Waarom leidt het kernwapenprogramma van Noord-Korea tot spanningen?

De nucleaire spanningen tussen Noord-Korea en de Verenigde Staten zijn in 2017 hoog opgelopen. De Amerikanen hebben marineschepen naar de regio gestuurd en Noord-Korea dreigt met een kernoorlog. Hoe heeft het tot deze ontwikkeling kunnen komen?

Begin dit jaar kondigt de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un aan dat Noord-Korea een intercontinentale ballistische raket heeft ontwikkeld. Op 4 juli wordt deze raket ook daadwerkelijk getest. Volgens het regime was de test succesvol.

Zuid-Korea en de Verenigde Staten maken zich grote zorgen om het nucleaire en raketprogramma. Wat ging hieraan vooraf?

1956-1990: Start nucleair programma

Al in 1956 werden Noord-Koreaanse wetenschappers in de Sovjet-Unie getraind om een eigen kernwapenprogramma te kunnen beginnen. Een groot nucleair onderzoekscomplex in de stad Yongbyon wordt in 1962 geopend. In het decennium dat volgt kruipt het vermogen van de Yongbyon-reactor omhoog, eerst naar twee megawatt, daarna naar vier.

Eind jaren zeventig en begin jaren tachtig begint Noord-Korea met het winnen van uranium in eigen land.

1984-1986: Noord-Korea voltooit de bouw van een reactor van vijf megawatt, die kan worden gebruikt om plutonium te winnen. Dat is een essentieel ingrediënt voor de productie van kernwapens.

12 december 1985: Noord-Korea tekent het non-proliferatieverdrag voor kernwapens, maar weigert inspecteurs van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) toe te laten. Aan de hand van satellietfoto's constateren Amerikaanse analisten dat er nieuwe nucleaire faciliteiten worden gebouwd in Yongbyon. Ze vermoeden dat het land kernwapens wil ontwikkelen.

1989: Met de val van de Sovjet-Unie verliest Noord-Korea een belangrijke bondgenoot. De Sovjet-Unie biedt het land 45 jaar lang veiligheidsgaranties en economische steun.

1992-2003: Atoominspecties

Mei 1992- december 1993: Voor het eerst worden er IAEA-inspecteurs toegelaten. Die vinden bewijzen dat de Noord-Koreanen informatie achterhouden en misleidende verklaringen afleggen. Het regime weigert inspecteurs regelmatig toegang tot delen van het Yongbyon-complex. Het land dreigt zich terug te trekken uit het non-proliferatieverdrag. IAEA-hoofd Hans Blix zegt "geen betekenisvolle garanties" te kunnen geven dat Noord-Korea geen kernwapens ontwikkelt.

Oktober 1994: Noord-Korea en de VS tekenen een overeenkomst waarin het Aziatische land belooft zijn verouderde nucleaire reactoren te zullen ontmantelen in ruil voor twee moderne vervangers, die niet kunnen worden gebruikt voor de productie van plutonium.

Januari 2002: De Amerikaanse president George W. Bush schaart Noord-Korea, Iran en Irak bij de 'As van het kwaad' - landen die massavernietigingswapens willen ontwikkelen en een bedreiging vormen voor de wereldvrede. 

Oktober 2002: De regering-Bush onthult dat Noord-Korea heeft toegegeven de overeenkomst uit 1994 te hebben geschonden met een geheim kernwapenprogramma.

Januari 2003: Noord-Korea trekt zich terug uit het internationale verdrag tegen de proliferatie van nucleaire wapens. Het land zegt niet van plan te zijn daadwerkelijk kernwapens te ontwikkelen.

Februari 2003: De VS bevestigen dat de Noord-Koreanen de nucleaire reactor in Yongbyon weer hebben geactiveerd.

2003-2009: Kernmacht Noord-Korea

April 2003: Noord-Korea kondigt aan kernwapens te hebben ontwikkeld.

19 september 2005: Na oplopende spanningen gaat het land schoorvoetend akkoord met de ontmanteling van alle nucleaire activiteiten, inclusief wapenprogramma's, in ruil voor internationale steun en economische samenwerking.

20 september 2005: Noord-Korea weigert de nucleaire activiteiten af te bouwen als het geen reactor voor civiele energieopwekking krijgt.

Juli 2006: Noord-Korea voert een test uit met lange-afstandsraketten die kernkoppen kunnen dragen. De VN-Veiligheidsraad neemt een resolutie aan waarin Noord-Korea wordt gemaand het wapenprogramma stop te zetten.

Oktober 2006: Voor het eerst voert Noord-Korea een succesvolle test uit met een kernbom. De Veiligheidsraad stelt een brede verzameling sancties in. 

September 2007: Noord-Korea tekent een verdrag waarin het belooft de belangrijkste nucleaire reactor in Yongbyon te sluiten in ruil voor honderden miljoenen euro's aan economische hulp. 

December 2007: Het land mist de deadline voor de overeenkomst.

December 2008: Er vinden weer internationale onderhandelingen plaats. Die leiden niet tot een overeenkomst, omdat Noord-Korea weigert atoominspecteurs toe te laten. 

Mei 2009: Noord-Korea voert een tweede kernwapentest uit. De VN-Veiligheidsraad reageert weer met sancties.

2012-2016: Raketontwikkeling

Februari 2012: Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakt bekend dat Noord-Korea weer heeft beloofd de nucleaire- en raketprogramma's stop te zullen zetten, dit keer in ruil voor voedselhulp.

Februari 2013: Noord-Korea voert een derde kernwapentest uit. Het is de eerste keer dat dit gebeurt onder het bewind van Kim Jong-un. 

Maart 2014: De spanningen op het Koreaanse schiereiland lopen weer op. Noord-Korea kondigt een nieuwe kernwapentest aan en schiet honderden artilleriegranaten over de zeegrens met Zuid-Korea. Dat land reageert door terug te schieten op Noord-Koreaanse wateren. 

Mei 2015: Noord-Korea kondigt aan de technologie te hebben ontwikkeld om kernwapens te miniaturiseren. Dat is een belangrijke stap in de ontwikkeling van kernkoppen voor raketten. 

December 2015: Noord-Korea beweert een waterstofbom te hebben ontwikkeld.

Januari 2016: De waterstofbom is met succes getest, meldt Noord-Korea. De VS zeggen dat niet kan worden geverifieerd of dat inderdaad het geval was. 

Maart 2016: Noord-Korea zegt kleine kernkoppen te hebben ontwikkeld.

September 2016: Het land kondigt aan zo'n kernkop te hebben getest. Het is de vijfde Noord-Koreaanse kernwapentest.

2017: Eerste langeafstandsraket

Januari 2017: Kim Jong-un kondigt in een televisietoespraak aan dat Noord-Korea een intercontinentale ballistische raket heeft ontwikkeld. 

Februari 2017: Noord-Korea vuurt een middellangeafstandsraket af, die na vijfhonderd kilometer te hebben afgelegd in zee belandt. Japan en de VS veroordelen de lancering. 

Maart 2017: Nog eens vier ballistische raketten worden afgevuurd. Drie daarvan belanden in wateren die vallen onder de exclusieve economische zone van Japan.

April 2017: De spanningen tussen Noord-Korea en de VS lopen op. Trump stuurt marineschepen naar de regio en installeert het raketafweersysteem THAAD in het zuiden van Zuid-Korea. De laatste internationale bondgenoot van Noord-Korea, China, maant de VS tot kalmte maar verzet zich ook tegen het beleid van Noord-Korea door flinke economische sancties op te leggen. Ondanks de waarschuwingen en sancties gaat Noord-Korea door met rakettests. 

Mei 2017: Opnieuw test Noord-Korea meerdere raketten, onder meer richting de exclusieve economische zone van Japan in zee. De Japanse premier Shinzo Abe veroordeelt het vuren en zegt na te denken over een reactie. Abe overlegt daarover met de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Ondertussen veroordeelt de VN-Veiligheidsraad unaniem de Noord-Koreaanse raket- en kernwapentests en dreigt met sancties als die niet stoppen.

Juli 2017: Noord-Korea test de in januari aangekondigde intercontinentale ballistische raket (ICBM). De Hwasong-14-raket zou een hoogte hebben bereikt van meer dan 2.300 kilometer en heeft in zijn boog naar schatting zesduizend kilometer afgelegd. Het projectiel is na 39 minuten volgens planning geland in Japanse territoriale wateren, 930 kilometer van de locatie van lancering. 

De VS bevestigt dat het om een ICBM ging en de VN-Veiligheidsraad kondigt een noodbijeenkomst aan. Het is een grote mijlpaal voor Noord-Korea, dat serieus moet worden genomen als kernmacht als het de middelen heeft om kernkoppen over een grote afstand af te schieten. Deskundigen waarschuwen dat het niet lang meer duurt voordat de Noord-Koreanen de VS aan kunnen vallen. De Amerikanen hebben meermaals gezegd dat dit voor hen compleet onacceptabel zou zijn.

Tip de redactie