote invloed op de stand, daar werd veel 'nee' gestemd.

De Turkse vicepremier Veysi Kaynak had verwacht dat er meer Turken voor het referendum zouden stemmen, zo zei hij tegen journalisten in Ankara.

'Historisch besluit'

Volgens Erdogan is de uitslag van het referendum helder. De president sprak op televisie de hoop uit dat Turkije gaat profiteren van het resultaat van het referendum over de uitbreiding van zijn macht. "Het Turkse volk heeft een historisch besluit genomen. We gaan de belangrijkste hervorming in onze geschiedenis doorvoeren.'

Terwijl hij zijn persconferentie hield, gingen in verscheidene wijken van Istanbul tegenstanders van Erdogan de straat op om slaand met potten en pannen hun ongenoegen te uiten over de uitkomst en over de gang van zaken.

De drie grootste steden in Turkije, naast Istanbul Ankara en Izmir, zeiden in meerderheid 'nee'. Volgens Anadolu komen de meeste ja-stemmen in Turkije uit de regio Centraal-Anatolië. In de kustregio's aan de Egeïsche Zee en in het overwegend Koerdische zuidoosten is het meest 'nee' gestemd. 

Turkse Nederlanders

De Turkse Nederlanders, die vorige week naar de stembus mochten, hebben anders gestemd volgens data van het persbureau. 70,9 procent van de Turkse Nederlanders stemde voor de machtsuitbreiding van Erdogan, tegen 29,1 procent tegenstemmers. Ruim 82.000 Turkse Nederlanders brachten hun stem uit.

Gemiddeld stemde 59,2 procent van de Turken in het buitenland 'ja' en 40,8 procent 'nee'. Ook in onder andere Duitsland, België, Frankrijk, Denemarken, Noorwegen en Oostenrijk won het 'ja'-kamp.

In onder meer het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Rusland, Zweden, Polen, Italië, Canada en Spanje koos de meerderheid voor 'nee'.

Rotterdam

Tientallen mensen met Turkse vlaggen vieren zondagavond feest voor het Turkse consulaat in Rotterdam. De politie liet weten dat de viering zonder problemen verloopt.

Ook aan de zuidkant van de stad toonden aanhangers van de Turkse president Erdogan hun blijdschap. Nadat Erdogan de overwinning had geclaimd in het referendum dat hem meer macht moet geven, reden diverse limousines en andere auto's er rond met Turkse vlaggen uit de ramen.

De politie greep wel in op een aantal bruggen, waaronder de Erasmusbrug. Agenten haalden daar meterslange Turkse vlaggen en spandoeken weg. "Ze belemmerden de scheepvaart", lichtte een woordvoerster van de politie toe.

President

Het referendum gaat over achttien wijzigingen van de Turkse grondwet, die het parlementair systeem moeten omvormen tot een presidentieel systeem. Het ambt van premier komt te vervallen en wordt vervangen door een of meerdere vice-presidenten.

De ambtstermijn voor zowel parlementariërs als de president gaat van vier naar vijf jaar en de president wordt dan direct gekozen door de kiezers. Een president mag maximaal twee termijnen regeren.

Lees meer over:
Tip de redactie