L’Euro, Notre Monnaie? Notre Problem!

De euro is tien jaar na de invoering niet alleen onze munt, maar ook ons probleem geworden.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking me Belegger.nl

De Griekse schuldencrisis is de eerste serieuze crisis voor de Euro in haar tienjarig bestaan. Het is niet alleen een ultieme test voor de gehele Eurozone maar ook voor de Europese Centrale Bank (ECB) en haar mandaat.

Na het aankondigen van het hulppakket van 110 miljard euro, bleef de euro sterk in waarde dalen. Het voorlopig dieptepunt lag op 1,2510 tegenover de Amerikaanse dollar.

Druk

De onzekerheid over de vraag of het stimuleringspakket van 110 miljard euro in de komende twee à drie jaar voldoende zal zijn zorgt voor een toenemende druk op de munteenheid. Volgens een aantal economen is het pakket voor Griekenland net genoeg om het hoofd twaalf maanden boven water te kunnen houden voordat men wederom in een onsolvabele positie dreigt te raken.
En dan heb ik het nog niet eens gehad over de enorme schuldenpositie die de komende maanden door Italië, Spanje en Portugal geherfinancierd moet worden.

Meebetalen

In ons land gaan er zelfs onder socialistische partijen stemmen op om de banken, de crediteuren, te laten meebetalen aan de redding van Griekenland. Alsof Nederlandse banken nog niet genoeg risicovol papier in de boeken hebben van landen als Griekenland, Portugal, Ierland, Spanje, waarop banken al forse afboekingen hebben moeten plaatsvinden.

ECB President Trichet refereerde in een recente toespraak geen enkele keer direct aan Griekenland. Beleggers hadden gehoopt op assertief ingrijpen van de ECB om de onrust en de onzekerheid van de laatste maanden een halt toe te roepen. Trichet liet de rente ongewijzigd. De financiële markten waren echter meer geïnteresseerd in andere mogelijke maatregelen van de ECB.

Grote vraag in deze was of Trichet de mogelijkheid om staatobligaties op te kopen op de zogenaamde secundaire markt open hield. Deze tactiek staat ook wel bekend als de nucleaire optie.

Ultieme oplossing

Over het algemeen wordt het centraal opkopen van staatobligaties als de ultieme oplossing gezien om markten te kalmeren. Als de ECB tot dergelijke maartregelen overgaat, hebben de financiële markten immers de zekerheid dat er in ieder geval één partij is die de staatsobligaties koopt.

Het nadeel is dat de schuldencrisis dan een volledig monetaire crisis wordt. Het is een controversiële operatie waaraan de nodige risico’s verbonden zitten, waaronder die van een oplopende inflatie.

Verdeeld

Er zijn twee redenen waarom de euro momenteel in de problemen zit. Enerzijds is er het ontbreken van een fiscale unie en mandaat die de euro ondersteunt en anderzijds is er het probleem dat er zestien regeringen zijn die er ieder hun eigen huishoudboekje op nahouden, met alle gevolgen van dien. Op dit gebied oordeelt de geschiedenis niet zachtzinnig.

Zij leert ons dat er twee factoren zijn die het succes van een munt bepalen: de aanwezigheid van één centrale bank en één centrale schatkist. Alleen een gezamenlijke schatkist en fiscaal beleid kunnen op lange(re) termijn de solvabiliteitsproblemen van een munt verhinderen.

Grof geschut

Na een eerdere uitkomst dat er een Europees ‘potje’ zou komen ter waarde van 60 miljard euro werd er vervolgens grover geschut ingezet. Nu ligt er een noodplan voor de euro van 500 miljard. Er is blijkbaar geleerd van de trage besluitvorming rond de steun aan Griekenland.

Een gedeelte hiervan zal in de vorm van leningen gaan, het overige deel in de vorm van garant stellingen. Het IMF zal daar naar alle waarschijnlijkheid nog eens zo’n 220 miljard euro aan toevoegen.

Ook de Nobelprijs winnende econoom Joseph Stiglitz stelt dat de toekomst van de euro alleen veilig gesteld kan worden met zeer drastische fiscale maatregelen op Europees niveau. Het alternatief is volgens Stiglitz het opbreken van de eurozone in twee zones waarin de zuidelijke lidstaten een gedevalueerde vorm van de euro krijgen. Dit laatste scenario is zeer onwaarschijnlijk.

Dollar

In 1971 sprak de Amerikaanse Minister van Financiën J. Connally, tegen Europese politici die op bezoek waren in Washington, de beroemde zin over de Amerikaanse dollar ‘our currency, your problem!’

Het heeft er alle schijn van dat de landen uit de eurozone de belastingbetaler tien jaar na de invoering van de euro postuum zullen vragen hun portemonnee te trekken om de euro en haar lidstaten fiscaal te ondersteunen. Daarmee wordt bewaarheid wat ons bij de invoering van de euro al werd beloofd: ‘de euro; onze munt’. Alleen nu ook: ‘ons probleem!’

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp

Tip de redactie