NUcheckt: Bevat speelgoed fidget spinner een dodelijke hoeveelheid lood?

NU.nl checkt dagelijks berichten die rondgaan op Facebook op hun betrouwbaarheid. Bewering: Het populaire speelgoed fidget spinners bevat een dodelijke hoeveelheid lood.

Beoordeling: Ongefundeerd

Een fidget spinner is een klein stukje speelgoed dat je tussen de vingers rond kunt laten draaien. Het is een draaischijf met meerdere uitstekels. Door een kogellager blijft het voorwerp spinnen als een tol. Het speelgoed, oorspronkelijk in de jaren negentig ontwikkeld voor kinderen die zich moeilijk kunnen concentreren, is in 2017 uitgegroeid tot wereldwijde rage. Ook in Nederland zijn de fidget spinners zeer populair.

Verschillende scholen zouden het voorwerp hebben verboden. Het speelgoed zou de kinderen teveel afleiden. Daartegenover staan de beweringen dat het speelgoed kinderen helpt bij concentratieproblemen en goed zou zijn voor leerlingen met ADHD of autisme.

Sinds juni verschijnen er berichten dat de spinners een gevaarlijke hoeveelheid lood bevatten. In sommige voorwerpen zou volgens bepaalde artikelen zelfs een dodelijke hoeveelheid zitten.

Waar komt het vandaan?

De berichten zijn gebaseerd op bevindingen van de activistische documentairemaker Tamara Rubin uit de Verenigde Staten. Zij doet onafhankelijke onderzoekjes naar loodvergiftiging bij kinderen. Ze noemt dat de "verborgen epidemie van Amerika". In een video test Rubin met een speciaal apparaat de hoeveelheid lood van verschillende onderdelen. Ze stelt vast dat enkele spinners een hoge hoeveelheid lood bevatten. In haar laatste video zegt Rubin dat ze inmiddels 58 spinners heeft getest, waarbij er vijftien lood bevatten.

Vervolgens hebben verschillende websites Rubins bevindingen aangegrepen voor waarschuwingen. Soms vergezeld met schreeuwende koppen als 'dit kan je kind doden'. Daarbij melden enkele Amerikaanse sites zelfs dat de autoriteiten een officiële waarschuwing hebben uitgegeven. In Nederland zijn deze berichten ook overgenomen en veelvuldig gedeeld via Facebook.

Klopt het?

Rubin trof hoeveelheden lood met een concentratie aan van 19 duizend delen per miljoen (ppm) aan. Dat is volgens haar een zorgwekkend aantal. Rubin stelt dat een hoeveelheid van beneden de 90 ppm in kinderspeelgoed als veilig wordt gezien. Haar onderzoekje is echter niet te verifiëren, omdat haar resultaten niet officieel zijn gepubliceerd.

Daarnaast heeft Rubin in de video enkel vastgesteld dat enkele spinners lood bevatten. In een reactie op de nieuwsstroom na haar bevindingen stelt Rubin dat de koppen boven de nieuwsberichten te dramatisch zjin.

Officieel onderzoek vanuit instanties is ook niet bekend. Geen enkele Amerikaanse instantie heeft tot dusver gewaarschuwd voor het lood in de spinners. Dit is dan ook uit de lucht gegrepen door de sites die dat melden.

Toch bestaan er wel zorgen over spinners. Het speelgoed wordt wereldwijd geproduceerd door bedrijven die niet altijd zijn gecontroleerd op veiligheidsvoorwaarden. Zo heeft de Amerikaanse speelgoedorganisatie Toy Association mensen aangeraden om het speelgoed alleen te kopen bij speelgoedwinkels die ze kennen en vertrouwen.

In Ierland hebben de autoriteiten in mei uit veiligheidsoverwegingen een lading van 200 duizend fidget spinners ingenomen. Het speelgoed zou niet aan de EU-voorschriften voldoen. De Ierse consumentenbond is bezorgd over spinners die een vals veiligheidskeurmerk hebben. Het gevaar zou hier vooral zitten in de kleine onderdelen die kinderen door kunnen slikken.

Conclusie

De claims dat spinners een dodelijke hoeveelheid lood bevatten zijn zwaar overdreven en gebaseerd op een zeer kleinschalig onderzoek van een niet te controleren activist. Daarnaast zijn er geen gevallen bekend van mensen die zijn overleden of gezondheidsproblemen hebben opgelopen door de spinners. Ook hebben overheidsinstanties geen rapporten gepubliceerd over de gevaren van spinners. Berichten over een dodelijke hoeveelheid lood in de populaire fidget spinners is daarom ongefundeerd.

Tip de redactie