Bamboefietsen uit Afrika: 'In Ghana is efficiëntie van ondergeschikt belang'

NUzakelijk vraagt wekelijks een ondernemer die onderdeel van het nieuws is, wat dat nieuws voor hem of haar in de praktijk betekent.

Deze week spreken we met Ferdinand ten Kate, medeoprichter van bamboefietsenbedrijf Ferander. Donderdag en vrijdag stonden voor veel ondernemers in het teken van ondernemen in Afrika, tijdens het congres Africa Works in Amsterdam. Hoe is het om in de praktijk te ondernemen in Afrika?

Met medeoprichter Jaap Bijl en een team van vier mensen werkt Ten Kate aan zijn bedrijf. Ferander brengt fietsen met frames van bamboe op de Nederlandse markt. De frames en fietsen worden gemaakt in een fabriek in Ghana, waar jongeren de kans krijgen om het vak te leren.

Nederlander maakt bamboefietsen in Ghana

Hoe ben je in Ghana terecht gekomen?

"Ik heb altijd al iets met Afrika gehad. In 2015 kwam ik voor het eerst op het continent toen ik mijn sponsorkind bezocht in Uganda. Samen met een vriend deed ik daar een benefietfietstocht om de stichting achter het sponsorproject te steunen. Hij was toen negentien en bijna klaar om de arbeidsmarkt op te gaan, alleen was er geen werk. Welk toekomstperspectief heb je dan? Daar is het idee geboren om werkgelegenheid te gaan creëren in Afrika.

Via via kwam ik Ghana Bamboo Bikes op het spoor. Een sociaal project in Ghana dat armoede en werkloosheid bestrijdt door het maken van bamboefietsen, vooral voor de Afrikaanse markt. Toen ging het kriebelen. Misschien ben ik een idealist, maar hier wilde ik iets mee doen.

Van de Afrikaanse landen is Ghana het meest ontwikkeld op het gebied van productie van fietsen. Dat komt mede door de inspanningen van een lokaal bekende Amerikaanse ondernemer, die er in de jaren negentig voor heeft gezorgd dat er mensen geschoold werden in het vak en hen leerde werken met lokale materialen zoals bamboe.

In Nederland bleek al een bedrijf te bestaan met het doel om de bamboefietsen te verkopen: Black Star Bikes in Amsterdam. Ik nam contact met hen op en al snel bleek dat de oprichters zich hadden verslikt in het fenomeen ondernemen. In april 2016 namen we het bedrijf, deels met eigen geld, over. Eigenlijk was met name de voorraad bruikbaar en een aantal contacten.

Voor de rest hebben we het bedrijf volledig opnieuw opgebouwd. We zijn afgelopen jaar naar Ghana afgereisd om te spreken met producenten en een aantal Nederlandse ondernemers met ervaring op de Ghanese markt. Daar hebben we ook meteen onze ambitie neergelegd: we willen meer fietsenfabrieken bouwen in Afrika, met als volgende stip op de horizon Uganda."

Hoe gaan jullie het bedrijf zowel in Nederland als in Ghana verder van de grond krijgen?

"We hebben inmiddels de juiste partners, de mensen en een goed verhaal. Ook zijn de eerste paar fietsen verkocht. Nu zijn we op het punt aangekomen dat we een eerste grote productieorder willen plaatsen en de medewerkers in Ghana aan het werk willen zetten. Daar is geld voor nodig, daarom starten we volgende week een crowdfundingcampagne.

We kiezen voor deze methode, omdat we graag de massa willen bereiken en samen willen werken om dit tot een succes te maken. Sommige mensen vinden de fiets, die 1.249 euro kost, te duur. Ik vertel hen dan dat dit een eerlijke prijs is. De fietsen worden namelijk met de hand gemaakt.

oen we voor het eerst in de fabriek in Ghana kwamen, zagen we zo'n twintig man druk aan het werk in de hitte. Met schuurpapiertjes worden de frames eindeloos glad gemaakt. 'Kunnen we hen niet een paar schuurmachines geven?', zei iemand. Nee dus. Dat komt inderdaad ten goede aan efficiëntie, waar wij Nederlanders zo van houden, maar gaat ten koste van de werkgelegenheid. In Ghana is efficiëntie op dit moment van ondergeschikt belang.

Wanneer je gaat ondernemen in Afrika moet je accepteren dat veel dingen anders gaan dan je gewend bent. Voor Ghana geldt dat het een uitermate ontspannen land is. Het wordt ook wel het Jamaica van Afrika genoemd. Dat is bijzonder zakendoen. Mensen zijn zeer vriendelijk en vinden alles geweldig. Ze beloven ook veel, maar of ze het vervolgens waarmaken, is een tweede.

Als ondernemer moet je er daarom voor zorgen dat je voldoende spelingsruimte inbouwt in je processen. Ook moet je intensief samenwerken met je lokale partners. Wij proberen hen zoveel mogelijk te betrekken bij onze bedrijfsvoering. Het samen doen is voor hen belangrijk. Geloof in de kwaliteit die de Ghanezen kunnen bieden, terwijl je samen toewerkt naar nog betere standaarden."

Wat zijn voor jullie de belangrijkste uitdagingen van zakendoen in Ghana?

"Omdat wij voornamelijk opereren vanuit Nederland kosten veel dingen meer tijd. Je kunt niet zomaar even langsgaan om de dingen voor elkaar te krijgen en we zijn vaak afhankelijk van datgene wat de mensen daar ons beloven. Om een voorbeeld te noemen: het transport van de fietsen. De kosten van een lokale partij bleken veel hoger dan die van een concurrent. Daar werd in Ghana echter niet naar gekeken.

Wij moesten hen er vanuit Nederland van overtuigen dat er een betere optie was. Het transport vanuit Afrika naar Nederland is sowieso een uitdaging. Er komen veel regels bij kijken. Wij krijgen gelukkig hulp van een aantal grote advocatenkantoren in Nederland die ons helpen met allerlei contracten.

Meer in het algemeen: er is geen handboek voor zakendoen in Ghana of in Afrika. Het helpt daarom als je iets met het continent hebt als je besluit om hier te gaan ondernemen. Ik ken mensen die zwaar gefrustreerd zijn geraakt en zijn afgehaakt, maar er zijn ook vele succesverhalen. Er gebeurt namelijk heel veel in Afrika. Dingen die in Nederland en Europa al zijn uitgemolken of niet mogelijk zijn. Daar gaat mijn ondernemersbloed sneller van stromen."

Lees andere interviews van de rubriek:

Lees meer over:

Welkom op het nieuwe NUzakelijk

Welkom op het nieuwe NUzakelijk
Met NUzakelijk duiken we dieper in het zakelijke nieuws en lichten we mkb-nieuws uit.

De werkdag van

De werkdag van
Yves Gijrath van LXRY Media Group: 'Ik vind het lekker om hard te werken.'

In de praktijk

In de praktijk
Jan Hein Tiedema van OVG Real Estate: 'C-label voor alle kantoren is haalbaar, maar er is meer mogelijk.'
Tip de redactie