DEN HAAG - PVV-leider Geert Wilders meent dat andere partijen niet om hem heen kunnen nu zijn partij volgens de definitieve prognose als 'grootste winnaar' uit de bus komt.

Verkiezingsavond Fotoserie

Het zou niet verstandig en niet democratisch zijn als de PvdA of de VVD hem negeert, vertelde hij na afloop van zijn overwinningsspeech op de uitslagenavond van de PVV.

Hij sprak tijdens die speech over een glorieuze dag voor heel Nederland. "Het onmogelijke is gebeurd.''

Wilders zei tegen de NOS dat hij had gehoopt op 25 zetels. Volgens de huidige prognose komt de PVV uit op 22.

VVD

VVD-leider Mark Rutte sprak rond half 4 in de nacht zijn aanhang toe. Hij maakte een voorbehoud, maar stelde dat het er naar uit zag dat de VVD voor het eerst in de geschiedenis de grootste partij is geworden.

Rutte begon zijn toespraak met een dankwoord aan Jan Peter Balkenende, die eerder op de avond zijn partijleiderschap neerlegde.

"Ik heb vier jaar lang met het grootst mogelijk plezier in zijn eerste kabinetten mogen dienen. Ik dank hem voor de samenwerking", aldus de VVD-leider die onder de indruk was van de speech van Balkenende.

Vervolgens deed een beroep op zijn achterban. "Deze uitslag schept een verplichting. Dat voelen we allemaal. We zullen serieus met de uitslag omgaan om het vertrouwen waar te maken. Ik reken op jullie steun."

PvdA

''Wij zullen onze verantwoordelijkheid nemen.'' Dat zei PvdA-leider Job Cohen in een eerste reactie op de prognose van de verkiezingsuitslag, toen nog niet duidelijk was of de PvdA of de VVD had gewonnen. Cohen zei dat hij snel in gesprek wil met partijen ''die dicht bij ons staan''.

Hij doelde daarbij op GroenLinks en D66. Cohen feliciteerde deze twee partijen met hun zetelwinst. Ook waren er felicitaties voor VVD en PVV. Die laatste partij kon op boegeroep in de zaal rekenen, maar Cohen kapte dat af. ''Niks daarvan. Ook al zijn we het niet met hen eens, ze hebben een geweldige overwinning geboekt.''

CDA

Jan Peter Balkenende heeft woensdagavond zijn partijleiderschap van het CDA neergelegd na de forse nederlaag bij de Tweede Kamerverkiezingen. ''Deze uitslag noopt tot het nemen van politieke verantwoordelijkheid'', zei Balkenende in Den Haag voor zijn eigen achterban.

''De kiezer heeft gesproken, de uitkomst is helder. De uitslag van deze verkiezingen is zeer, zeer teleurstellend. Het is een klap voor ons.'' Balkenende zei ook dat hij niet zal plaatsnemen in de nieuwe Tweede Kamer.

CDA-prominent Maxime Verhagen noemde eerder op de avond de prognose ''dramatisch'' en "zwaar teleurstellend.''

Jack de Vries vreest dat het CDA ''nadeel heeft gehad van mijn probleem en daar baal ik van''. De Vries doelt op zijn aftreden als gevolg van de buitenechtelijke relatie met zijn adjudant.

SP

Fractieleider Emile Roemer noemde de zestien zetels voor de SP in de definitieve prognose woensdagavond ''een verlies met een gouden randje''.

''We hebben het moeilijk gehad, maar de SP is een partij die daarvan leert. We zullen er staan in de Tweede Kamer. En die vijftien of zestien zetels is slechts een start voor ons.'' 

Roemer gaf verder aan een coalitie te willen vormen met de PvdA, het CDA en GroenLinks.

GroenLinks

 Het is nauwelijks mogelijk GroenLinks te passeren in de komende coalitievorming. Dat stelde partijleider Femke Halsema van GroenLinks in een reactie op de definitieve prognose. ''Wat er ook gaat gebeuren, GroenLinks heeft een formidabele overwinning geboekt. En we gaan met de partij een nieuwe periode in waarin wij wellicht gaan regeren.''

Ook noemde Halsema het ''zeer goed nieuws dat de kans groot is dat Nederland een progressieve premier krijgt.''

D66

D66-leider Alexander Pechtold vindt de tien zetels die zijn partij volgens de prognose krijgt '' een fantastische uitslag''.

Hij voorspelt dat de vorming van een regering niet gemakkelijk zal zijn. ''De afgelopen jaren hebben we enorm verlies geleden. Dit is de eerste keer dat we hebben gewonnen, met een enorm aantal zetels. We zijn terug op de kaart", stelde D66 kamerlid Boris van der Ham.

ChristenUnie

''De christelijke politiek heeft een flinke tik gekregen, dat is duidelijk'', zei André Rouvoet, lijsttrekker van de ChristenUnie.

Rouvoet hoopt dat de definitieve uitslag een wat positiever beeld laat zien. ''Maar we hadden op een betere start van de avond gehoopt.'' Het verlies is volgens Rouvoet deels te wijten aan het feit dat de ChristenUnie heeft geregeerd.

Verdonk

Rita Verdonk liet zich woensdagavond op haar verkiezingsbijeenkomst in Den Haag niet door de prognoses uit het veld slaan. Hoewel die prognoses telkens nul zetels voor haar Trots op Nederland voorspelden, sloot ze tegen tienen niet uit dat ze toch nog in de Kamer komt. Ze wacht tot echt alle stemmen geteld zijn.

Mocht ze toch een zetel halen en uitgenodigd worden voor een kabinet, dan zou minister van veiligheid Verdonk wel wat lijken, zei ze desgevraagd.

Partij voor de Dieren

Of de Partij voor de Dieren (PvdD) nou op een of twee zetels uitkomt, Marianne Thieme is allang blij dat de partij heeft bewezen geen eendagsvlieg te zijn.

''Natuurlijk hebben we last gehad van de titanenstrijd en de discussie over geld en de economische crisis. Maar er zijn dus ook dan nog mensen die toch vinden dat er moet worden opgekomen voor beter dierenwelzijn.''

En zelfs als haar partij op een zetel blijft steken, is Tweede Kamerlid Thieme blij. ''Het is sowieso winst voor de dieren dat het CDA twintig zetels heeft verloren.''                

Bekijk de uitslagen per gemeente

Lees alle informatie over de verkiezingen op onze special