NS stopt deels met stationswinkels en steekt 2,5 miljard in treinen

De Nederlandse Spoorwegen (NS) stoppen deels met de exploitatie van stationswinkels en het verzorgen van busvervoer. Het bedrijf steekt verder 3 miljard euro in nieuwe treinen en betere dienstverlening.

Dat stelt de NS dinsdag bij de presentatie van de nieuwe strategie.

Op maandag lekte al uit dat de NS zich volledig gaat focussen op kerntaken zoals betere treindiensten en het onderhouden en verbeteren van stations.

"Dit betekent een betere treinreis, hogere betrouwbaarheid, schonere treinen en investeren in nieuwe treinen", aldus het bedrijf. Ook zal de dienstregeling aangepakt worden.

Winkels

NS wil de exploitatie van eigen formules zoals Smullers en De Broodzaak overlaten aan marktpartijen. In totaal werken zo'n 4.600 mensen bij winkels op NS-stations. Het bedrijf denkt dat de medewerkers verder kunnen werken als andere partijen de exploitatie overnemen.

"Wij hoeven niet alle retail zelf te bezitten", zegt tijdelijk NS-topman Roger van Boxtel. "We houden wel regie op de kwaliteit van de winkels."

Overigens wil NS de keten Kiosk, de Stationshuiskamer (zitruimten) en de catering in treinen in eigen handen houden, "want deze staan direct in verbinding met de reiziger en behoren daarmee tot een kernactiviteit".

Op termijn neemt de NS afscheid van dochterbedrijf Qbuzz. Ook zal het bedrijf niet langer bieden op regionale spoorconcessies in Nederland.

Overigens wil de NS nog wel groeien in het buitenland. Daarbij richt de onderneming zich vooral op Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.

"Zo blijft NS ervaring opdoen op de Europese spoormarkt en bereidt het bedrijf zich voor op toekomstige ontwikkelingen op het spoor." De kennis en ervaringen uit het buitenland worden ook ingezet voor reizigers in Nederland.

Treinen

De NS steekt 2,5 miljard euro in nieuwe treinen en het vernieuwen van treinstellen. Bijna een derde van de bestaande vloot wordt vervangen of vernieuwd. Verder gaat er 300 miljoen euro naar innovaties op het gebied van reisinformatie, betere wifi in treinen en op stations en nieuwe betaalmethodes.

Ook steekt de NS van 2016 tot en met 2020 ruim 300 miljoen euro in voorzieningen op stations, zoals parkeerplekken en nieuwe Kiosk-winkels.

Eind dit jaar en volgend jaar zullen er nieuwe kleine typen treinen bij komen. Over een paar jaar komen er ook nieuwe intercity's bij. Het is de bedoeling dat het materieel uiterlijk 2023 helemaal op orde is.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vroeg het bedrijf in oktober al na te denken over het afstoten van activiteiten. Hij heeft zijn bedenkingen bij investeringen van de NS in horeca en busvervoer.

Volle treinen

De NS wil hinder van "het tekort aan treinen en de vele buitendienststellingen" beperken en de reis zo comfortabel mogelijk maken. Maar de tijdelijke topman vindt het onrealistisch om te denken dat het probleem van de overvolle treinen snel opgelost kan worden.

"Wij kunnen niet in één keer een volle trein leegmaken. We hebben niet ineens nieuwe treinen", legt Van Boxtel uit.

"Recht op een zitplaats in de spits is er niet en dat zal ook niet gebeuren. Als iedereen tegelijk met de trein wil, dan loop je het risico dat die hartstikke vol is", benadrukt hij. "Je hebt recht op vervoer en niet per se op een zitplaats."

"De problemen zullen niet binnen een maand zijn opgelost. Dit jaar wordt echt nog een moeilijk jaar qua drukte op het net", zei minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem dinsdag tegen nieuwszender RTL Z. De staat is de enige aandeelhouder van de NS.

Kritisch

De ondernemingsraad (OR) van de NS is kritisch over de nieuwe koers. De OR wil niet dat het bedrijf stopt met Qbuzz, de exploitatie van de meeste stationswinkels en het bieden op regionale lijnen.

Volgens de raad bepaalt de sfeer op stations wat mensen vinden van hun treinreis. De winkels op de stations hebben daar grote invloed op. Daarnaast brengen de bussen van Qbuzz mensen van deur naar deur. "Een streven van de NS", benadrukt de OR. Daarnaast kan de NS service en kwaliteit bieden op regionale lijnen.

Ambitieloos

Vakbond FNV spoor noemt de plannen in een reactie ambitieloos. "De NS zet het mes in eigen vlees uit angst dat de politiek dit zal doen als reactie op het Fyra-debacle en het geklungel rond de aanbesteding in Limburg", aldus de bond.

FNV Spoor vreest dat banen op het spel komen te staan en dat medewerkers alleen tegen slechtere arbeidsvoorwaarden verder kunnen werken onder een nieuwe werkgever. 

"We vrezen dat ook de reiziger de dupe gaat worden van dit kortzichtige beleid. De reiziger is juist gebaat bij een sterke NS, continuïteit, minder versnippering en goed vervoer van deur tot deur."

De bond is evenmin te spreken over het idee om niet langer mee te dingen naar regionale concessies. "De hoofdtaak van de NS is het verzorgen van goed en betrouwbaar spoorvervoer en daar horen ook regionale lijnen, goede stationsvoorzieningen en treinonderhoud bij", zegt Andries van den Berg van FNV Spoor.

Aderlating

Hij benadrukt verder dat de winkels de NS jaarlijks veel geld opleveren. "Het verkopen van NS Retail, de meest winstgevende tak, zal een flinke financiële aderlating zijn voor NS en zijn personeel." Belangenorganisatie Rover vraagt zich af welk probleem wordt opgelost met het afstoten van stationswinkels. 

De organisatie is positiever over het plan van de NS om niet meer te bieden op regionale concessies. "Andere vervoerders presteren prima in de regio en hebben ruimschoots bewezen deze lijnen samen met de provincies tot een succes te kunnen maken", aldus Rover.

"De positie van NS wordt in de regio neutraler, wat dus minder spanningen tussen NS en andere vervoerders zal opleveren. Tegelijk wordt de spoeling bij aanbestedingen wel dunner, de tijd zal leren of de reiziger hier nadelen van ondervindt."

Duidelijkheid

"Het is goed dat NS zich concentreert op het hoofdrailnet van intercity's en de belangrijkste stoptreinen", reageert bestuurder Evert Jan van de Mheen van CNV Vakmensen. Volgens hem is het wel belangrijk dat NS zelf duidelijkheid krijgt over de toekomst van het hoofdrailnet. Het vervoersbedrijf heeft een concessie tot 2025, met een tussentijdse beoordeling in 2019.

"Het hoofdrailnet is wat ons betreft voor NS, ook voor de lange termijn. Zet er gewoon een hek omheen en geef het niet vrij aan buitenlandse spoorwegmaatschappijen. Als NS die duidelijkheid krijgt, kan de nieuwe strategie slagen."

Van de Mheen heeft er begrip voor dat de NS wil stoppen met de exploitatie van de meeste stationswinkels. "Het is wel belangrijk dat de werkgelegenheid blijft bestaan en dat er goede regelingen komen voor werknemers die nu nog in dienst zijn bij NS." Hij vindt dat het stoppen met Qbuzz ook geen gevolgen mag hebben voor de werkgelegenheid.

Lees meer over:
NS

finanzen.nl

finanzen.nl
finanzen.nl brengt nieuws, columns en achtergrondartikelen over de beurs.

V&D-panden

V&D-panden
Steeds meer voormalige panden van V&D vinden een nieuwe bestemming. Een overzicht. 

Faillissementen

Faillissementen
Overzicht: Winkelketens die de afgelopen jaren failliet gingen.