Ute Lemper doorbrak 'taboe' muziek uit Weimarrepubliek

BARCELONA – De Duitse zangeres Ute Lemper treedt 30 januari op in Carré, met een programma vol muziek uit Frankrijk, Argentinië en haar thuisland. "Als je zoveel reist, lijkt het alsof je overal wel ‘roots’ hebt", vertelt ze tegen NU.nl.

In de show die ze opvoert in Amsterdam brengt de uit het Duitse Münster afkomstige zangeres Ute Lemper zowel chansons van Jacques Brel en tango’s van Ástor Piazzolla als liedjes van Kurt Weill en Berthold Brecht. "Ze hebben allen dat poëtische, dat essentialistische en dezelfde filosofische bron", redeneert de zangeres.

Reeds begin jaren tachtig maakte Lemper haar eerste plaatopname, als lid van de Duitse cast van de Andrew Lloyd Webber-musical Cats, maar ze brak pas in 1987 door met haar soloalbum Ute Lemper Singt Kurt Weill. Toen het album een jaar later internationaal uitkwam, bleek het een wereldwijd succes.

"Die liedjes waren lange tijd taboe", zegt Lemper over het materiaal dat dateert uit de Weimarperiode, het Duitsland tussen de twee wereldoorlogen. Kurt Weill was een socialistische componist van Joodse komaf, die wordt gezien als één van de belangrijkste Duitse componisten van zijn tijd. In 1932 ontvluchtte hij Nazi-Duitsland.

Goebbels

Weills bekendste werk is het theaterstuk The Threepenny Opera en het daaruit afkomstige liedje Mack The Knife. "Toen ik in 1986 mijn eerste album opnam, bracht dat een revival teweeg. Amerikaanse studenten gingen plotseling de Duitse cultuur bestuderen en de taal verloor zijn stigma. Het Duits was niet langer de taal van Goebbels."

"Aanvankelijk wist ik niet dat ik grotendeels verantwoordelijk was voor die revival van de Weimarperiode", verklaart Lemper. "Plotseling voelde ik verantwoordelijkheid voor dat culturele erfgoed. Ik werd uitgenodigd om als niet-joodse Duitser dat repertoire in Israel te komen zingen. Mensen wilden dat ik de dialoog op gang bracht."

Muur

"Duitsers gaan niet graag terug in de tijd", erkent Lemper. "Ze verdoezelen graag fouten uit het verleden. Ze zijn heel perfectionistisch. Kijk naar Berlijn. Er is niets over van de Muur. Vroeger woonde ik er vlakbij. Ik kwam er dagelijks langs, op weg naar de Hansa Studio’s. In de jaren tachtig was dat de realiteit voor me."



"Dat hebben ze compleet weggevaagd en er zijn nieuwe architecturale uitvindingen voor in de plaats gekomen. Ze hebben het weggestopt en dat is een schande." Kunst die tijdens het Interbellum vervaardigd is, werd eveneens lang genegeerd. De Weimarrepubliek werd overschaduwd door de economische crisis en het opkomende nationaalsocialisme.

Monument

"Duitsers vinden het niet leuk als ik het erover heb en er zo diep induik", weet de zangeres. "Maar kijk eens hoe lang het duurde voordat Berlijn een Holocaustmonument bouwde. Pas zo’n zestig jaar na de oorlog! Dat heeft veel te lang geduurd."

"Toen ik opgroeide in de jaren zestig, had Duitsland een hele dubieuze status. Als ik terugkijk naar de identiteit die Duitsland had, toen ik een kind en een tiener was, in de jaren zestig en zeventig, dan vind ik dat weerzinwekkend en beangstigend. Er was geen verdriet over de geschiedenis, dat moest ik zelf ontdekken."

Herinneringen

"Politiek gezien heeft Duitsland absoluut boete gedaan," vindt Lemper, "maar in de harten van de burgers is het nog niet gebeurd. Een misdaad van die grootte, daar zou je je verpletterd door moeten voelen. De Duitsers hebben echter hun eigen herinneringen."

Ze voelt een sterke binding met de tango’s van Piazzolla. "Er wonen veel Duitsers in Buenos Aires", legt ze uit. "Veelal de tweede en derde generatie van immigranten uit de oorlog. De ouders van mijn bandoneonspeler zijn gevlucht voor de nazi’s. Zijn ouders kwamen uit Warschau. Het is wonderlijk hoe dingen samenkomen."

Uitvinden

Al op jonge leeftijd trok Ute Lemper de wereld rond. Ze woonde onder meer in Londen en Parijs en nam liedjes op uit de landen waar ze verbleef. "Een hele poos bracht het me van de wijs", geeft ze toe. "Het voelde alsof ik nergens echt thuis hoorde. Alsof ik moest uitvinden waar ik zijn moest."



"Deze show is een reflectie van mijn leven. 35 jaar rondzwerven, hoewel niet in politieke zin." De zangeres streek in 1998 neer in New York City, dat ze als haar thuis beschouwt. "Je kunt New Yorker zijn, maar tegelijkertijd een Europeaan. Ik voelde me niet echt thuis in Londen of Parijs, maar ik kan zeggen dat ik een New Yorker ben."

Vrij

"In New York voel ik me het meest vrij", onthult Lemper. "New York is zo relaxt. Ik hoef er ook niet glamoureus uit te zien; ik loop gewoon rond in een oude spijkerbroek met gaten erin. Ik kan er helemaal ontsnappen van alle drukte, terwijl je in New York ook juist deel uit kunt maken van die drukte. Maar vaak negeer ik het."

Op het podium kan ze haar verhaal het beste kwijt. "Alles is uitvergroot. De stiltes zijn stiller, dynamiek is dynamischer. Het is een wereld naast mijn eigen leven." De tijd die ze op het podium doorbrengt, vindt ze bijzonder waardevol. "Alles telt, elke seconde. Op het podium worden twee uur extreem betekenisvol ingevuld."


Ute Lemper staat op maandag 30 januari in Carré, Amsterdam.

Lees meer over:

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter
Tip de redactie