Het land van de rijzende yen

Geld wordt meer waard in Japan. Ondertussen probeert het land de problemen van een zwakke groei af te wenden op het buitenland.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

In aanloop op de jaarvergaderingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank zei topman Strauss-Kahn van het IMF dat landen die hun wisselkoers als wapen gebruiken om hun eigen economie te stimuleren, het herstel van de internationale economie juist blokkeren.

Nu doelde hij daarbij op China in het bijzonder, op welk land internationaal veel druk wordt uitgeoefende om de waarde van de yuan te laten stijgen.

Kurk

Maar, als export de kurk is waarop een economie drijft, dan zien een nationale overheid en centrale bank met lede ogen aan dat de munt van het desbetreffende land sterker wordt. Voor Japan geldt dat zeker, want de waarde van yen ten opzichte van de dollar blijft toenemen. Dat lijkt verwonderlijk, zeker in combinatie met de hoge staatsschuld en de lage rente.

Nadat de yen onlangs was gestegen tot een vijftienjarig hoogtepunt tegenover de Amerikaanse dollar, werd het de Bank of Japan zo gortig, dat zij tot interventie overging. Wederom bleek echter dat een centrale bank niet structureel de waarde van een munt kan bepalen, want ook dit keer was het effect van korte duur. De Japanse centrale bank zou in haar pogingen te yen te laten depreciëren enorm geholpen worden als er de komende tijd (eindelijk) inflatie zou komen.

Deflatie

Niets lijkt voorlopig minder waar. Japan heeft al meer dan een decennium te maken met een deflatiepercentage van gemiddeld 0,4 procent. Jongstleden augustus daalden de prijzen van consumptiegoederen voor de achttiende maand op rij.

Het deflatiepercentage kwam, net als in juni en juli, uit op 1 procent. Dat de Japanse consumentenbestedingen desondanks eerder hoger zijn dan lager, komt voornamelijk op het conto van eerdere steunmaatregelen van de Japanse overheid.

Spaarzin

Alle eerdere stimuleringspakketten ten spijt komt door de combinatie van de dure yen en de aanhoudende deflatie het herstel van de Japanse economie niet van de grond. De spaarzin van de gemiddelde Japanner blijft, mede met het oog op de dalende prijzen van consumptiegoederen, onverminderd groot.

Aankopen worden uitgesteld in de verwachting dat de prijzen de komende tijd verder zullen dalen. Ook speelt mee dat consumenten niet langer kunnen profiteren van belastingvoordelen op bijvoorbeeld de aankoop van milieuvriendelijke auto’s.

Bestedingen

In een zoveelste poging de binnenlandse consumptie uit het slop te trekken verlaagde de Bank of Japan de rente van 0,1 procent, waar deze sinds eind 2008 op stond, naar een niveau tussen de 0 en 0,1 procent.

Deze lagere rente moet een extra stimulans vormen voor het economisch herstel. Om te proberen de langetermijnrente omlaag te krijgen en zo bestedingen aan te moedigen, wordt er ook kwantitatief verruimd.

Biljoenen pompen

Er zullen biljoenen yen extra de markt in worden gepompt en er zullen, bovenop het al lopende inkoopprogramma, nog eens voor biljoenen yen staats- en bedrijfsobligaties worden opgekocht. Het zoveelste stimuleringsplan ter grootte van omgerekend 44 miljard euro is goedgekeurd door de Japanse regering en zal vooral de uitvoer van openbare werken en steun aan kleine ondernemingen ten goede komen.

Staatsschuld

Er wordt al jaren geen middel geschuwd om de Japanse economie kunstmatig in beweging te houden. De torenhoge staatsschuld van meer dan 200 procent doet daar niets aan af, al gaan bij deflatie schulden zwaarder wegen. Dat de Japanse regering tegen een lage rente kan lenen, komt vooral door het feit dat het leeuwendeel van haar schuld intern gefinancierd is, omdat er in eigen land voor de spaarzame Japanners weinig alternatieven zijn.

Voorlopig lijkt Japan met haar vergrijzende bevolking nog ver weg van een gezond financieel beleid zonder deflatie. Het land van de rijzende zon blijft voorlopig het land van de rijzende yen. Dat maakt beleggen in Japan, dat drijft op export, voor mij niet interessant.

Een verzwakking van de yen kan niet structureel gebruikt worden als aanjager voor economische groei. Die zal moeten komen van voldoende binnenlandse vraag en tot nu toe zijn de autoriteiten er niet in geslaagd die te creëren.

Verkeerd signaal

Door te trachten met interventies de yen in waarde te laten dalen, wordt het verkeerde signaal gegeven. In plaats van binnenlandse hervormingen in gang te zetten, lijkt te worden geprobeerd de problemen van een zwakke groei van de economie af te wentelen op het buitenland.

Voor China, de belangrijkste handelspartner van Japan, is het ongetwijfeld olie op het vuur. Want waarom zouden de Chinese autoriteiten de yuan moeten appreciëren als andere landen hun munten eveneens kunstmatig laag proberen te houden?

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp

Tip de redactie