Libië heeft jaar na dood Kaddafi weinig te vieren
TRIPOLI - Libië zou het einde van het regime van Muammar Kaddafi en zijn clan deze maand uitbundig moeten vieren, maar voor feest is nog weinig reden.
Leger en milities vechten om Bani Walid, een stad bijna 100 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Tripoli, alsof Kaddafi nog leeft. Volgens de aanvallers verschansen zich zijn aanhangers in de plaats.
En afgelopen week benoemde het voorlopige parlement, het congres, voor de tweede keer in vijf weken een premier, Ali Zeidan.
Maar daarmee heeft het olierijke land nog geen regering. Zeidans voorganger, Mustafa Abushagur, slaagde er niet in een regeringsploeg te vormen. Hij werd opzijgezet omdat hij te weinig rekening zou houden met de regionale gevoeligheden in de 'stammendeken' Libië.
Sirte
Het is 20 oktober een jaar geleden dat de grillige dictator Kaddafi bij Sirte werd gepakt en doodgeschoten en drie dagen later verklaarde de toenmalige Nationale Overgangsraad dat het land na meer dan 40 jaar bevrijd was van het Kaddafi-bewind.
De opstand die half februari 2011 in het noordoosten begon, was gelukt. Maar de bevrijding werd met steun uit westerse en Arabische landen bereikt door rebellen van allerlei signatuur die op hun weg veel wapens van het instortende regime buitmaakten. En dat regime liet geen sterk staatsapparaat na, want de familie Kaddafi wás de staat.
Ligging Sirte:
Misdaden
En zo zijn een jaar later gewapende bendes nog steeds heer en meester op veel plaatsen in het uitgestrekte Libië. Daarbij plegen ze ongestraft misdaden.
De Nederlandse afdeling van de Mensenrechtenorganisatie Amnesty International beklemtoonde dat ze ''elke dag wanhopige verzoeken van slachtoffers in hele Libië ontvangt. Mensen worden door gewapende milities ontvoerd, doodgemarteld, uit hun huizen verdreven''.
Er zijn honderden bendes die de wapens opnamen tegen Kaddafi of die wapens opnamen omdat ze die in handen kregen. Er zijn minstens 2 miljoen vuurwapens in omloop onder de bevolking van 6,4 miljoen inwoners.
Revolutionairen
Om na de val van Kaddafi greep te krijgen op de gewapende groepjes 'revolutionairen', werden veel strijders geregistreerd als een soort veiligheidsbeambten met salaris.
Er melden zich veel meer 'revolutionairen' dan er ooit tegen Kaddafi vochten, aldus het hoofd van het overkoepelend orgaan, het Hoge Veiligheidscomité (SSC), Hashim Bishar.
Hij kondigde afgelopen week aan dat de SSC nog dit jaar wordt ontmanteld en dat de 'revolutionairen' hun salaris behouden tot ze ander werk hebben, bijvoorbeeld bij de nieuwe politie. Zo hoopt de nieuwe leiding orde te scheppen.
Ondertussen worden wapens ingezameld en probeert een speciale eenheid van het leger milities in wijken van Tripoli uit te schakelen.
Washington gaat helpen Libische commando's op te leiden voor de strijd tegen milities. De VS hebben vooral jihadisten in het noordoosten in het vizier. Zij bedreigen de oliewinning en worden in verband gebracht met de gruwelijke moord op de Amerikaanse ambassadeur Stevens in september.
Onderzoek
De Nederlandse jurist professor Jan Michiel Otto (Universiteit van Leiden) heeft het afgelopen jaar Libië bezocht in het kader van een onderzoek naar de rechtspositie van slachtoffers van geweld. Otto is toch optimistisch dat de tijd van de milities en bendes voorbij lijkt te gaan.
De strijd om Bani Walid is volgens hem uitzonderlijk. De meeste mensen inclusief 'revolutionairen' willen terugkeren naar een gewoon leven, een burgerbestaan. ''Als je weet wat voor oorlog er is geweest, dan ben ik aangenaam verrast om te zien hoe het gewone leven weer vorm krijgt, het begint weer'', aldus Otto.
Dat wordt ook geïllustreerd door de democratische verkiezingen die in juli zijn gehouden. Dat leverde het congres op dat voor een regering en een grondwet moet zorgen. Het wordt vooralsnog overschaduwd door verdeeldheid en gebrek aan daadkracht.
Bani Walid:
Chronologie van de Libische opstand
Alles over de huidige situatie in het Midden-Oosten
Door: NU.nl/Clemens Ingwersen
Startpagina